blog

Blog – Afrika bestaat niet

Architectuur

We moeten allemaal naar Afrika, aldus Peter Russell, sinds 2015 de decaan van de faculteit Bouwkunde van de TU Delft. In een openbare discussie met architect Antonie Folkers bespreekt hij de explosieve groei van Afrikaanse steden en diens invloed op de stedenbouw. De plaggen hutten hebben plaatst gemaakt voor megasteden en een heuse bouwboom jaagt over het continent. Wij kunnen daar aan bijdragen. Niet als wijze wereldredder of geld-ruikende investeerder, maar als architect.

Blog – Afrika bestaat niet

Afgelopen maandag woonde ik een discussie bij op bovengenoemde faculteit, georganiseerd door studievereniging Stylos en met speciale genodigde Antonie Folkers. Folkers is, als co-oprichter van FBW Architecten en African Architecture Matters, ervaringsdeskundige op het gebied van architectuur en stedenbouw in een aantal snelgroeiende steden op het Afrikaanse continent. Zelf ben ik het tegenovergestelde van Folkers. Wat betreft architectuur en stedenbouwkunde in de Global South ben ik alles behalve expert en ik maak mij schuldig aan vrijwel alle taboes en foutieve opvattingen die in dit artikel benoemd worden.

 
Johannesburg, Zuid Afrika  

Afrika bestaat niet?    
Om te beginnen moeten we niet over Afrika praten alsof het een land is. Dit is een vervelend overblijfsel van onze imperialistische geschiedenis. Het is alsof we over ‘de Europese cultuur’ zouden praten en ik weet niet wat ik mij daarbij voor moet stellen.

De afgelopen twintig tot dertig jaar is veel veranderd op het uitgestrekte continent. De grote steden lijken niet langer op het Afrikaanse Arcadië dat we in het Afrikamuseum kunnen bewonderen en metropolen zoals Nairobi en Dar Es Salaam schieten bijna letterlijk als wortels uit de grond. Neem Addis Ababa. In 1970 telde deze Ethiopische hoofdstad zo’n 700.000 inwoners. In de afgelopen veertig jaar is dit getal toegenomen tot vier miljoen. Dit is een grove schatting, want men is de tel kwijt geraakt; het zou ook 5 miljoen kunnen zijn. Om deze groei in bevolking te kunnen huisvesten, is de overheid van Ethiopië van plan om 8.500 kleine steden te bouwen. Geen stadsuitbreidingen of wijken, volledige steden.

Ze hebben ons niet nodig.’    
“Addis Ababa telt 800 geregistreerde architecten. Om de komende bouwboom te kunnen faciliteren zijn minstens 6.600 architecten nodig,” concludeert Russell na een snelle rekensom. Moeten de om werk verlegen Nederlandse architecten nu massaal naar het Afrikaanse continent verhuizen? Nee, zegt Folkers, daar hebben ze ons niet nodig. De Afrikaanse steden zijn niet langer de postkoloniale achterstandswijken van de wereld en we moeten afstappen van het idee dat wij als westerse samenleving de wereld kunnen en moeten helpen. Daarnaast zouden we veel te laat zijn, vult Russell aan, de bouwboom is al lang begonnen.

 
Ontwerp van architect Francis Kéré voor National Assembly and Memorial Park in de hoofdstad Ouagadougou van zijn vaderland Burkina Faso. (Francis Kéré)     

Waarom moeten we dan naar (vergeef mij) Afrika? Eigenlijk om dezelfde reden dat we naar Oost-Azië gaan, of de VS, of een van onze Europese buren. In de bloeiende en groeiende steden van Ethiopië, Zuid-Afrika en Tanzania schuilt kennis en vaardigheid waar wij van kunnen leren. En ook daar leren ze graag van ons.

Reageer op dit artikel