blog

Blog – De magie van het station

Architectuur

In Nederland verrijst op dit moment een nieuwe generatie stations. Naast de grote stations worden ook op dit moment 170 van de 410 stations aangepakt. Allemaal op een verschillende manier en met een eigen gezicht, maar wel met één gemeenschappelijke visie en ambitie: ze moeten verbinden, verleiden en verheffen. Staatssecretaris Wilma Mansveld sprak over dit onderwerp tijdens de Nacht van de Architectuur op 28 mei 2015 in Arnhem.

Blog – De magie van het station

Ik ben in Utrecht opgegroeid. Nog herinner ik me dat ik met mijn moeder voor het eerst op het station kwam. Dat maakte een enorme indruk. Het open gebouw, de drukte, de blauwe bussen. Stations zijn magische plekken. Het zijn de plekken waar de wereld voor je open gaat. Ook letterlijk want vanuit station Utrecht ging ik voor het eerst op tienertour.

 Station Groningen
Station Groningen

Een ander station waar ik een band mee heb is station Groningen. Groningen is al heel lang mijn woonplaats. Iedere keer als ik op het station kom bewonder ik de hal en de beschilderingen aan het plafond. Als inwoner ben ik er trots op. Sterker nog: ik denk dat een mooi station zelfs mede-bepalend is voor je geluksgevoel in de stad.

Ik ben het dus helemaal eens met Jan Benthem – de architect van station Rotterdam – die in een interview met het tijdschrift Architectuur en Stedebouw zegt dat ‘stations de gebouwen zijn waar je als kind de mond van open valt, het zijn de gebouwen die zich vastzetten in je herinnering’.

Een station is één van die gebouwen die mensen bindt aan hun stad. Gebouwen waar je trots op kunt zijn, net als bibliotheken, schouwburgen, musea en zwembaden. Het zijn cruciale gebouwen om bestaande en nieuwe reizigers mee te verleiden en het zijn dé iconische gebouwen die met hun architectonische schoonheid een stad kunnen verheffen. En de ambitie is om op al die functies een sprong vooruit te maken.

Station Arnhem
Station Arnhem door UN Studio

Daar zijn we volop mee bezig. In Nederland verrijst een compleet nieuwe generatie stations. Rotterdam is vorig jaar geopend. Delft is dit jaar in gebruik genomen en dit najaar volgt Arnhem. Den Haag, Breda en Utrecht zullen in 2016 openen. Daarnaast werken we aan 170 van de 410 stations. De rode draad bij al deze activiteiten is: verbinden, verleiden en verheffen.

 Station Utrecht Benthem Crouwel
Vertrekhal Station Utrecht door Benthem Crouwel

Verbinden

Onze mobiliteit neemt toe. We verplaatsen ons intensief via tram, bus, metro, fiets, auto, taxi om van deur tot deur te komen. We zien al die verschillende onderdelen van vervoer als één keten van deur-tot-deur. Het station is hierin de centrale spil. Daarom vind ik het heel belangrijk dat stations toegankelijke OV-knooppunten worden. Met een heldere verbinding tussen trein en alle manier van voor- en natransport.

 Station Delft
Station Delft door Mecanoo

Daarnaast zijn veel steden in de loop der jaren om het station heen gegroeid. In plaats van een poort naar de stad werd het een belemmering in de stad. Een station moet binden en niet scheiden. Dat doen we niet alleen door het station aan alle kanten en voor iedereen toegankelijker te maken, maar ook door de directe omgeving een boost te geven, met winkels, woningen, of kantoren en door andere maatschappelijke functies te combineren met stations. Delft is een mooi voorbeeld.

Verleiden

We zijn hard bezig om het spoor aantrekkelijker te maken voor reizigers. Uit onderzoek blijkt dat het station voor 30 procent bepaalt hoe de reiziger zijn reis van deur-tot-deur beleeft. Ik vind het dan ook heel belangrijk dat het station een plek is waar je graag bent: een publieke huiskamer. Comfort is een sleutelwoord. Want een station is een bijzondere plek: je bent er vaak maar even. Maar het is steeds vaker ook een ontmoetingsplek: om te winkelen of een broodje te eten of te vergaderen. Daarom investeren ProRail en NS flink in bijvoorbeeld nieuw stationsmeubilair. We zorgen voor beschutte wachtruimtes, voor betere wifi, we creëren 14.000 PR-plekken, 395.000 fietsplekken, en meer liften. De verleiding is in volle gang!

 Station Breda Opinie Wilma Mansveld Station Breda

Verheffen

Bij het afwegen en combineren van belangen speelt schoonheid een steeds grotere rol. Stations hebben een rijke architectonische traditie. Eind 19e eeuw brak een nieuwe tijd aan en het spoor was daarvan de verbeelding. Ook in Nederland werd de ene na de andere spoorlijn aangelegd. Het spoorstation werd ontdekt als middel om de stedelijke ontwikkeling een impuls te geven.

In Amsterdam werd voor het eerst in Nederland een zelfstandig architect gevraagd voor het ontwerp van een nieuw station: Pierre Cuypers. Zijn opdracht: “Het station zal meer dan enig gebouw in de gansche stad ten toon gesteld staan en mag vooral in de hoofdstad des Rijks geen misstand geven. Zelfs is het wenselijk dat het gunstig spreekt.” Die gedachte – dat een station ‘gunstig moet spreken’ – staat weer recht overeind bij de nieuwe generatie stations in de grote steden.

Twintig jaar geleden maakte het Rijk de keuze dat de stations in de grote steden ook architectonische eyecatchers moesten worden. Dat was een gedurfde keuze. De stations moesten weliswaar op de schop, maar dat was vanwege een gebrek aan capaciteit. Dat knelpunt hadden we ook kunnen oplossen met bredere perrons en tunnels.

 Rotterdam Centraal Opinie Wilma Mansveld Stations
Rotterdam Centraal door Team CS. Foto: Jannes Linders

De ambitie lag hoger en ik ben blij dat die keuze destijds is gemaakt. Het resultaat mag er zijn: een serie stations en OV-knooppunten waar Nederland internationaal gezien mee voorop loopt en waar de inwoners weer trots op kunnen zijn en een nieuwe band mee kunnen opbouwen.

Want ook nu komen er nog steeds kinderen voor het eerst naar een station, en dat zijn zeker in de grote steden magische gebouwen waar je als kind de mond van openvalt.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels