blog

Blog – Zaha Hadid: het plezier van architectuur

Architectuur

Zaha Hadid die vorige week donderdag onverwacht overleed aan de gevolgen van een hartaanval, is een van de bekendste vrouwelijke architecten ter wereld. In 2004 won ze als eerste en tot nu toe enige vrouw de Amerikaanse Pritzker prijs. Achter haar op het oog spectaculaire projecten gaat een gedegen onderzoek naar de stad schuil. Voorop staat het plezier dat de architectuur weet te bieden.

Blog – Zaha Hadid: het plezier van architectuur

De schok was groot afgelopen week toen we hoorden dat Zaha Hadid was overleden. Terwijl zij in een ziekenhuis in Miami werd behandeld voor bronchitis, zou ze zijn overleden aan een hartaanval.

Circusact

In alle berichten die na haar dood aan Hadid werden gewijd, werd behalve het feit dat ze de enige vrouw was die ooit Pritzkerprijs won, gewezen op haar spectaculaire projecten. Als je niet beter wist kon je denken dat haar optreden een circusact betrof.

Trouble

Allicht zou je afgaande op deze berichten gaan denken dat deze vrouw garant stond voor problemen. Zo ontwierp ze een gebouw dat vernoemd is naar de Azerbeidzjaanse president Heydar Aliyev, een dictator die naar verluid het minder nauw neemt met de mensenrechten. Moet je je als architect wel associeren met zo’n heerser?

Zaha Hadid overleden Opinie Harm Tilman

Al Wakrah, World Cup Stadium Qatar

Betrokkenheid

Ook werd ze gehekeld voor haar ontwerp van het Al Wakrah voetbalstadion in Qatar, zeker toen ze verklaarde weinig tot niets te kunnen doen aan de arbeidsomstandigheden op de bouwplaats. Sommige critici gingen zo ver haar al aan te klagen voor ongelukken tijdens de stadionbouw, terwijl het bestek voor het ontwerp nog niets eens was gemaakt.

Geluk

Hadid begon op heel late leeftijd met bouwen. Het zwaartepunt van haar gebouwde oeuvre ligt in de afgelopen tien jaar. Ze profiteerde sterk van het feit dat architectuur vanaf de jaren 80 respectabel werd in de wereld. Veel van haar werk bestaat bovendien uit publieke opdrachten. Deze worden tegenwoordig bijna niet meer vergeven, dus ook daarin had ze geluk.

Havenhuis Antwerpen

Poëtische architectuur

Maar haar getekende werk uit de jaren 70 en 80 is niet te overtreffen. Ze waren echt onderdeel van een architectonisch project. Zij streefde daarbij naar een heldere, krachtige en poëtische architectuur, aldus Peter Cook. Velen trachtten haar na te doen maar misten haar virtuositeit. Volgens Cook was haar lijn “meer dan dat”, en dat is buitengewoon goed getroffen. Hetzelfde kun je zeggen van de vlakken die ze maakte. Ook die zijn meer dan dat.

Havenhuis Antwerpen

Voorbeeld

Hadid werkte lange tijd tegen de stroom in. Ze werkte met opperste concentratie aan haar tekeningen in het volste besef dat het wel tien tot twintig jaar kan duren voordat een tekening leidt tot een ruimte of gebouw. Ze werd jaren niet erkend of gezien als arrogant en haar werk werd veelal niet begrepen of weggezet als opzettelijk. Zo heeft ze aan iedere architect laten zien dat als zij het kan, jij het ook kan.

 

Kloof met huidige generatie

Tussen Hadid en de jonge generatie gaapt een grote kloof. De rust waarmee zij jaren achtereen aan haar project kon werken zonder veel te bouwen, is voor de huidige generatie nauwelijks weggelegd. Jonge architecten worden opgejaagd door deadlines, scrums en schedules, vaak al tijdens hun studies, en krijgen amper de kans in hun jonge jaren ideeën te ontwikkelen. Toch zou het jammer zijn als zij haar werk links zouden laten liggen.

Interieur Havenhuis Antwerpen

Onderzoek naar de stad

Wat ik me vooral zal blijven herinneren, is haar onderzoek naar de stedebouw en de stad. Het is verbazingwekkend te zien hoe goed ze in ieder project de relatie tussen gebouw en stad iedere keer wist te regelen. Met haar architectuur wilde ze het welzijn van de gebruikers versterken. Ze kon zich volgens eigen zeggen niet voorstellen dat mensen naar een gebouw zouden gaan om het einde van de wereld te zien. De gebouwen moeten in haar ogen goed zijn, maar mensen moeten zich er ook kunnen vermaken.

Vol vertrouwen op goede afloop

Hadid had bij ieder project altijd het volste vertrouwen dat het goed zou komen. Ze kon een weg inslaan zonder te weten wat ze aan het einde daarvan zou aantreffen. Als je maar een doel hebt, hield ze zichzelf en ons altijd voor. In de huidige risicocultuur klinkt dat als een verademing. Het is een blijvende oproep aan architecten om durf te tonen. Zeker als ze voor de organisatie van een gebouw en voor het onvoorspelbare plaats willen inruimen.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels