blog

Blog – Warmte- en waterbeheer deel 7-16+1 – Aanbevelingen om het hoofd koel en de voeten droog te houden

Architectuur

In deze laatste aflevering van onze serie over warmte en waterbeheer geven we een overzicht van de ingrepen, waarmee we in de gebouwde omgeving anticiperen op de klimaatverandering en waarbij we tegelijkertijd tal van belevingswaarden introduceren.

Blog – Warmte- en waterbeheer deel 7-16+1 – Aanbevelingen om het hoofd koel en de voeten droog te houden

1) Waterdak

Bij deze maatregel wordt water gebufferd op het dak, wat voor verkoeling zorgt in de onderliggende woningen (of kantoren). Door deze maatregel wordt ook het riool ontlast waarmee overstroming bij hevige regenbuien wordt voorkomen. De belevingswaarde van een waterdak is mager en te vergelijken met die van een vijver zonder vissen of planten.

2) Verblijfsdak

Dit dak lijkt op het waterdak, maar hier is boven delen van het gebufferde water een terras aangebracht, mogelijk voorzien van begroeiing. Zo kunnen we van het dak een paradijselijke verblijfsruimte maken die op zijn beurt zorgt voor verkoeling van de onderliggende vertrekken.

Opinie Flip Krabbendam_Aanbevelingen om het hoofd koel en de voeten droog te houden

3) Regentuin

Veel mensen bestraten hun tuin. Dit ziet er strak uit en het onderhoud is tot een minimum teruggebracht. Maar nu loopt al het regenwater meteen naar het riool, of via naar de straat naar sloten en rivieren. Om overlast te voorkomen kun je beter een regentuin aanleggen, met een vijver die is voorzien van een gevarieerde oeverbegroeiing.

Opinie Flip Krabbendam_Aanbevelingen om het hoofd koel en de voeten droog te houden 

4) Groene gevels

Voor koeling van onze omgeving kunnen we ook groene gevels inzetten, omdat deze niet worden opgewarmd als stenen gevels. En natuurlijk zorgt de verdamping ook hier voor verkoeling. Dit is tevens een manier om gevels een grotere belevingswaarde mee te geven.

5) Bomen in de straat

Verkoeling wordt bereikt met bomen. De schaduw houdt de zon van de stenen straten en stoepen, waardoor deze minder warmte accumuleren. De verdamping van water uit het bladerdak zorgt voor verkoeling. Zo kunnen bomen in de straat, samen met water- of verblijfsdaken en groene gevels zorgen voor een vermindering van het zogenoemde‘hitte eiland effect’, de opwarming van stedelijke gebieden in de zomer. En zo kan een omgeving ontstaan met een rijkgeschakeerde flora en fauna.

6) Goten en een wadi

Om de riolering te ontlasten kan regenwater van de daken, voorzover niet gebufferd op water- en verblijfsdaken, worden afgevoerd over stoepen en straten met behulp van goten die het water afvoeren naar een volgende buffer: de wadi, een tijdelijke vijver die het aanzien waard is en waar op zomerse dagen in gespeeld kan worden.

Opinie Flip Krabbendam_Aanbevelingen om het hoofd koel en de voeten droog te houden

7) Helofytenfilter

Regenwater kan samen met afvalwater uit woningen worden gezuiverd met behulp van een helofytenfilter. Dat levert vijvers met water dat schoon genoeg is om in te zwemmen.

8) Stadslandbouw

Stadslandbouw is een productieve manier om groen in een stedelijke omgeving te introduceren. Naast opbrengsten van gewassen zorgt ze voor waterbuffering en verkoeling, en tevens biedt ze mensen de kans zich met de natuur en met elkaar te verzoenen.

Opinie Flip Krabbendam_Aanbevelingen om het hoofd koel en de voeten droog te houden 

9) Waterwoningen

Als het probleem van de waterbuffering radicaal moet worden aangepakt, kan gedacht worden aan waterwoningen. Deze hoeven niet per sé te lijken op woonboten, maar zij kunnen meer zijn dan ‘gewone woningen, maar dan op het water’. Een uitdaging voor ontwerpers.

10) Buurtpark

Op het niveau van de buurt kan gedacht worden aan een buurtpark. Een plek die in de zomer vele ervaringen belooft, zoals zonnen, barbecue-en, spelen en sporten. Een plek ook die in de winter herinnert aan de zomer en verwijst naar de komende lente.

Opinie Flip Krabbendam_Aanbevelingen om het hoofd koel en de voeten droog te houden

11) Waterplein

Door pleinen plaatselijk verdiept aan te leggen kan een stedelijke wadi ontstaan die verschillende speelmogelijkheden biedt, afhankelijk van de temperatuur en de regenval. Van een stenen plein, via een vijver met stapstenen en een vijver waar je kunt bootje varen, tot en met een schaatsbaan.

12) Dakpark

Bij de herontwikkeling van industriële gebieden kunnen nieuwe voorzieningen, zoals winkelbedrijven, worden voorzien van een dakpark voor de aanliggende buurten die in industriële gebieden vaak verstoken zijn van groen. Zo ontstaat een belevenswaardig gebied voor omwonenden, tevens waterbuffer en verkoelende zone voor de stad. Een gebied dat verwijst naar andere door de mens aangelegde natuur, zoals de Nederlandse polders.

13) Parkeren onder de bomen

Parkeerterreinen kunnen in zomerse perioden flink opwarmen en bijdragen aan het ‘hitte eiland effect’. Dit kan voorkomen worden met waterdoorlatende verharding en met bomen. Waardoor een associatie kan ontstaan met parkeerterreinen in natuurgebieden en natuurschoon.

14) Vingerstad

In dit stedebouwkundige principe dringt de omringende natuur diep door in de stad, goed voor waterbuffering en verkoeling. Dit principe brengt de natuur dichter bij de inwoners van de stad.

Opinie Flip Krabbendam_Aanbevelingen om het hoofd koel en de voeten droog te houden 

15) Urban wetlands

Gouden regel: bouw niet onder NAP. Dat kost geld en energie en het vermeerdert de CO2 in de dampkring. Gebruik laaggelegen gebieden rond de stad als ‘wetlands’ voor de buffering van afvalwater uit de stad. Dat kan hier tevens worden gereinigd. Wetlands kunnen door hun biodiversiteit ook interessant worden als recreatiegebieden.

Opinie Flip Krabbendam_Aanbevelingen om het hoofd koel en de voeten droog te houden 

16) Frisse wind

Vitruvius raadde het al aan: ontwerp straten evenwijdig aan de heersende windrichting zodat de wind voor schone en verkoelende lucht zorgt.

Opinie Flip Krabbendam_Aanbevelingen om het hoofd koel en de voeten droog te houden

17) Onderhoud

Als we de natuur inzetten om steden klimaatbestendig te maken, dan is een bestendige, duurzame economie van levensbelang. De in de stad ingebrachte, reddende, natuur wordt namelijk een gevaar als we door een economische crisis deze natuur niet meer kunnen onderhouden. Hier doemt het spookbeeld op van overgroeide Incasteden en verloren gegane culturen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels