blog

Blog – Bal! op Soestdijk

Architectuur

Welke bestemming krijgt het leegstaande Paleis Soestdijk? Eind oktober zullen we dat weten. Tot die tijd vindt in Soestdijk de ontwerpmanifestatie Bal plaats. Curator Anne van der Zwaag daagde de Nederlandse ontwerpwereld uit met de geschiedenis van dit paleis aan de slag te gaan. Hopelijk vormt Bal! een aanleiding om de uitzonderlijke historische en landschappelijke waarde van Soestdijk te bewaren.

Blog – Bal! op Soestdijk

Paleis Soestdijk was de residentie van Koningin Juliana en Prins Bernhard. Na hun dood in 2004 is het grotendeels leeggehaald en verlaten. In deze onttakelde staat wacht het nu op herbestemming. Het paleis roept bij de oudere Nederlanders nog steeds veel herinneringen op. De defilés op Koninginnedag, de polonaise met het Nederlandse elftal, de vele staatsbezoeken, ze staan in het collectieve geheugen gegrift.

Opinie Harm Tilman Soestdijk BAL! 

Spanningsveld

In dit spanningsveld van herbestemming en collectieve heugenis vindt de ontwerpmanifestatie Bal! plaats. Met behulp van deze manifestatie wil curator Anne van der Zwaag het paleis weer tot leven wekken. De uitgenodigde ontwerpers en kunstenaars is gevraagd met de geschiedenis aan de slag te gaan. Resultaat is een tentoonstelling waarin de plekken en ruimtes door de ontwerpers als het ware zijn ‘verkleed’.

Glad ijs

Glad ijs is een paradijs voor hen die goed kunnen dansen, luidt een van de bekendste aforismen van de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche. Dat gaat zeker op voor Bal! Het paleis is weliswaar verwaarloosd maar toch heel krachtig aanwezig. De kunstenaars mochten wat al aanwezig was, niet veranderen en konden alleen maar iets toevoegen.

Verhouding tot traditie

Maar hoe kun je de geschiedenis interpreteren en dus veranderen, als je daar helemaal niet aan mag komen? Hoe kun je je verhouding tot een traditie bepalen, als deze voor het grootste deel al lijkt te zijn verdwenen uit het paleis? Een aantal ontwerpers heeft zich met buitengewone bekwaamheid gekweten van die taak.

Tjepkema Opinie Harm Tilman Manifestatie BAL! Soestdijk

 Tjepkema Opinie Harm Tilman Manifestatie BAL! Soestdijk
Frank Tjepkema

Mijn top vier

Frank Tjepkema kreeg de opdracht voor de paleistuin het meubilair te ontwerpen. Hij ontwierp op basis van de bekende plastic tuinstoel een normale troon. Juliana wilde immers een normaal leven leiden, ondanks of dankzij haar toch wel unieke positie. Met behulp van de computer ontwierp Tjepkema een speciaal ornament dat is geïnspireerd op de bomen en tuinen waar Juliana zo van hield. Resultaat is een gewone stoel met een koninklijke verschijning, in zes verschillende kleuren.

Ineke Hans Opinie Harm Tilman Manifestatie BAL! Soestdijk
Ineke Hans

Onder het dak van het tuinpaviljoen hing Ineke Hans meer dan honderd snijplanken op, die gesneden zijn uit platen van gerecycled plastic. De snijplanken die in het paleis zelf worden verkocht, hebben de vorm gekregen van hammen, botten, steaks, worsten, enz. De gekozen kleur versterkt de associatie van de snijplanken met vlees. Het is een verwijzing naar de oude Hollandse gewoonte om vlees te drogen en te bewaren door het aan het plafond op te hangen.

Nijnke Koster _ Bal _Soestdijk_Opinie Harm Tilman
Nynke Koster

De jonge ontwerper Nynke Koster maakte een afgietsel in siliconenrubber van de cassettes waarmee het gewelfde plafond van de Stuczaal in het Paleis is gemaakt. In de tijd dat Anna Paulowna de scepter zwaaide op Soestdijk, was dit de balzaal. In Juliana’s tijd werden hier de buitenlandse gasten ontvangen. Door een levensgroot afgietsel op de vloeren van de Stuczaal te leggen, bewerkstelligt Koster een omkering van hard en zacht, warm en koud.

Makking Bey Bal _Soestdijk_Opinie Harm Tilman

Studio Makkink Bey

In de voormalige adjudantenkamer radeerde Studio Makkink Bey onderdelen van de koningsmantel uit in een rol wit tafelpapier. De installatie staat voor de betekenis die de adjudanten in het leven van Juliana hebben gehad. In de begeleidende catalogus schrijft Dirk van Weelden dat de koningin 8 adjudanten ter beschikking had, die bij toerbeurt 24 uur paraat waren en haar overal volgden.

Opinie Harm Tilman Manifestatie BAL! Soestdijk 

Bod op paleis en tuin

Op dit moment werken vier partijen plannen uit voor de toekomst van Soestdijk. Dit najaar maakt het Rijksvastgoedbedrijf bekend wie van hen een bod mag uitbrengen op paleis en tuin. Hopelijk wordt daarbij aangeknoopt aan de geschiedenis en de publieke betekenis van Soestdijk. Want als Bal! een ding laat zien is hoe afschuwelijk het is dat de Oranjes in 2004 dit paleis hebben verlaten en dat het daarna al die tijd geheel aan zijn lot is overgelaten.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels