blog

Blog – ARC16 geeft architectuur de ruimte

Architectuur

De ARC16 Awards is een integrale architectuurprijs die in zeven categorieën wordt uitgereikt voor het beste werk van het afgelopen jaar. Afgelopen week vond de prijsuitreiking plaats in het Kurhaus te Scheveningen tijdens een galadiner voor 330 genodigden. De avond leerde dat de architectuur aan het veranderen is, maar ook dat ze er nog lang niet is.

Blog – ARC16 geeft architectuur de ruimte

Het Kurhaus dateert van 1886 en is opgetrokken in neorenaissance stijl. Het is een blijvend referentiepunt in de Nederlandse cultuur. Ik herinner me bijvoorbeeld de heftige discussies die het plan voor Scheveningen door Jaap Bakema in opdracht van Zwolsman opleverde en die zich toespitste op de rol van het Kurhaus in dit proces. Het is een discussie die sindsdien niet meer is verstomd.

 

In het midden van het Kurhaus bevindt zich de Kurzaal. Vroeger was dit een concertzaal, waar een sloot aan binnenlandse en buitenlandse artiesten optrad, van Horowitz tot Coltrane en van Pia Beck tot Paul van Vliet. Het meest gedenkwaardig voor mij is toch wel het eerste optreden van de Rolling Stones in Nederland op 6 augustus 1964. Na vier nummers moest het optreden worden gestaakt en brak totale chaos uit.

 

Afgelopen donderdag reikten we hier de ARC16 Awards uit en het was bijzonder om nu eens niet in de zaal te zitten maar op het podium te staan. Een van de hoogtepunten was zeker de overhandiging van de ARC16 Oeuvre Award aan Atelier WinHov door Jan Willem van de Groep. Deze prijs is een terechte bekroning voor hun werk en tegelijkertijd ook een hommage aan Joost Hovenier die eerder dit jaar overleed.

 

Naast de ARC16 Oeuvre Award werden in 6 andere categorieën prijzen geven: architectuur, interieur, meubel, detail, innovatie en jong talent. De laatste is een nieuwe prijs waarmee de aanstormende jonge generatie een podium krijgt. Door de jury’s zijn in totaal 315 projecten beoordeeld. De juryrapporten zijn terug te lezen in de speciale editie van de Architect.

 

Het geheel overziend valt op dat de tijden aan het veranderen zijn. Architecten worden bijvoorbeeld gedwongen veel ondernemender te zijn. Het architectenvak is de laatste jaren stelselmatig uitgehold en tal van specialisten hebben de rol van architecten overgenomen. Willen ze weer invloed verwerven, dan zullen architecten hun rol opnieuw moeten bekijken en risico’s durven nemen.

 

Tegelijkertijd lijken de opvattingen over gebouwen en producten te veranderen. De tijd van icoongebouwen die voor opwinding zorgen, lijkt voorbij te gaan. Sculpturale ontwerpen zie je haast niet meer of leiden een zieltogend bestaan. Architecten proberen voor hun opdrachtgevers problemen op te lossen, en adresseren sociale kwesties en vraagstukken van verduurzaming. De kwaliteit van gebouwen wordt afgemeten aan wat ze betekenen voor gebruikers en voor hun omgeving.

 

Ook dient zich nadrukkelijk een jonge generatie aan. De tentoonstelling Maatwerk in Frankfurt is hiervan het bewijs, maar ook bij de ARC16 Awards breekt een jonge generatie door. Zo won Chris Collaris de ARC16 Jong Talent Award, maar was mede-genomineerde Roy Pype betrokken bij het winnende ontwerp van Wiegerinck in de Detail categorie en sleepte Wessel van Beerendonk met Studio RAP de ARC16 Innovatie Award in de wacht.

 

Genoeg reden voor optimisme, zou je denken. De vorige week gepubliceerde BNA Conjunctuurmeting lijkt dit te bevestigen. Zo verwacht bijna de helft van de architectenbureaus dit jaar een stijging van de omzet en het aantal opdrachten. Niettemin profiteert de architectuur volgens de BNA nog onvoldoende van de groei van de bouwvolume. Meer innovatie en verdienvermorgen aan de voor- en achterkant van het bouwproces is nodig om de branche weerbaarder te maken.

 

Toch is de overtuiging gegroeid, dat we een tijdperk afsluiten en langzaam een nieuwe tijd ingaan, vergelijkbaar met de transitie van de jaren zestig. Maar zoals de Franse ambassadeur zei na de verkiezingswinst van Donald Trump: ‘Dit is het einde van een tijdperk, dat van het neoliberalisme. Blijft te bezien wat zal volgen.’ Krijgt de architect genoeg ruimte om kwaliteit te maken, of wordt hij verder gedrukt in zijn rol als stylist?

 

Trump Tower In Chicago 

Gunnar Daan, de grote noordelijke bouwmeester die onlangs overleed, zei ooit: ‘Onze gebouwde omgeving is een zich steeds vernieuwend, maar gelukkig ook goeddeels blijvend zelfportret van een eeuwenoude samenleving. De architectuur zorgde ervoor dat hier en daar een optimistisch beeld ontstond van een cultuur met zelfrespect.’ Daan hoopte daaraan te hebben bijgedragen.

 

Atelierwoning in voormalige Steenoven langs de Hollandse IJssel, ontwerp Gunnar Daan 

Uit de huidige verstedelijkte wereld lijkt, zoals Jan Willem van de Groep zei, de architectuur te verdwijnen. Hier staat ze voor een vergelijkbare uitdaging, door te onderzoeken op welke manier ze een minimum aan comfort, articulatie en leefwereld kan creëren, verbonden met onze culturele traditie. ARC16 laat zien dat dit een boeiende zoektocht is, zij het niet zonder de nodige risico’s, ook op het intellectuele vlak.

Alle winnaars van de ARC16 Awards op het podium van het Kurhaus

 

De redactie van de Architect organiseert de ARC16 Awards met de volgende partners: Gira, Plan@office, Rohde Grahl, Gabriel, Kubus, Desso en Shapes. Veel dank voor het feit dat ze met ons samen dit avontuur zijn aangegaan en mogelijk hebben gemaakt.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels