blog

Blog – Schijnduurzaamheid

Architectuur

Voor duurzaamheid is in het begin van een project vaak veel ambitie. Naarmate het project vordert, wordt echter maar minimaal voldaan aan de wettelijke gestelde eisen en blijft er weinig over van de initiële aspiraties. Veel architecten gaan aan de slag met een ontwerp zonder energiebesparing als uitgangspunt te nemen. Aan het eind van het traject wordt nog snel voldaan aan de eisen met voornamelijk installatietechnische maatregelen. Er wordt nog te veel gedacht in de dikte van isolatie en niet in ruimtelijke oplossingen.

Blog – Schijnduurzaamheid

Passief

Veel passieve concepten zoals slim vormgegeven gevels of vides die het klimaat van een gebouw regulieren zijn al bekend. Het zijn ruimtelijke oplossingen die bij uitstek interessant zouden moeten zijn voor architecten. Je zou zeggen dat het een kwestie is van gewoon toepassen van de beschikbare wetenschappelijke concepten. Toch zie ik bij de meeste bureaus weinig innoverende en ruimtelijke oplossingen met betrekking tot duurzaamheid. Misschien zijn we bang dat de opdrachtgever het als kostenverhogende onzin ziet of hebben we gewoon niet genoeg kennis op dit gebied? Bouwfysische adviseurs zouden wellicht eerder aan tafel moeten zitten om passieve ontwerpen in een vroeg stadium met berekeningen te onderbouwen. Installatiebudgetten zouden dan grotendeels toegedeeld kunnen worden aan een ruimtelijke kwaliteit.

Beleving
Voor mij is een gebouw met wat zonnepanelen op het dak, een warmteopslag in de grond of een groen dak dus nog niet duurzaam. De gebruikers van deze gebouwen zien behoudens een dikke handleiding voor de cv-installatie niks van deze zogenaamde duurzaamheid terug. Bewust wonen en werken moet ook een beleving zijn. Een goed voorbeeld is Singapore waar de overheid het BCA Green Mark heeft ingesteld. Een belangrijk criterium hierin is het percentage openbaar groen van een nieuwbouwproject. Door de hoge dichtheid in de stad komen architecten met creatieve oplossingen in, op of aan de gebouwen. De bewoners worden echt geconfronteerd met duurzaamheid en zijn zich zo meer bewust van een nieuwe manier van leven. Duurzaam ontwerpen moet overigens verder gaan dan alleen maar passieve concepten toepassen op gebouw niveau. Ook in de organisatie van een wijk of in het gebruik van een gebouw kunnen architecten samen met andere disciplines een belangrijke rol spelen.

Schijnduurzaamheid 2
School of Arts in Singapore

Visies
Een mooi voorbeeld is ReGen Villages van het Deense bureau EFFEKT. Zij hebben een wijk ontworpen waar bestaande principes worden toegepast. In de wijk wordt het groen beheerd door de bewoners zelf waardoor sociale cohesie ontstaat. Infrastructuur is tot een minimum beperkt en gemeenschappelijk functies versterken het samenhorigheidsgevoel. Voedselproductie vindt collectief plaats en de energiebehoefte is integraal gekoppeld. Het basisontwerp voor de huizen bestaat uit een compact dicht gedeelte met een naastgelegen kas, wat een bekend en bewezen concept is. In tegenstelling tot een traditioneel huis met serre is de kas een volwaardig verlengstuk van de binnenwereld en vergroot de interactie met het collectieve en openbare. De kas zorgt met zijn eigen klimaat niet alleen voor een energetische optimalisatie, maar biedt ook mogelijkheden tot uitbreiding en voedselproductie. Dit soort concepten zouden ook prima werken voor binnenstedelijke inbreidingen. Helaas zien we visies zoals deze nog veel te weinig in Nederland.

Schijnduurzaamheid 3
ReGen Villages door EFFEKT

Schijnduurzaamheid 4
Interieur van ReGen Villages door EFFEKT

Nieuwe manier van leven en werken
In mijn visie wonen in de wijk van de toekomst de nieuwe mondige, bewuste burgers die gewend zijn initiatieven te nemen en te participeren in de samenleving. De toekomstige bewoner zal geïnteresseerd zijn in een duurzame, vernieuwende manier van wonen en werken, passie hebben voor collectieve activiteiten en bewust zijn van zijn omgeving. Door de verdichting van Nederland zullen steeds meer mensen zich in de steden vestigen, maar tegelijkertijd alle vrijheid willen hebben om zichzelf in een groene innovatieve leefomgeving te kunnen ontplooien. Anderen zullen er bewust voor kiezen op buiten de stad te blijven en te werken vanuit huis.

Met een meer gesloten kringloop van materiaal, afval, water, energie en voedsel ontstaat een gezonde leefstijl. Het produceren van lokaal voedsel past niet alleen in de laatste trends, maar draagt ook sterk bij aan een gezond leefmilieu, bewustwording van waar voedsel vandaan komt en een verkleining van de ecologische footprint. De moderne wijk is daarmee toekomstbestendig en draagt zorg voor geluk en gezondheid van eigen bewoners en de leefomgeving.

Schijnduurzaamheid 5
ReGen Villages door EFFEKT

Flexibel
Ik ben ervan overtuigd dat stedenbouwkundige plannen mee moeten kunnen ontwikkelen met een razendsnel veranderende maatschappij. In de toekomst zullen plannen zich ontwikkelen als open landschap met een onderliggend kader, waarbinnen dynamische en flexibele ontwikkelingen van gebouwen kunnen plaatsvinden. Geen statische woonwijken, maar stapelwoningen met een lichte en groene verschijning. Een flexibel ‘plug and play’ concept waarbij de woningen ingeplugd worden op een slim netwerk. De systemen van de woningen staan met elkaar in verbinding en data wordt gedeeld om energieverbruik, afval en waterhuishouding zo efficiënt mogelijk te regelen.

Schijnduurzaamheid 6
Parkroyal in Singapore

Actief beleid
Er staat ons nog een hele klus te wachten om het niveau van landen zoals Singapore te evenaren. Het is van groot belang dat niet alleen architecten als visionair het initiatief nemen, maar dat ook de overheid de lat veel hoger legt. Zij moeten in een actief beleid de inwoners bewust maken van het belang bij een verantwoorde leefomgeving. Alleen als er ook echt vraag is naar een nieuwe manier van wonen er werken zullen opdrachtgevers deze ook ontwikkelen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels