blog

Blog – Donald Trump verandert de architectuur

Architectuur

Onmogelijk om deze dagen Trump te ontlopen. Uit de media is hij niet weg te slaan. Zijn helm met haar maakt hem uit duizenden herkenbaar. In de verkiezingsstrijd speelt hij zijn rol van politieke agitator met verve. Opvallend vind ik ook zijn flirt met architectuur.

Blog – Donald Trump verandert de architectuur

Trump is een projectontwikkelaar die met architecten als Der Scutt en Philip Johnson heeft gewerkt. Hij maakte naam in het New York van de jaren tachtig en leverde een fors aandeel in wat toen de ‘stedelijke renaissance’ van New York werd genoemd. Als door een wonder herrees de stad die begin jaren 70 op de rand van het faillissement stond, uit zijn as en de Trump Tower werd daar het symbool van.

Trump Tower aan Fifth Avenue, Manhattan, 1983, architect Der Scutt 

Slimmerik

Trump bleek als geen andere ontwikkelaar in die tijd slim gebruik te maken van het hele stelsel van belastingsubsidies, zoneringsvoordelen en andere publieke douceurtjes, dat de stad in het leven had geroepen om de projectontwikkeling uit het dal te helpen.

 

Manhattan, New York City (NY)

Openbare ruimte

Zo kon je de luchtrechten boven je projecten verhandelen en mocht je hoger bouwen als je een ‘openbare ruimte’ aan de stad teruggaf. De Trump Tower is hiervan een gaaf voorbeeld. Het inpandige atrium is een verrijking van de stad, maar laat zich moeilijk als “publiek” bestempelen. Bepaalde groepen gebruikers worden immers geweerd, terwijl de hier gevestigde winkels de duurste van de stad zijn.

Overvloed

Trump heeft altijd een fascinatie voor bouwen en ontwerpen gehad. Zijn gebouwen zijn architectonisch gezien nauwelijks vernieuwend. Ze onderscheiden zich door de manier waarop ze zijn ingericht met goederen die overvloed en weldaad uitstralen. Hij werkt hierbij met architecten, niet afkomstig uit de avant-garde maar uit het commerciële circuit.

 

Het penthouse van Donald en Melania Trump in de Trump Tower

Glitzy flash

Zijn architectuur onderscheidt zich door de glimmende interieurs vol spullen en antiek. Trump zelf maakt daarbij een onderscheid tussen ‘glitzy’ en ‘flash’. De laatste karakteristiek wordt aangehouden voor woongebouwen, terwijl publieke gebouwen zoals hotels, malls en casino’s vooral ‘ glitzy’ moeten zijn. Waarom ? ‘Omdat mensen dat nu eenmaal verwachten.’

 

Het uitzicht vanuit het penthouse van Donald en Melania Trump in de Trump Tower

Stedelijk hedonisme

Trump wordt vaak gezien als de man die de onvrede van de ‘gewone man’ verwoordt. Maar als ik hem bezig zie, lijkt hij mij eerder Playboy lezer en mannelijke consument. In alles wat hij doet, schemert een stedelijke leefstijl door waarin jeugdig hedonisme is gemengd met liberalisme, vrije tijd en consumptie.

 

Hugh Hefner in bed aan het werk voor het tijdschrift Playboy

Playboy

Niet geheel ten onrechte wordt Trump vergeleken met Hugh Hefner, oprichter van Playboy. In dit blad verschenen tal van artikelen over modernistische gebouwen en interieurs. Het blad plaatste vrouwen in deze gebouwen en interieurs als objecten van begeerte, maar ook als objecten die hun plek kenden.

 

Van 29 september 2012 tot 9 februari 2013 was in Bureau Europa te Maastricht de tentoonstelling ‘Playboy Architecture, 1953-1979’ te zien

Enscenering

Deze reportages verschillen nauwelijks van de enscenering van Trump’s politieke bijeenkomsten. De kandidaat weet zich omringd door prachtige blanke vrouwen, zijn echtgenoot en dochter voorop. Deze enscenering moet laten zien dat Trump een serieuze echtgenoot en vader is, maar ook aantrekkelijk is voor ‘hotties’.

 

Donald Trump tijdens een politieke bijeenkomst in South Carolina, geflankeerd door zijn dochter Ivanka en zijn echtgenoot Melanie. 

Zelfverheerlijking

Trump is daarmee bij uitstek de bewoner van het Kristalpaleis dat Peter Sloterdijk in zijn boek ‘Het kristalpaleis: een filosofie van de globalisering’ (2006, vertaling Hans Driessen) analyseerde. Burgers leven in geklimatiseerde binnenruimtes, aldus Sloterdijk, beschermd tegen ieder denkbaar gevaar en grote schokkende gebeurtenissen.

Onvrede

In deze ontspanningsbroeikas worden burgers verwend en mogen ze zich onbekommerd overgeven aan consumentisme. Paradoxaal heerst in deze vrije, welvarende en veilige gebieden tegelijkertijd de grootste ontevredenheid. Juist omdat de mensen er zo veilig en comfortabel leven, kunnen ze het geringste ongemak niet meer verdragen.

Angst

Trump lijkt de perfecte bewoner van deze gigantische verwenbroeikas met verschillende etages en ruimtes te zijn. Enerzijds speelt hij de kwaliteiten ervan met een overmaat aan zelfverheerlijking uit. Tegelijkertijd exploiteert hij de zorgen en angsten die de medebewoners van dit alom aanwezige interieur kennen.

 

Branding

Trump maakt hierbij op een zelden vertoonde manier gebruik van marketing en branding. Hij brandt werkelijk alles en iedereen: niet alleen vrouwen (‘My daughter is hot!’, heeft hij bijvoorbeeld gezegd, zijn vrouw ‘Melania is a 10!’), maar ook gebouwen en de architectuur ervan. Trump weet als geen ander gebruik te maken van media, propaganda en uitvergroting.

Architectuur

Of Trump in november wordt gekozen of niet, durf ik niet te voorspellen, maar zijn campagne laat zien dat de manier van leven in Amerika sterk is veranderd. Dit heeft grote implicaties voor architectuur, niet alleen in de VS maar ook in Europa. Vooral architecten kunnen de gevolgen hiervan doorgronden en laten zien hoe deze verandering architectonisch uitpakt.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels