blog

Bouwen in het weiland?

Architectuur

Nu de economie aantrekt, is de verleiding groot weer in het weiland te gaan bouwen. Maatschappelijk gezien is daar echter weinig reden voor. Zoals het H-Team stelde, staan de gebouwen voor komende generaties er al, ze hoeven slechts aangepast te worden aan hun wensen. Daarnaast lijkt het weiland bepaald niet het type omgeving dat innovatie, start-ups en nieuwe werkgelegenheid kan aanjagen.

Bouwen in het weiland?

Het rijtjeshuis blijft bestaan, is de meest opvallende uitspraak die hoogleraar en ontwikkelaar Friso de Zeeuw doet in NRC-Handelsblad van 19 januari j.l. Hij zegt dit op basis van recent onderzoek naar de ontwikkelingen op de Nederlandse woningmarkt na de crisis. Jan Latten, de demograaf van het CBS die in de nabije toekomst veel minder behoefte aan eengezinswoningen voorspelt, krijgt er flink van langs. Volgens De Zeeuw heeft die het faliekant mis.

 

De rijtjeswoning laat zich wel degelijk moderniseren en in de bestaande stad bouwen, zoals Hartenlust van Atelier Kempe Thill in Amsterdam laat zien.

Traditionele rijtjeswoningen

Heeft De Zeeuw gelijk als hij zegt dat de woningmarkt straks weer ‘business als usual’ is, of is het ‘wishful thinking’? Dat gevoel bekruipt mij wel meer bij de soms zeer stellige uitspraken die hij doet. Zelf huizen bouwen, ‘tiny houses’, kleine huurwoningen, dat wordt het allemaal niet. Een flink deel van de 80.000 jaarlijks te bouwen huizen zal weer bestaan uit traditionele rijtjeswoningen. Aan de plattegrond hiervan zal bovendien niet veel veranderen, want die is op wat details na al geheel uitgekristalliseerd.

Wonen in de stad en oude wijken

Met dergelijke uitspraken schaart de Zeeuw zich in een koor van mensen die weer in het weiland willen gaan bouwen. Daarbij wordt steevast gewezen op het feit dat de trend dat gezinnen in de stad en de oude wijken blijven wonen, niet doorzet. Integendeel, sinds de woningmarkt twee jaar geleden opkrabbelde, neemt de trek van jonge gezinnen uit de binnensteden weer toe. Mensen wensen nu eenmaal een huis met tuin, zelfs de hipster wil een rijtjeshuis.

 
Aan de Morgenzonlaan in de Haagse Transvaalbuurt heeft Biq / Hans van der Heijden grondgebonden woningen gerealiseerd waarin diverse gemetselde en betonnen decoraties zijn opgenomen.

Gedwongen uitwijken

Maar is de reden niet veel prozaïscher? In Amsterdam bijvoorbeeld trekken veel woningzoekenden de stad uit, maar niet omdat ze daar niet meer willen wonen. Jonge gezinnen met kinderen kunnen eenvoudig geen geschikte en betaalbare woning vinden en zijn gedwongen uit te wijken naar omliggende gemeenten. Uit onderzoek van NVM makelaars blijkt dat mensen ‘het allerliefst in Amsterdam willen blijven wonen. Het is echt een kosten- en ruimteverhaal van jonge gezinnen.’

Grondposities rond steden

De wens om in het weiland te bouwen hangt ongetwijfeld samen met het gegeven dat net als voor 2008 de financiële en bancaire instellingen de huizenmarkt weer aanjagen. Ook de rol van de ontwikkelaars hoeven we niet buiten beschouwing te laten. Zij nemen immers uit de Vinex-tijd nog altijd tal van grondposities rond de steden in en hebben alle belang bij de trends die De Zeeuw graag ziet optreden.

Voorzieningen voor onderwijs en gezondheidszorg

Volgens De Zeeuw zal gebouwd gaan worden in kleine overzichtelijke wijken, met voorzieningen voor onderwijs en gezondheidszorg in de buurt. Een lokkend perspectief wellicht, maar betekent dit dat de ontwikkelaars een rol gaan spelen bij de totstandkoming van deze voorzieningen en zo ja, welke dan? Of schuiven ze dit af op de overheid, zoals in het verleden? Wat zijn überhaupt de verdienmodellen?

Parkeren

Een zelfde vraag laat zich stellen met betrekking tot het parkeren. Als je buiten de steden gaat bouwen, vergroot je de afhankelijkheid van de auto. Maar zelfs in de tijd van de vermaledijde Vinex weigerde de markt de noodzakelijke parkeervoorzieningen te realiseren. Iets wat gezien de grote marges die deze bedrijven toen realiseerden, best had gekund. Zelfs dan was hun rendement nog behoorlijk geweest.

Omgeving voor innovatie

Al met al lijkt voor het bouwen van nieuwe voorsteden in het weiland maatschappelijk gezien weinig reden te zijn. In een recent advies stelt het H-Team dat de gebouwen voor komende generaties er al staan, ze hoeven slechts aangepast te worden aan hun wensen. Terecht stellen ze voor juist in deze opgave te investeren. Hamvraag is welke type omgeving innovatie, start-ups en nieuwe werkgelegenheid kan aanjagen. Het is weinig waarschijnlijk dat dit zal gebeuren in voorsteden waarin mensen niet meer producent zijn maar veroordeeld tot een rol van louter consument.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels