blog

Blog – Gaan we naar ‘Belgische toestanden’ in Nederland?

Architectuur

Regelmatig wordt de noodklok geluid over ons met ‘dozen’ en kassen volslibbende landschap. Maar hoe tragisch is het dat we, ondanks vele pogingen, links en rechts worden ingehaald door de nauwelijks te stuiten werkelijkheid. Want, hoewel we in heel Nederland lijden aan grootschalige leegstand, er wordt nog steeds doorgebouwd!

Blog – Gaan we naar ‘Belgische toestanden’ in Nederland?

 

Langs onze wegen staan ‘dozen’, tot ergernis van liefhebbers van open landschap en ook van steeds meer professionals. En het ergste? Vaak staat meer dan de helft van deze ‘dozen’ leeg! Hoe bestaat het dat we in ons overvolle land zo spilziek met ruimte omgaan?

Hoeveel landschap heeft een kenniswerker nodig?

De noodzaak van bescherming van landschap is lastig te beargumenteren. Landschap heeft geen stem en is afhankelijk van bescherming door de mens. Diverse instanties maken zich er sterk voor. Toch is die stem kwetsbaar, blijkt keer op keer. Het is lastig een ‘autonome’ norm te stellen. Hoeveel bos of open landschap is vereist voor het geluk van ‘de’ Nederlander? Is éen weide genoeg of moeten het er twee zijn?

Het blijft rekbaar, abstract en daarmee ontoereikend. Daarbij, openheid alleen is niet bepalend voor kwaliteit. Deze wordt ook bepaald door de aanwezigheid geluid. Stil landschap is er nauwelijks meer, ook niet in het ‘landelijk gebied’: daar wordt gemaaid, gemest en .. gebouwd. Wie ons land per fiets of te voet doorkruist – en ik beveel dat gemeentebestuurders zeer aan – beseft wat de inbreuken in ons landschap teweeg brengen. Ons land is versnipperd en volgeplempt met van alles, functionerend of niet.

Belgische toestanden

We hoeven niet ver te reizen om te ervaren waar versnippering toe leidt. Zie België, een land waar we lang om gegniffeld hebben vanwege de vaak bizarre ruimtelijke inrichting. In België mocht overal alles en de ruimtelijke chaos is groot. Echt heilig is in België het eigen huis op de privé-kavel. Heel België is verkaveld.

  

Het gevolg? Lintbebouwing, waar bus en trein kansloos zijn om de woningen nog te ontsluiten. De zuiderbuur stapt noodgedwongen in de auto, met een volledig dichtslibbend wegennet tot gevolg. Veel Belgen leven aan de achterzijde van hun huis, omdat de aan de weg georiënteerde voorkant geen woonkwaliteit meer heeft; de achterkant wordt met rolluiken dichtgezet of men sluit de gordijnen permanent.

Om nog niet te spreken van de kosten van aanleg van riolering: deze rijzen de pan uit – het is praktisch onmogelijk om alle huizen nog aan het rioleringsnet te koppelen. Schrikt u hiervan? Ook Nederland gaat in rap tempo richting vergelijkbare ‘Belgische toestanden’.

Gronduitgifte als drive voor ruimtelijke ontwikkeling. Wat te doen?

Gronduitgifte is in gemeenten een inkomensbron voor de gemeentekas, waarmee zaken als straatverlichting en groenbeheer worden gefinancierd. Iedere gemeente, ook de middelgrote en de kleine, lokt potentiele bedrijven met ‘maagdelijk’ terrein. Ook ontwikkelaars en beleggers verdienen graag geld met nieuwbouw, vooral van bedrijfspanden en kantoren. Cruciaal is daarbij de decentralisatie van de ruimtelijke ordening sinds 2006: wat lokaal kon, gebeurde voortaan lokaal.

Maar gemeenten kijken niet verder dan de eigen gemeentegrenzen; zij letten niet op de optelsom van (over)aanbod. En dat is wat we op een dramatische manier zien. Vanuit landschapsoogpunt, maar ook economisch, blijkt het ‘oude’ systeem, van gronduitgifte volstrekt ongeschikt. Immers, gronduitgifte wordt een onbedoelde ‘drive’ voor ruimtelijke ontwikkeling, zelfs als die feitelijk niet nodig is.

  

Onze ruimte is te kostbaar en vereist zorgvuldigheid, visie en sturing op een hoger overheidsniveau. Niet alleen ter bescherming van open landschap , maar ook voor overwogen keuzes waar het gaat om aanbod van kantoorruimte en bedrijventerrein. Laten we niet meer bijbouwen en fundamentele keuzes maken over alles wat er leeg staat. Alles op z’n beloop laten en marktpartijen alle ruimte blijven geven, leidt tot een volgebouwd, niet te ontsluiten land, dat ook nog eens grotendeels leeg staat. 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels