blog

Blog – Brengen architecten geluk?

Architectuur

De film ‘The Infinite Happiness’ documenteert het leven in het ‘8-huis’, een groot collectief woongebouw van Bjarke Ingels (BIG) in Ørestad, de meest recente uitbreiding van Kopenhagen. Hoe is het om te leven in een dergelijk gebouw? De film zoekt een antwoord op deze vraag door het leven een aantal bewoners in beeld te brengen. Architectuur is in staat om collectief geluk voor elkaar te krijgen. Voorwaarde is dan wel dat ze ondernemender wordt.

Blog – Brengen architecten geluk?

In de eerste scène van de film is een man bezig een gazon te maaien op de binnenplaats van een enorm woongebouw. Dat valt hem niet mee, want het gazon is niet vlak maar bestaat uit een aantal grote en kleinere heuvels. In een andere scène nemen kinderen deel aan een uitermate spannende Halloween schatjacht in het gebouw. In weer een andere scène zien we een pizzabezorger de weg kwijtraken in de wirwar van gangen, trappen en liften van het gebouw. Of wat dacht u van een sinistere, grote witte poes die in de tuin van het gebouw onbeschaamd op jacht gaat, niet veel later tevreden een vogeltje oppeuzelt en vervolgens trefzeker de lange weg terug vindt naar het poezenluikje dat zijn eigenaar heeft aangebracht?

Grasmaaiende man, scene uit ‘The Infinite Happiness’ 

Leven in het ‘8-huis’

Het zijn scènes uit de 85 minuten durende documentaire ‘The Infinite Happiness’ die Ila Bêka en Louise Lemoine maakten tijdens hun verblijf van een maand in het ‘8-Huis’ dat architect Bjarke Ingels ontwierp in het nieuwe stadsdeel Ørestad in Kopenhagen. Dit in 8-vorm gebouwd blok ligt aan het einde van de nieuwe metrolijn en wordt omgeven door pastorale landschappen. De film was afgelopen vrijdag heel toepasselijk te zien in Zig Zag City, samen met de geweldige film die Jord den Hollander over Hugh Maaskant maakte (‘De grootste architect van Nederland’) en ‘Rotterdam in Perspective’, een korte film van Huub Verburg en Kerem Akar.

 
Dakterras in het 8-huis van Bjarke Engels, uit de film ‘ The Infinite Happiness’

Short Cuts

De film ‘The Infinite Happiness’ bestaat uit een serie portretten van de levens van de mensen die in dit gebouw wonen en die elkaar soms kruisen. Een vergelijking met de cultfilm ‘Short Cuts’ van Robert Altman dringt zich op. Anders dan de laatste, geeft ‘The Infinite Happiness’ echter een positief antwoord op de vraag of architectuur geluk kan creëren. De mensen die in dit gebouw wonen, hebben meer met elkaar te maken dan in een doorsnee appartementengebouw gebruikelijk is.

Plattegrond van het blok, uit de film ‘The Infinite Happiness’

Afgedwongen collectiviteit

Een vergelijking met de collectieve woonexperimenten uit de jaren 70 en 80 ligt voor de hand. In beide gebouwtypen leven de mensen zeer betrokken op elkaar. Een verschil is echter dat in Kopenhagen niet een gebouw rond en voor een wooncollectief is gemaakt, maar dat het ‘8-huis’ zo in elkaar zit dat de bewoners indien gewenst deel kunnen uitmaken van deze collectiviteit, maar evengoed op zichzelf kunnen leven.

 
Echtpaar in de film ‘The Infinite Happiness’ 

Toegevoegde waarde

Bjarke Ingels spreekt zelf over architectonische alchemie. Door traditionele typen zoals rijhuizen, appartementen en winkels op een volstrekt nieuwe manier te mengen, creëer je als architect toegevoegde waarde, aldus Ingels. ‘The mix allows the individual activities to find their way to the most ideal location within the common framework – the retail facing street, the offices towards northern light and the residences with sun and views to the open spaces. 8 House is a perimeter block that morphs into a knot, twisting and turning to maximize the life quality of its many inhabitants.’

Binnenplaats van het 8-huis, uit de film ‘The Infinite Happiness’

Hellingbaan

In het ‘8-gebouw’ kun je van de bovenste verdieping naar de begane grond lopen zonder dat het nodig is een trap of lift te nemen. Een continue hellingbaan loopt door het hele complex heen en is expliciet bedoeld om gemeenschapszin teweeg te brengen en om bewoners en buren met elkaar in contact brengen. Grotere collectieve elementen en ruimtes moedigen de bewoners aan tot participatie in gemeenschappelijke activiteiten. Zo kun je danslessen in het gebouwen nemen en op de begane grond bevindt zich een kinderopvang. Het ontwerp van het gebouw nodigt uit tot kennismaking met je medebewoners op een manier die je nergens anders tegen komt.

 

Fietsende man over de doorlopende hellingbaan, uit de film ‘The Infinite Happiness’ 

Collectief geluk

Het is vrijwel onmogelijk geen sympathie op te vatten voor de gemeenschap die in dit ‘8-huis’ is ontstaan. Het leven is er zeker niet perfect, maar de vergelijking met andere appartementgebouwen valt positief uit. De film schrijft dit succes volledig toe aan de architect. Ook menen de filmmakers, dat gezien het succes van dit nieuwe type woongebouw, architectuur wel degelijk collectief geluk kan creëren.

 
In de directe omgeving van het ‘8-huis’ lopen schapen rond. 

Potentieel van samenleving

Kan de kwaliteit van de gebouwde omgeving geluk en ongeluk teweeg brengen? Ofschoon deze vraag niet vaak wordt gesteld, is Ingels ervan overtuigd dat waar we ons bevinden, van grote invloed is op wie we willen zijn. Architectuur is een middel om het potentieel van een samenleving te realiseren. Elementen van de architectuur zoals een hellingbaan kunnen zo zijn ontworpen dat ze gemeenschapszin aanmoedigen, zo niet in leven roepen. 

 
Een gelukkige bewoner van de ‘8-huis’, uit de film ‘The Infinite Happiness’ 

Schaamte voorbij

Deze ambitie is niet nieuw. Architecten van de zogenoemde Forum generatie, zoals Aldo van Eyck, Jaap Bakema, Piet Blom en Herman Hertzberger, meenden dat ze door middel van hun architectuur het leven van de mensen konden veranderen. Ook Bjarke Ingels is ervan overtuigd dat een architect het verschil kan maken en toegevoegde waard kan leveren. Daarvoor moet je wel je schroom laten varen. Wil je als architect in deze tijd werk van betekenis afleveren, dan moet je ondernemender worden. 

Architect als ondernemer

Wat we van Ingels leren, is dat je als architect pas het verschil kunt maken, als je zelf ontwikkelaar wordt en je niet louter dienstbaar opstelt. Ik kan hem hierin geen ongelijk geven. In de architectuuropleidingen zou economie dan ook een regulier vak moeten worden. Want als architect zul je het nodige moeten weten van de financiering en de manier waarop de ontwikkeling van duurzame gebouwen financieel gezien in elkaar steekt. Voor een herstel van het zelfvertrouwen en daarmee het vermogen van de architectuur om geluk teweeg te brengen, lijkt het een voorwaarde te zijn.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels