blog

Blog – Hoe gevelreclame het straatbeeld bepaalt

Architectuur

In Boekarest kun je er gewoon echt niet om heen. Gevelreclame. Op bezoek bij een groepje Roemeense studievrienden kreeg ik de kans om Boekarest van binnenuit te ontdekken, zo kwam ik er achter dat er meer dan alleen vluchtig kapitalistisch gewin zit achter deze spandoeken en levensgrote cola flessen.

Blog – Hoe gevelreclame het straatbeeld bepaalt

 

Anders dan in West-Europa is de publieke ruimte in Roemenië toch wat minder opgeruimd. Het straatbeeld wordt bepaald door een warboel aan stijlen en tijdperken die dwars door elkaar heen lopen. Laat negentiende eeuwse woongebouwen in eclectische stijl, art deco appartementencomplexen uit het interbellum en constructivistische arbeidershuisvesting uit de communistische tijd wisselen elkaar in rap tempo af. Ver hoef je niet te kijken om te zien dat ook het communisme tot het verleden behoort; vooral de gebouwen aan de grote boulevards zijn vaak voorzien van een spandoek dat de gehele gevel van verdieping 2 to 7 bedekt.


Straatscene in Boekarest 

Volgens één van mijn Roemeense vrienden is dit hét teken dat de Roemeense intelligentsia de klap van het communisme nog altijd niet te boven is. De culturele en politieke elite die er in het interbellum voor zorgde dat Roemenië mee telde in internationale avant-gardistische kringen werd gemarginaliseerd onder het communisme. Velen vluchtten, werden gevangen gezet of gedwongen zich in te spannen het socialisme kritiekloos uit te dragen. De culturele elite werd vervangen door een technisch opgeleide elite die in dienst stond van de industrialisatie.

Ook nu nog, beweert mijn vriend hier, is er vrijwel niemand die opkomt voor het monumentale straatbeeld. Als er geld verdiend kan worden door achter een 5 meter hoge Michelin Man te gaan wonen doet men dat zonder na te denken. Ook zou men hier geen kritisch oog meer hebben voor het architectonische detail. Ik word gewezen op de verbouwing van het nationale theater, een goedkope glazen vliesgevel vervangt hier nu de monumentale constructivistische glazen wand onder het mom ‘glas is glas’.


Het Parlementspaleis 

Ik hoor het allemaal rustig aan, inderdaad zijn er weinig nieuwe gebouwen die werkelijk architectonische kwaliteit uitstralen. Veel nieuwe gevels zijn bedekt met generiek spiegelend glas of mat trespa en oude gebouwen zijn zoals gezegd bedekt onder een spandoek of worden ontsiert door een rode stip. Toch is het heerlijk dwalen door de Roemeense hoofdstad. De gekke eclectische mix van gebouwen zorgt voor een nieuwe verrassing bij het inslaan van iedere straat. De samenloop van de -voor ons- exotische geschiedenis, de wilde verhalen uit vervlogen tijden, de drukte van de stad en alle verschillende soorten mensen die hier door elkaar lijken te leven bezorgen me het gevoel dat Boekarest ondoorgrondelijker is dan de gemiddelde West-Europese stad.


Piata Unirii 

Daar komt nog bij dat de stad duidelijk in ontwikkeling is; overal op straat is iets te beleven, evenementen worden georganiseerd. Gloednieuwe Duitse bolides wisselen rammelende Lada’s en Dacia’s op de weg net zo snel af als de gepolijste boutiques en restaurants de ouderwetse volkscafés en kiosken opvolgen in het straatbeeld.

 

Wellicht is de bedenkelijke kwaliteit van de gevelreclame en de hedendaagse architectuur dus ook niet meer dan een stuiptrekking van de inhaalslag die hier gemaakt wordt. Wie weet. Maar voor nu kan ik niet om het ongemakkelijke gevoel heen dat in deze stad geld en wellicht het gemak de overhand hebben in de architectuur. En dan te bedenken dat er mensen zijn die werkelijk achter die doeken wonen. Het ongemak heeft denk ik ook iets te maken met de onmenselijke en onmetelijke schaal van de gevelreclame. Het feit dat het gebouw en de gevel totaal los komt te staan van de openbare ruimte en dan de openbare ruimte een podium wordt voor iets waar het in principe niets mee te maken heeft.


Straatscene in Boekarest 

Is er dan niets goeds over te zeggen? Jawel. Na een bezoek te hebben gebracht aan het parlementspaleis, gebouwd in opdracht van voormalig dictator Ceaușescu en bij oplevering het grootste en zwaarste gebouw ter wereld, ging ik schaal ineens anders zien. Ook het parlementspaleis kent een onmenselijk grote ostentatieve schaal en men kan slechts gissen naar het lijden dat nodig is geweest om dit gevaarte te bouwen. Toch is het juist de onmetelijke grootte van het paleis en de kilometers lange boulevard die ongekende ruimte scheppen in het stedelijke landschap.


Piata Unirii 

Wandelen over het drukke Piata Unirii is bijna hetzelfde al wandelen door brede bergvallei. Het demagogische paleis op de achtergrond is niets meer dan een verre onbereikbare bergtop, de Unirea Shopping Mall een steile rotswand en het verkeer kabbelt als de wetmatige beek door het midden van de stedelijke vallei. De eclectische gevelpartijen aan de overkant van de vallei vormen tenslotte de begrenzing van de horizon, bovenop deze gebouwen staan bekende merken in letters van twee verdiepingen hoog. Normaal gesproken zijn letters enkele pixels of millimeters groot. Deze onmetelijke exemplaren zijn zo groot dat de ze als een soort bekroning van schaalloosheid de bouwblokken sieren en daarmee de horizon dezelfde ongrijpbare afstand geven als een verre heuvelrug en de wijdsheid van het stedelijke landschap in de kaart spelen.


Piata Unirii met op de achtergrond de Unirea Shopping mall 

In alle tegenstrijdigheid kan gevelreclame wat mij betreft dus júist bijdragen aan het creeren van het straatbeeld. De manshoge letters geven een natuurlijke overgang tussen de stad en de hemel. Juist de grote en onwerkelijke schaal van de letters laat de bovenste gebouwen loskomen van de grond en overgaan in de blauwe lucht. Anders dan in andere steden met monumentale zichtassen zoals bijvoorbeeld Parijs bestaat er hier een extra schaaldimensie in het gevelbeeld; namelijk de supergrote letters.


Piata Romana 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels