Blog – Ontwerpen in het digitale tijdperk

blog

Blog – Ontwerpen in het digitale tijdperk

Architectuur

Door Harm Tilman – Ontwerpen mag zich in een groeiende aandacht verheugen. Nieuwe digitale technieken maken het mogelijk een grote variatie in ‘blobs’ te modelleren, maar zijn ze ook in staat gebouwen in hun complexiteit weer te geven? Dat dit vooralsnog niet het geval is, bleek tijdens de avond ‘Tomorrow’s architecture’ die meubelmerk Arper samen met Frame Minds afgelopen donderdag in Amsterdam organiseerde.

Volgens interieurarchitect Jeroen de Bruijn en onderzoeker/ontwerper Merel Brabers van EGM is de architectuur veranderd van een analoge en offline professie naar een digitaal en online beroep. Ontwerpen, zo bleek uit hun presentatie, wordt daarmee een geheel andere activiteit. Het verzamelen van data – bijvoorbeeld over het gedrag van medewerkers op een kantoorvloer -, is key geworden. Met deze data kun je dit gedrag in kaart brengen en optimaliseren.

Vertaling programma naar vorm

Ook kun je de computer gebruiken om alternatieven te generen, bijvoorbeeld van verschillende plattegronden. De architect ontwerpt de regels waarmee dit gebeurt en verzorgt vervolgens de selectie van de meest optimale oplossing. Daarbij lijkt het vooral te gaan over de afstemming van gebruik en vorm. Al in de jaren 60 wijdde de architect Christopher Alexander de nodige studies aan de vertaling van een programma naar een vorm. Een voorzichtige conclusie kan luiden, dat we dit met behulp van de huidige technologie veel beter kunnen optimaliseren.

Ontwerp en productie

Voor architect Wessel van Beerendonk, mede-oprichter van Studio RAP en een van de genomineerden van de ARC16 Jong Talent Award, is de computer nauwelijks nog een onderwerp. We bevinden ons al in het digitale tijdperk. Als we de mogelijkheden ervan benutten, kunnen we het bouwproces anders gaan organiseren en wordt het mogelijk ontwerp en productie in elkaars verlengde te brengen. In de ogen van Van Beerendonk maakt de bouw zich op voor een overgang van seriële massaproductie naar massa-gecustomiseerde productie.

Extreme variaties

Zo ontwikkelde Studio RAP een parametrische ontworpen halte voor de Rotterdamse watertaxi die met behulp van een betonprinter zal worden gerealiseerd. De vorm van deze haltes is ontleend aan constructieve en functionele eisen, alsmede de door RAP en Bruil ontwikkelde betontechnologie. Dankzij deze techniek zijn extreme variaties in shape, textuur en patroon per object denkbaar zonder extra kosten.

SkilledIn Office door Studio RAP werd als winnaar van de ARC16 Innovatie Award gekozen

Lees ook: ARC16 Innovatie Award naar Studio RAP met SkilledIn Office

Vastgoedfeestje

Op een ander vlak, maar met dezelfde intentie opereert Thomas Rau met zijn Madaster. Afgelopen vrijdag zag Madaster het licht. Opvallend was dat bij de openingsbijeenkomst vooral bankiers, vastgoedjongens en fabrikanten zaten. De organisaties en instanties die de belangen van de architectuur behartigen, zoals BNA, HNI en Register, blonken uit door hun afwezigheid bij dit vastgoedfeestje.

Lees ook: Thomas Rau: “Om circulair te worden, moeten we oefenen in doen wat nodig is”

Hergebruik

Het Madaster is, in de woorden van Thomas Rau, een kadaster voor materialen. Vanuit deze online bibliotheek kan van elk vastgoed object een digitaal materialenpaspoort gegenereerd worden. Door materialen op deze wijze te documenteren en registreren, wordt hergebruik ervan stukken eenvoudiger. Ook stimuleert het slim ontwerpen en elimineert het afval.

Liander door Thomas Rau. Met een groep architecten bezochten we onlangs het door RAU architecten ontworpen transformatieproject. Lees het verslag hierover

Commons

Interessant is dat het Madaster is vormgegeven als een voor iedereen toegankelijk netwerk. Thomas Rau vergeleek het met een orkest dat afstemt op de A toon. Als je ambachtelijk opschaalt heb je afstemming, oftewel een gemeenschappelijke standaard nodig: een toon van 440 Herz. Zou iemand deze toon hebben gepatenteerd dan had de muziekgeschiedenis er geheel anders uitgezien. Ook een circulaire economie gedijt pas bij een goed functionerende commons en voor het zover is, zal het Madaster nog de nodige hobbels moeten nemen.

Zand tussen vingers

Zowel EGM, als Studio Rap en Madaster maken op een knappe manier gebruik van de mogelijkheden die de digitale revolutie biedt. Maar wat dit voor de architectuur betekent, is vooralsnog  niet duidelijk. Het lijkt wel alsof deze bij de overgang van een totaal fysieke aangelegenheid naar een gedigitaliseerd bestaan als zand tussen de vingers is weggeglipt.

Relevant en urgent

Door de volslagen vrijheid van de vorm lijkt over architectuur, hoe ze eruit ziet of gemaakt is, niets meer te zeggen. De aandacht verschuift naar wat inhoudelijk relevant en urgent is: het scannen van gedrag, het optimaliseren van kosten en het controleren van de uitvoering. De vraag wat dit betekent voor de architectuur zelf is daarmee nog niet beantwoord.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels