blog

Blog – Architectuur, een kwestie van samenwerken

Architectuur

Architectuur is een vak, waarbij het sterk aankomt op praktische expertise. Maar in de tijd dat ik vanuit de Architect de architectuur volg, is me ook opgevallen hoe belangrijk samenwerking daarbij is. Door die op te zoeken worden vaak dingen bereikt die anders onhaalbaar zijn.

Blog – Architectuur, een kwestie van samenwerken

Samenwerking is een uitwisseling waardoor deelnemers van elkaar profiteren. Een probleem bij samenwerking is wellicht dat de deelnemers van tevoren nooit helemaal weten wat ze aan elkaar hebben en waar ze elkaar voor nodig hebben. Samenwerken is nodig maar om deze redenen ook bijzonder lastig.

Destructieve gevolgen

Het is een proces dat stevig mis kan lopen. In dat geval leidt het tot destructieve gevolgen. De voorbeelden hiervan stapelen zich de laatste tijd op.

Daan Roosegaarde 

Roosegaarde bis

Een aantal weken geleden werd Daan Roosegaarde geïnterviewd in het programma College Tour van Twan Huis. Vraagstelling was of Roosegaarde niet iemand is die mooie sier maakt met ideeën van anderen? Bij het vierde filmpje van die strekking stapte Roosegaarde boos op. Deze lijn in de vraagstelling ging geheel voorbij aan het gegeven dat nieuwe ideeën tegenwoordig vooral in teamwork worden ontwikkeld.

Masterplan en uitvoering

In de februari editie van de Architect publiceerden we het Waterlinie museum van Anne Holtrop. In de credits vermeldden we op grond van de informatie uit drie bronnen dat het masterplan was gemaakt door Penne Hangelbroek en West 8. Dat was correct maar ook weer niet helemaal, zoals later duidelijk werd.

In 2006 werden Rapp + Rapp en West 8 na een selectieprocedure gevraagd een masterplan te maken voor Fort Vechten. Binnen dit kader werd Anne Holtrop geselecteerd voor het ontwerp van het Waterliniemuseum. In de zomer van 2014 droeg Rapp + Rapp zijn uitvoerende werkzaamheden over aan Penne Hangelbroek, maar niet de auteursrechten. Een subtiel maar cruciaal onderscheid.

Diederik Dam NRC
NRC gebouw in Amsterdam

Architectuur en interieur

Nog ingewikkelder ligt het bij het NRC gebouw in Amsterdam. In de voorbereidingen voor ons Mararthoninterview op de beurs Object interviewden we Diederik Dam over zijn opvattingen met betrekking tot interieurarchitectuur. We vroegen hem welk gebouw zijn opvattingen het best illustreert en Diederik suggereerde de transformatie van de door zijn vader ontworpen optiebeurs tot het NRC gebouw.

Ons webartikel leidde tot een boze reactie van Jaap Dijkman. Hij gaf aan dat DamPartners niets had gedaan aan het interieur en de inrichting daarvan, iets wat in het stuk overigens ook niet wordt beweerd. Dat bureau was in zijn ogen alleen verantwoordelijk voor de architectuur van de gevels. Dijkman zelf had de opdrachtgever geadviseerd over de locatie en de transparantie van het gebouw en had bovendien het interieur ontworpen.

Dam partners bevestigt deze lezing, maar gaf aan meer te hebben gedaan dan alleen het ontwerp van de gevels. In opdracht van de eigenaar van het gebouw DVM ontwierp Dam partners volgens eigen opgave de gehele transformatie inclusief dakopbouw, de gevels, het atrium en de installaties.

Ook werkte het bureau het geheel van schetsontwerp, definitief ontwerp en bouwaanvraag tot op uitvoeringsniveau uit.

Waarom toch samenwerken?

Samenwerken gaat dus lang niet altijd goed, maar toch doen we het. Waarom? Voor een deel komt dit omdat dit aan architecten wordt opgelegd, zoals bijvoorbeeld in de huidige aanbestedingsprocedures.

Aanpak lastige problemen

Tegelijkertijd zoeken de meer ondernemende bureaus samenwerking op voor opgaven die anders aan hun neus voorbij zouden gaan. Daarbij kun je denken aan opgaven op het terrein van huisvesting, infrastructuur of gezondheidszorg.

Neem de zorg. Vanwege de toenemende vraag en afnemende budgets, de mondigheid van de patiënten en de technologische ontwikkelingen zijn programma’s nodig die in nauwe samenwerking tussen ontwerpers, adviseurs en ontwikkelaars worden uitgewerkt. Hetzelfde kan worden gezegd van tal van andere ‘wicked problems’, lastige problemen dus die om verandering vragen.

Samenwerken veronderstelt vakmanschap

Samenwerken moet dus en biedt mooie kansen voor het ontwerpen. Op veel terreinen bestaan complexe problemen, waarbij die ene juiste oplossing niet direct voorhanden is. Ontwerp is bij uitstek een activiteit om die problemen de baas te worden.

Waar je op moet letten

Een belangrijk aspect van samenwerking is dat het ontwerpvaardigheid veronderstelt. In de hedendaagse architectuur zijn zowel vakmanschap als co-creatie veel belangrijker geworden. Niet minder van belang is dat de deelnemers vooraf duidelijke afspraken maken over wie waarvoor verantwoordelijk is en uiteindelijk ‘met de eer’ gaat strijken.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels