blog

Blog – Architectuur, meer dan gebouwen alleen

Architectuur

Architectuur wordt vaak gelijkgesteld met vormgeving van gebouwen. Het is een vrij beperkte opvatting van architectuur die een legitimatie lijkt te vormen voor de geringe macht die architecten tegenwoordig in het bouwproces wordt toegeschreven. Architectuur is echter veel meer dan het ontwerpen van gevels of decoraties.

Blog – Architectuur, meer dan gebouwen alleen

BMW Welt in München is een van de meest hilarische gebouwen die in de gouden eeuw van de architectuur het licht zagen. Dit door Coop Himmelblau ontworpen gebouw is in 2008 opgeleverd. In de hal ervan vind je tal van restaurants, alsmede een café en een grote winkel met aantrekkelijke BMW merchandise. Klanten van BMW komen hier hun nieuwe auto ophalen, als onderdeel van een driedaags arrangement waar ook bezoeken aan fabriek en museum deel van uitmaken.

 BMW Welt _ Opinie Harm Tilman - Architectuur meer dan gebouwen alleen

Theatrale ruimte

Hoogtepunt is ongetwijfeld het afhalen van de auto. Je wordt ontvangen met een bak goede cappuccino en daarna leer je met behulp van een computersimulatie alle speciale eigenschappen van je auto kennen. Vervolgens daal je via een vorstelijke trap af naar het dek waar je auto op je staat te wachten. Daar worden de sleutels aan je overhandigd, je stapt in en je rijdt via een prachtige loop het gebouw uit, de drukte van het stadsverkeer in.

BMW Welt _ Opinie Harm Tilman - Architectuur meer dan gebouwen alleen
Het golvende daklandschap

Constructieve durf

In BMW Welt combineert Wolf Prix van Coop Himmelblau een zeldzaam niveau van constructief vernuft met een bijzonder formeel experiment. Het enorme dak dat als een tapijt over de enorme hal ligt steunt op slechts zeven kolommen en lijkt te zweven. Vanuit het gebouw worden je wisselende uitzichten geboden op de omgeving. Ook in het gebouw doe je voortdurend wisselende indrukken op. Al deze gewaarwordingen worden bij elkaar gehouden door de trajecten die auto’s en bezoekers door de hal afleggen.

BMW Welt _ Opinie Harm Tilman - Architectuur meer dan gebouwen alleen

Wat architectuur vermag

BMW Welt is een gebouw dat in deze tijd niet meer zo snel gemaakt zou worden. Vanuit het huidige perspectief vallen wellicht vooral de excessieve trekjes van dit monumentale project op. Toch is het een goede demonstratie van wat architectuur vermag. Ze bestaat uit een constellatie van ruimtelijke situaties, waarin bezoekers en klanten theatrale ervaringen opdoen en ze gaat met deze gebruikers een duurzame, ruimtelijke relatie aan.

BMW Welt _ Opinie Harm Tilman - Architectuur meer dan gebouwen alleen

Nieuwe ervaringen

Twee weken geleden ontmoette ik er Holger Hampf tijdens de München Creative Business Week die ik op uitnodiging van het International Forum Design bijwoonde. Hampf is bij BMW sinds 2014 hoofd van de User Experience groep. Volgens hem ligt de toekomst van het autorijden niet in nieuwe techniek of nieuwe snufjes, maar in nieuwe ervaringen. Om die te creëren, zoekt hij met zijn ontwerpteam naar bijzondere combinaties van architectuur met informatievoorziening. Het ontwerp van de stoelen, het dashboard en de configuratie van displays in de nieuwe series, wordt afgestemd op verschillende rijstijlen, variërend van ‘driving mode’ tot ‘auto mode’.

 BMW Welt _ Opinie Harm Tilman - Architectuur meer dan gebouwen alleen 

User experience

Kern in deze exercitie is de ervaring die chauffeur en passagier opdoen in een auto, de zogenoemde ‘user experience’. Het gaat daarbij niet alleen om de formele karakteristieken, dus hoe de auto is ontworpen in termen van materiaal, beeld en afwerking. Van belang is ook hoe je de auto gaat gebruiken en hoe je daarmee een relatie over langere tijd aangaat, aldus Hampf. Is deze bevredigend? Of leidt ze tot frustraties? Voor de ontwerper komt het er dan op aan alles goed met elkaar te laten samenwerken. Hampf spreek in dit verband van een naadloze ervaring.

BMW Welt _ Opinie Harm Tilman - Architectuur meer dan gebouwen alleen

De BMW i3

Samenhang is essentieel

Deze ‘urbanistische omslag’ in het auto-ontwerp is interessant en zou in de architectuur niet misstaan. Een auto is natuurlijk geen gebouw. Maar ook bij architectuur gaat het om meer dan gebouwen. De onlangs overleden auteur Umberto Eco zei ooit dat architectuur de kunst is van het articuleren van ruimtes. Evenals bij de auto, is ook in de architectuur de samenhang tussen vorm, gebruiker, ervaring en productie van ruimte essentieel.

BMW Welt _ Opinie Harm Tilman - Architectuur meer dan gebouwen alleen

De BMW i8

Wereld te winnen

Gelet op haar huidige positie heeft architectuur nog een wereld te winnen. Dit verschilt weinig van de situa-tie in de jaren zeventig en tachtig, echter wel met een belangrijk onderscheid. Toen ging het erom in de architectuur en stedebouw los te komen van het destijds dominante functionalisme en het totale gebrek aan historisch inzicht. Daarmee zit het nu wel goed. De geschiedenis is stevig verankerd in de architectuur en maat-schappelijk gezien is er veel steun voor de reconstructie van historisch erfgoed.

BMW Welt _ Opinie Harm Tilman - Architectuur meer dan gebouwen alleen

Rem Koolhaas met rechts zijn oude BMW 840i en links de nieuwe BMWi8

Van stoel tot stad

Op dit moment heeft de architectuur vooral af te rekenen met het verlangen naar sterke beelden, dat de rol van ontwerpers heeft gereduceerd tot die van VO-DO architecten. Met het oog op de huidige opgave van leegstand en transformatie kun je in de architectuur de aandacht beter richten op ruimtelijke situaties dan op grootte of schaal. Van grote projecten is immers geen sprake meer. Bij transformatie wordt stap voor gewerkt en bovendien met meer flexibiliteit. Door toegang te bieden tot de totale ruimtelijke omgeving, van stoel tot stad, van deurklink tot horizon, kan de urgentie van architectuur verder toenemen.

 BMW Welt _ Opinie Harm Tilman - Architectuur meer dan gebouwen alleen

Het interieur van de BMW i8

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels