blog

Warmte- en waterbeheer deel 6: Een geduchte vriend

Architectuur

Door de opwarming van de aarde krijgen we steeds meer te maken met hitte- en wateroverlast en extreem weer. In de vorige afleveringen hebben we gekeken wat we daar thuis en op straat, in buurten en wijken tegen kunnen doen, op een zodanige manier dat de ingrepen ook extra belevingswaarde hebben. In deze aflevering kijken we naar de stad

Warmte- en waterbeheer deel 6: Een geduchte vriend

In een vingerstad wordt het zogenoemde hitte-eilandeffect teruggebracht doordat het groen van het omringende landschap diep doordringt in de stad. Dit is goed voor de koeling en de waterbuffering. Voorts betekent dit voor de bewoners dat de natuur dichter bij huis wordt gebracht.

Opinie Flip Krabbendam - Warmte- en waterbeheer_6 

We kunnen ons door dit principe laten leiden bij nieuwe ontwikkelingen. In vingersteden als Kopenhagen of Hilversum kunnen we zien naar wat dit principe betekent voor de ontsluiting, het openbaar vervoer en de recreatie.

Nat land

We kunnen ons daarnaast laten leiden door het principe niet te bouwen op bouwlocaties onder NAP, aangezien die anders ‘eeuwig’ moeten worden bemalen. Dat kost energie en dat betekent weer dat steeds meer CO2 in de dampkring komt. Als we afzien van bemaling dan kunnen we op deze locaties ‘urban wetlands’ aanleggen die functioneel zijn voor de waterbuffering, de koeling en bovendien de zuivering van regenwater uit de stad. Met als toegevoegde waarde: een rijke biodiversiteit die goed is voor de recreatie in de natuur.

Opinie Flip Krabbendam - Warmte- en waterbeheer_6 

Frisse wind

Vitruvius schreef al 25 v. Chr., dat stedebouwkundigen straten het beste evenwijdig aan de heersende windrichting aanleggen. De wind kan er dan gemakkelijk doorheen waaien en voor verkoeling zorgen. Dit idee kunnen we gebruiken om het hitte-eilandeffect tegen te gaan. En als deze frisse wind de geur van naburige velden of bossen, of van de zee met zich mee brengt, verwijst zij ook naar wat te beleven is in het omringende landschap.

De natuur als vijand

In zijn utopie ‘New Atlantis’ riep Francis Bacon op om de natuur te beheersen. Dat was in de zeventiende eeuw. Intussen hebben we ons voor een groot deel aan de greep van de natuur ontworsteld. We bewonen comfortabele steden met comfortabele woningen. We kunnen genieten van vele soorten voedsel, we reizen met gemak over de gehele aardbol en de medische zorg heeft grote vorderingen gemaakt.

De natuur als vriend

Maar pas op. Volgens de Franse filosoof Bruno Latour maken we nu voor het eerst mee dat de natuur een speler is geworden, een tegenspeler. Onze overwinning op de natuur heeft tot een warmer, natter, droger en wilder klimaat geleid. Hoog tijd om te beseffen dat we dat we de natuur te vriend moeten houden. Het is in deze nieuwe rol dat we haar in onze steden uitnodigen om te zorgen voor verkoeling en droge voeten. En zo denken we bij ‘natuur’ niet meer aan honger, ziekten of plagen, maar aan een verkoelend bladerdak met zingende vogels, aan vijvers met fonteinen, droge voeten en een tot rust gekomen gemoed. Aan vriendelijkheid.

Opinie Flip Krabbendam - Warmte- en waterbeheer_6

Laten we op dit punt aangekomen, de Rua Goncalo de Carvalho in Porto Alegre, in Brazilië bekijken. Deze bomenlaan wordt vaak geprezen om haar schoonheid. Maar is zij vriendelijk? Of is zij ontzagwekkend? Of dreigend?

Opinie Flip Krabbendam - Warmte- en waterbeheer_6

Alle waterpartijen, begroeiingen en bomen die bedoeld zijn om de stad te redden, vragen om onderhoud. Toen gemeenten zich een paar jaar geleden, gedwongen door de crisis, begonnen terug te trekken uit de openbare ruimte, werd dat al gauw zichtbaar. Het leidde tot door groen overwoekerde kinderspeelplaatsen en banken in parken. In de Verenigde Stten werden buurtparken zelfs al gesloten en aan hun lot overgelaten. Zo werden ze in no time no go areas.

Opinie Flip Krabbendam - Warmte- en waterbeheer_6

Zolang ons huidige economische bestel zorgt voor onvoorspelbare crises, kan de als vriend binnengehaalde natuur zich van haar andere kant laten zien en veranderen in een alles overwoekerende vijand. Onvoorstelbaar?

Opinie Flip Krabbendam - Warmte- en waterbeheer_6

De Inca’s met hun hoog ontwikkelde steden en indrukwekkende tempelcomplexen hebben vermoedelijk ook niet gedacht dat zoiets echt zou kunnen gebeuren.

Opinie Flip Krabbendam - Warmte- en waterbeheer_6

Maar het onwaarschijnlijke gebeurde toch.

 

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels