blog

Blog – Ontwerponderzoek als laatste strohalm?

Architectuur

De nieuwe Actieagenda Architectuur en Ruimtelijke Ordening van de rijksoverheid zet stevig in op ontwerpend onderzoek. Goede verdienmodellen zijn echter nog niet voorhanden. Hoe kunnen architectenbureaus inspelen op deze vraag?

Blog – Ontwerponderzoek als laatste strohalm?

Een paar weken geleden werd ik door een woningcorporatie gevraagd een offerte te maken voor het ontwerp van een kleinschalig woningbouwproject. Herstel: de gevel van een kleinschalig woningbouwproject. Herstel: een VO+ voor de gevel van een kleinschalig woningbouwproject. Toen ik de ontwikkelaar vriendelijk bedankte, zei hij: ”De wereld is veranderd mevrouw. Dit is nu eenmaal het soort werk waar wij architecten voor inschakelen.”

Van sleutelrol tot esthetisch adviseur

Ik weet het. Nog sterker, ik schrijf er al jaren over. Toch was het andere koek om het nu zelf aan den lijve te ervaren. Maar hij heeft gelijk. In de hele bouwketen zijn architecten zelf misschien wel de enige partij die denkt dat architecten nog een sleutelrol spelen in het proces. De werkelijkheid is echter totaal anders. Als je niet zelf risico neemt door te ontwikkelen of design and build werk te leveren, word je al snel gereduceerd tot ‘esthetisch adviseur’.

Van bouwmeester tot onderzoeker?

In die zin lijkt de shift die de overheid in de Actieagenda Architectuur en Ruimtelijke Ordening (AARO) maakt van bouwmeesterschap naar ontwerpend onderzoek een kans die architecten krijgen om weer inhoud aan hun werk te geven. Misschien zelfs wel de laatste kans.

Toegevoegde waarde

De toegevoegde waarde van ontwerpers schuift steeds verder naar de voorkant van het proces, zelfs tot voor het moment dat een project er is. Van hen wordt verwacht dat ze maatschappelijke vraagstukken beetpakken, ‘framen’ en met vernieuwende modellen komen om ze op te lossen. Dat is althans de theorie. In mijn beleving hebben architecten namelijk helemaal niet zo’n goede track record als onderzoekers.

Architecten zijn maar matige onderzoekers

Bij het vak ‘academische vaardigheden’ dat ik op de TU Delft geef, zie ik derde jaars bouwkundestudenten worstelen om een onderzoek uit te voeren en dat aan hun lopende ontwerpprojecten te relateren. Uit een enquête van het Evidence Based Design Journal blijkt dat ook professionals maar zelden gebruik maken van wetenschappelijke literatuur in hun ontwerpproces, noch dat ze het functioneren van hun gebouwde projecten op enige manier aan onderzoek onderwerpen.

Serieuze business, serieuze verdienmodellen

Als ruimtelijk ontwerpers serieus genomen willen worden als onderzoekers, zullen ze eerst zelf het vak serieus moeten nemen. Dat geldt niet alleen voor het inhoudelijke werk. Onderzoek is niet iets dat je ‘erbij ‘ doet. Alleen door het als professionele dienstverlening te positioneren, inclusief een goed verdienmodel, kunnen architecten hun belofte als creatieve onderzoeker verzilveren.

Verder lezen?

Benieuwd welke verdienmodellen dat zijn? Lees dan de maarteditie van de Architect. In dit nummer onderwerpt Alijd van Doorn houtige en nieuwe verdienmodellen voor ontwerpend onderzoek aan een kritisch onderzoek.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels