blog

Blog – Nieuwe regels voor Chinees bouwen

Architectuur

Na Chinees nieuw jaar presenteerde de centrale overheid een compacte maar veelomvattende verstedelijkingsnota. In klare taal zet de overheid op zes A4, in dertig richtlijnen verdeeld over zeven hoofdstukken de nieuwe prioriteiten voor het bouwen in de komende vijf jaren uiteen.

Blog – Nieuwe regels voor Chinees bouwen

De stedelijke problemen worden in de nieuwe Chinese verstedelijkingsnota zonder veel opsmuk of omhaal van woorden opgesomd: het blinde streven naar schaalvergroting en monofunctionaliteit, het ontbreken van de menselijke maat en inbreng, de slechte beloopbaarheid, het gebrek aan identiteit, de teloorgang van het cultureel erfgoed, de afwezigheid van voorzieningen, de stilzwijgende acceptatie van illegale bebouwing, en ten slotte de vervuiling en congestie.

 Nieuwe regels Chinees bouwen - Opinie Joost van den Hoek 

Aandacht voor streekeigen vormgeving

Ook de titels van de zeven hoofdstukken spreken voor zich: (1) algemene doelstelling, (2) versterking van de planningsdiscipline,(3) aandacht voor streekeigen vormgeving, (4) verdieping van bouwtechniek en bouwmethoden, (5) besparing van energie, (6) verbeteren van voorzieningen en (7) bevordering leefbaarheid.

Kwaliteit en verfijning

Uit deze nota wordt duidelijk dat de Chinese beleidsmakers zich weinig gelegen laten liggen aan gevestigde belangen of korte termijn winstbejag. Centraal staat het verbeteren en optimaliseren van de bestaande steden en omgevingen en – waar dat aan de orde is – meer verfijnde en doordachte nieuwbouw.

Het nieuwe normaal

Het richten van de aandacht op de kwaliteit van bestaande omgevingen en minder op de kwantiteit van de komende nieuwbouw past naadloos in de economische transitie die de economie op dit moment doormaakt en die vanuit Beijing wordt omschreven als het nieuwe normaal.

 Nieuwe regels Chinees bouwen - Opinie Joost van den Hoek 

Lokale karakteristieken

De zesde richtlijn bepleit architectonische oplossingen die beter aansluiten bij de karakteristieken van de omgeving en cultuurhistorie ervan. Dit is mij uit het hart gegrepen, na alle dooie assen met sjabloonflats die het afgelopen decennium zijn gerealiseerd. Eenvoudige mogelijkheden tot cultuur en tot klimaatspecifieke verfijning werden hierbij met voeten getreden.

 Nieuwe regels Chinees bouwen - Opinie Joost van den Hoek 

Aandacht voor functionaliteit en efficiency van gebouwen

In de richtlijn over de architectuur van gebouwen wordt benadrukt dat er meer is dan enkel de visuele verschijning. Dit lijkt logisch, ware het niet dat in het verleden veel showtorens en eventgebouwen zijn neergezet waarvan de landmarkfunctie het belangrijkste bestaansrecht lijkt te zijn. Gebouwen die amper worden gebruikt en waar na binnentreden blijkt dat de plattegrond absoluut ongeschikt is voor de activiteit die er in theorie zou moeten plaatsvinden.

 Nieuwe regels Chinees bouwen - Opinie Joost van den Hoek 

Verbeteren van bestaande voorraad

Richtlijn 8 lijkt een enorme opgave aan te kondigen. Ze zegt dat het culturele erfgoed en de bestaande stadswijken de komende vijf jaar moeten worden opgeknapt, gerevitaliseerd of getransformeerd. Als dat inderdaad gaat gebeuren, is dat prima nieuws voor de ontwerp- en bouwindustrie.

Pleidooi voor de open stad

Revolutionair is richtlijn 16 die de open stad voorschrijft, een stad zonder hekken en muren en met levendige straten. Niet alleen bedoeld voor nieuw te bouwen ‘communities’, maar ook als aanpassing van bestaande ‘communitie’s. Het ‘ont-hekken’ en openstellen voor verkeer van mega communities in de suburbane gebieden is zeker voorstelbaar. Het openen van kleine en specifiek compounds in de binnensteden zal echter weinig bijdragen aan de stad en op veel protest kunnen rekenen van de bewoners.

 Nieuwe regels Chinees bouwen - Opinie Joost van den Hoek

Civiele techniek

De nota gaat ook ver in het stellen van richtlijnen voor de civieltechnische dimensie van gebiedsontwikkelingen. Zo wordt in richtlijn 15 voorgeschreven om ondergrondse infrastructuur onder te brengen in leidingtunnels zodat de aanleg van verschillende leidingen voor gas, elektriciteit en data beter op elkaar kan worden afgestemd. Richtlijn 20 betreft implementatie van het “Sponge city” concept dat stormwaterretentie en bodeminfiltratie tot standaard onderdeel van planvorming maakt. Richtlijn 11 maakt het helemaal bont door experimenten met houten hoogbouw aan te bevelen.

Blik op Europa

De Chinese bestuurders hebben historisch gezien altijd al inspiratie opgedaan in het buitenland. Voor de jaren tachtig was de stadsplanning geïnspireerd op de Sovjet-Unie. Met de introductie van marktwerking ging de deur open voor planningsmethodieken van het Amerikaanse neoliberalisme (waardoor nu veel stadsreparaties noodzakelijk zijn). In het “nieuwe normaal”, waar de kwaliteit van leven hoger op de agenda staat, is de blik evident gericht op de Europese principes van de open stad, de participatie van de bewoners, het respect voor lokale karakteristieken en een meer duurzame omgang met het leefmilieu.

Wat komt er van terecht?

Grote vraag, na kennisname en lezing van de nota, is wat we er praktisch van terug zullen zien. Veel van de richtlijnen zullen de investeringskosten voor gebiedsontwikkelingen, transformaties en renovaties fors omhoog jagen. Los van de vraag naar implementatie en acceptatie, zal daarbij een rol spelen hoe de (terugtredende) overheid ruimtelijke ontwikkeling zal voorzien van bijdragen en incentives.

Hoop op mooiere steden

Dat neemt niet weg dat ik persoonlijk denk dat de nota een prima stap is op weg naar betere efficiëntere en mooiere steden.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels