blog

Blog – Veld Volume en vrijheid. Deel 2: Veldenplan

Architectuur

In de vorige aflevering hebben we kunnen zien hoe een eenvoudige structuur kan worden ingezet als basis van een stedenbouwkundig ontwerp. Het grid. Een eenvoudige structuur die voor invullingen de nodige vrijheid biedt. We hebben ook gezien hoe deze structuur in geaccidenteerd terrein de nodige problemen gaf. Het grid is niet flexibel genoeg.
In deze episode wil ik een ontwerpmethode introduceren op basis van een structuur, die niet alleen vrijheden biedt maar ook flexibel is.
Eerder heb ik een aantal kwaliteiten genoemd die een stedenbouwkundige structuur moet kunnen herbergen. In deze episode kijken we naar het houvast dat een structuur kan bieden voor ruimtelijke oriëntatie.

Blog – Veld Volume en vrijheid. Deel 2: Veldenplan

Oriëntatie 
Om met het laatste te beginnen: wie zijn eigen woonplek wil kunnen plaatsen in de omgeving heeft een context nodig waarin deze herkenbaar is. Geen grootschalige omgeving dus, maar een kleinschalige straat, een ‘cul de sac’ of misschien een hofje. Ook deze straat, deze ‘cul de sac’ of dit hofje vragen weer om een context waarin zij herkenbaar zijn. Een buurtje. Zo voortredenerend ontstaat een opeenvolging van schaalniveaus, een boomstructuur. 

Fractals
Inspirerende voorbeelden van boomstructuren vinden we bij fractals. Zoals de ‘door toeval gedeformeerde boom van Pythagoras’ hieronder.

  

Fractals zoals deze, die delen van de ondergrond (het te bebouwen oppervlak) ongebruikt laten, zoals kunnen afvallen. Nu is er nog steeds een eindeloos aanbod van fractals. Laten we een eenvoudig voorbeeld nemen: de vierkante ‘sterfractal’, zie onderstaande illustratie.  

  

Een paar opmerkingen: de aantallen per niveau liggen vast, steeds drie elementen vormen een hoger niveau. Wat nu als andere aantallen worden gewenst. Ook de configuratie ligt vast: drie elementen vormen steeds op dezelfde wijze een hoger niveau. 

Dan is het ruimtegebruik per niveau, dat is vastgelegd door de fractal. Kan dat aangepast worden? En kan de fractal worden aangepast als men, bijvoorbeeld, de laagste niveaus wil stapelen?      

Misschien worden er ooit programma’s ontwikkeld om inspirerende fractals aan te passen aan achteraf gestelde eisen. Maar waarom zouden we niet de wensen ten aanzien van  aantallen, configuratie en stapeling als uitgangspunt nemen. Dat maakt het vormen van boomstructuren een stuk eenvoudiger, en dan kunnen we ook werken met eenvoudige middelen. Dit bij wijze van introductie van de ontwerpmethode ‘veld en volume’ die ik in deze serie uiteen wil zetten.

Veldenboom
Bij deze methode beginnen we met een ‘veldenplan’ op basis van de gewenste aantallen per schaalniveau. Hieronder een voorbeeld. 

  
Velden vormen een boomstructuur

Vier woningen (wit) vormen steeds een groep (geel), terwijl drie groepen een zogenaamde ‘hof’ vormen (groen).
De aantallen kunnen echter ook anders worden bepaald. Hieronder zien we, linksonder, een (groene) hof omringd door vier (gele) groepen. 
Ook wensen ten aanzien van de configuratie kunnen worden opgenomen in de veldenboom. Rechtsboven zijn de aantallen hetzelfde, maar de (gele) groepen liggen allemaal aan één zijde van de (groene) hof. Rechtsonder tenslotte zien we weer andere aantallen: nu vormen drie (witte) woningen de (gele) groepen, waarvan er ditmaal vijf een (groene) hof vormen.  

  
Veldenboom met verschillende aantallen en verschillende configuraties

Bij deze eerste stap in de methode kunnen dus per schaalniveau verschillende aantallen worden gekozen en verschillende configuraties.    

Na de velden: de volumes en de stapeling
We beschikken nu over een boomstructuur die is ontstaan op basis van initiële woonwensen. De volgende stap zal zijn: de bepaling van de voorzieningen per niveau van de boomstructuur, met de daaruit volgende volumes. Daarbij zal ook een keuze worden gemaakt ten aanzien van de gewenste stapelingen. Onderwerpen van de volgende episode.    

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels