blog

Blog – In Memoriam Joost Meuwissen

Architectuur

Joost Meuwissen is afgelopen week na een zware ziekte op 66 jarige leeftijd in Amsterdam overleden. De laatste 20 jaar van zijn leven was hij professor voor stedebouw aan de TU Graz en aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Wenen. Meuwissen geldt in Oostenrijk als een van de meest uitgesproken denkers op het gebied van stedebouw. Hij was iemand die vooral met zijn lezingen en commentaren furore maakte.

Blog – In Memoriam Joost Meuwissen

In Nederland is de dood van deze dwarsdenker vrijwel ongemerkt voorbij gegaan. Toch zijn er genoeg mensen die zich hem zullen herinneren van zijn “Nederlandse tijd”. Meuwissen studeerde architectuur aan de TU Delft in de jaren zeventig en speelde daar met teksten die hoofdzakelijk werden gepubliceerd in het afdelingsblad ‘B-nieuws’, een belangrijke rol in het ontluikende architectuurdebat. Ook nam hij deel aan werkgroepen van Kees Vollemans en spande hij zich in om architectuurhistorici als Reyner Banham en Manfredo Tafuri in Nederland te introduceren. Na zijn afstuderen in 1978 verplaatste hij zijn activiteiten naar Eindhoven waar hij in de school van Geert Bekaert en Jo Coenen onderdak vond.

Wiederhall - Opinie Harm Tilman IM Joost Meuwissen
Bron: www.joostmeuwissen.nl

Echo

In 1986 zette hij met enkele medestanders het blad Wiederhall op. Wiederhall betekent weerklank of echo, en dat is ook precies wat hij met dit blad beoogde. Niet voor niets stond de kersverse hoofdredacteur poedelnaakt afgebeeld in het eerste nummer. In zowel vorm, formaat als inhoud doet Wiederhall sterk denken aan het blad Wendingen dat de architect Van Wijdeveld in de jaren 20 uitgaf. Wiederhall concentreerde zich op het architectonisch ontwerpen en de theorievorming daarover, maar richtte zich nadrukkelijk ook op ontwikkelingen in het buitenland op het gebied van de architectuur. Naast de persoonlijke fascinaties van de hoofdredacteur, bood Wiederhall ruimte aan de architecten van de zogenoemde Eindhovense School, waaronder Wiel Arets en Jo Coenen. Van een fusie met het Delftse blad Oase waar enige tijd sprake van was, is het dan ook niet gekomen.

Rationalisme

In 1988 promoveerde Meuwissen in Eindhoven op het boek ‘Architectuur als oude wetenschap’. In dit boek poneert hij dat het rationalisme de hoofdstroming van de Nederlandse architectuur is. Hij rekent daarbij af met wat hij de object-gebonden opvatting van het architectonische werk noemt. Een gebouw is volgens Meuwissen niet het ultieme doel van het ontwerpen, maar te beschouwen als een moment in een langere tijdspanne, of als een element in een bredere context. Het knappe van dit boek is dat hij zijn aandacht vervolgens niet verlegd naar andere terreinen, maar zich afvraagt op welke manier architecten gebouwen dan wel zien en ontwerpen.

 Opinie Harm Tilman _ IM Joost Meuwissen_Tenniscourt Bron: www.joostmeuwissen.nl

Gekte

Geheel contrair aan dit rationalisme, lijkt gekte het kenmerk van het bureau One Architecture dat hij tussen 1995 en 2000 samen met Matthijs Bouw bestiert. Dit bureau onderscheidde zich in die tijd door een serie ontregelende bijdragen die inspelen op de opkomende ludieke economie van die tijd. De projecten laten zich lezen als knap of stupide, maar kenmerken zich door onverwachte combinaties en plotselinge inzichten. Toen Riek Bakker samen met Rients Dijkstra het plan voor Leidsche Rijn lanceerde, kwam One met tenniswoningen op de proppen, woningen met tennisbanen op het dak. Niet lang daarna baart One opzien met een stedebouwkundig plan dat bestaat uit een aaneenschakeling van louter rotondes.

Architectuurdenker

Na de eeuwwisseling verdween Joost langzamerhand uit Nederland. Zijn partnerschap met Matthijs Bouw in One liep op de klippen en het beoogde hoogleraarschap in Eindhoven ging aan zijn neus voorbij. Bovendien begon het academische werk in Oostenrijk hem steeds meer bezig te houden. Maar de herinnering blijft. Ik zal me hem vooral blijven herinneren vanwege zijn scherpe teksten en altijd oorspronkelijke standpunten. Hij was een denker van architectuur bij uitstek. Zijn close readings van gebouwen zijn nog altijd ongeëvenaard. Een bundeling daarvan zou meer dan welkom zijn.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels