blog

Blog – Wat architecten kunnen leren van inbrekers

Architectuur

Architectuur vertelt een verhaal. Maar welk? Om daar achter te komen kun je op verschillende manieren op zoek gaan naar wat de stad te vertellen heeft. Ook maakt het veel uit of een architect of kunstenaar, een bewoner of toerist, een fotograaf of politieagent dit verhaal vertelt. In zijn net verschenen “Burglar’s Guide to the City” voegt blogger Geoff Manaugh hier het perspectief van de inbreker aan toe.

Blog – Wat architecten kunnen leren van inbrekers

Gebouwen zijn net mensen, zei de Duitse filmer Wim Wenders ooit; of ze nou oud of jong zijn, rijk of arm, sommige hangen aan het verleden en andere wijzen naar de toekomst. Maar haastte Wenders zich te zeggen, zie dit niet als een metafoor. Gebouwen hebben ons echt iets te vertellen. Ze bevatten boodschappen. Sommigen willen een constante dialoog met ons aangaan, andere geven er de voorkeur aan eerst zorgvuldig te luisteren. En wat iedereen ook wel zal hebben gemerkt, is dat sommige gebouwen van ons houden, maar dat andere dat in veel mindere mate en sommigen helemaal niet doen.

Crimineel oog

Een wel heel bijzonder perspectief op gebouwen biedt blogger Geoff Manaugh van wie vorige week het lang verwachte boek ‘ A Burglar’s Guide to the City’ verscheen. In dit boek kijkt hij naar de gebouwde omgeving door de ogen van criminelen die vast van plan zijn deze te hacken. Hij laat zien welke ruimtelijke tactieken ze gebruiken om in te breken, te ontsnappen en zich te verbergen in een stad waarin de surveillance inmiddels sterk is opgevoerd.

Praten over architectuur

Ik ben een groot liefhebber van architectuurfilms, dus van de documentaires over architecten, prijsvragen enzovoorts die ieder jaar onder andere op het AFFR worden getoond. Manaugh wijst op een geheel ander type “architectuurfilm”. Het viel hem op dat in politie- en misdaadfilms ook veel over architectuur wordt gepraat. Altijd beland je op het punt dat gesproken wordt over hoe je van het ene gebouw in het andere komt, of van de ene kamer in de andere. Inbraak, beweert Manuagh, is in essentie een architectonische misdaad.

Gebouw en inbraak

Op basis van interviews met inbrekers en met veiligheidsexperts laat Manaugh zien hoe bepaalde gebouwen en steden tot specifieke vormen van inbraak leiden. Zo leent Los Angeles met zijn snelwegen en riante verkeersontsluitingen zich voor snelle bankroven met behulp van gemakkelijk te plannen vluchtroutes.

Serie-inbreker

Ketens zoals McDonalds, met gestandaardiseerde plattegronden voor restaurants en dezelfde werktijden voor het personeel, lenen zich juist voor serie-inbraken. Bekend is het voorbeeld van een serie-inbreker die meer dan veertig fastfood restaurants wist te beroven door zich te verschuilen tussen plafond en dak en gewapend met zijn architectonische kennis op de juiste tijd en plek tevoorschijn te komen.

Brandveiligheid

In het boek figureert ook een Canadese inbreker die de brandweervoorschriften uit zijn hoofd kende van de stad waar hij werkte. Op basis van deze kennis wist hij zich altijd een voorstelling te maken van de appartementen die hij beroofde: hoe de plattegrond in elkaar stak, waar zich de verplichte nooduitgang bevond, enz.

Snoeptrommel

Maar zegt Manaugh, iedereen herinnert zich vast nog wel hoe hij of zij in zijn jonge jaren ongemerkt het huis probeerde te verlaten of juist binnen te sluipen. Of op zoek ging naar de verborgen snoeptrommel.

Gebouwde omgeving als puzzel

Woongebouwen lopen uiteraard niet te koop met deze mogelijkheden, maar zodra een inbreker langs is geweest, zien we onze gebouwen op een geheel andere manier. De gebouwde omgeving is in zekere in een puzzel die iedereen vergeefs probeert op te lossen, totdat een inbreker met de ultieme oplossing komt.

Architectuurcritici

Inbrekers zijn in de ogen van Manaugh veruit de scherpste architectuurcritici: ze worden niet gehinderd door muren, deuren en plafonds en leggen de tekortkomingen van gebouwen op onbarmhartige wijze bloot. Tegelijkertijd “verbeteren” ze de architectuur door tunnels onder vloeren of banken te graven of portalen uit te zagen in de tussenwanden van appartementen.

Gebouw als object

Wat hebben we hier nu aan, zult u zeggen. Het verhaal van Manaugh lijkt de manier waarop architecten betekenis geven aan hun gebouwen, sterk te relativeren. Door te werken met zichtlijnen en symmetrieassen of met maatrasters, kun je relaties leggen tussen onderdelen en zijn gebouwen te begrijpen als object. Echter alleen architecten kunnen deze betekenissen lezen. Het perspectief van de inbreker laat ook zien dat het anders kan.

Verplichte kost

Het boek is verplichte kost voor iedereen die vast van plan is de gebouwde omgeving te hacken. Ik verwijs naar de interessante expositie Hacking Habitat die nu in Utrecht is te zien. In deze manifestatie wordt gewezen op het ontstaan van een controlesamenleving waarin massale surveillance hand in hand gaat met risicomanagement en slimme grenzen. Volgens de organisatoren is het nodig het heft in eigen hand te nemen.

Schitterende ruimtes

Zijn de safe houses die op dit moment in de samenleving worden geproduceerd, niet de piramides van de toekomst? En zijn de corridors die politiediensten in de huidige miljoenensteden creëren niet te vergelijken met de Parijse boulevards die in het dichte middeleeuwse stadsweefsel werden aangelegd om demonstraties en opstanden beter te kunnen beheersen? Zo bestaat de kans dat op deze manier de mooiste stedelijke ruimtes en gebouwen worden gecreëerd.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels