blog

Blog – Tijdelijk wonen in Amsterdam: een recht?

Architectuur

Amsterdam blijft trekken. Niet omdat het moest maar omdat het kon, verbleef ik afgelopen nacht tijdelijk in Kith & Kin te Amsterdam. Dit hotel, een uitbouw van de Airbnb die de eigenaars hier ooit runden, ligt in de Staatsliedenbuurt, tot mijn grote verrassing niet ver van de plek waar ik dertig jaar geleden ooit een aantal jaren permanent in een kraakpand woonde. De buurt is onherkenbaar veranderd.

Blog – Tijdelijk wonen in Amsterdam: een recht?

De woning lag op de derde verdieping van een pand aan de Kostverlorenstraat. Vanuit het raam keek ik uit op de brug over de Kostverlorenvaart. Als de brug open ging kwam het verkeer tijdelijk tot stilstand. Daarna ging het dag en nacht door. In die tijd was de Staatsliedenbuurt een grimmig gebied waar sociale onrust onder de oppervlakte borrelde en waar toenmalige burgemeester Van Tijn ooit eens de buurt uit is gejaagd. Om het inslaan van ruiten te voorkomen, deden we auto niet op slot.

Opinie Harm Tilman Tijdelijk wonen in Amsterdam een recht? Hoek Kostverlorenkade – Amaliastraat, Amsterdam

Toerisme

Wat is veranderd? Dat zit voor een deel in dat waar je iedereen over hoort, de enorme toename van het toerisme in Amsterdam. Toeristen beginnen bewoners in aantallen al te overtreffen. Bierfietsen en ratelende rolkoffers rukken op in het straatbeeld. Zo ver is het in de Staatsliedenbuurt nog niet, alhoewel dat vermoedelijk slechts een kwestie van tijd is. Maar een grotere verandering zit hem in een ander, meer ‘onzichtbaar’ fenomeen.

Opinie Harm Tilman Tijdelijk wonen in Amsterdam een recht?

Brug over Kostverlorenvaart

Erosie van de middenschaal

Ergens zo rond de jaren 80 begon de middenschaal weg te vallen. De middenklasse viel uit elkaar, samen met het ideaal van opwaartse mobiliteit. Een populaire televisieprogramma uit die tijd ging op zoek naar de de gewone Nederlanders. Ze waren niet te vinden. Of je werd heel rijk, of je bleef met afgenomen levenskansen achter in een Vogelaarwijk. Mede daardoor raakten ook de structuren die deze middenschaal ondersteunden, ernstig in onbruik.

  

100 mijlschaal

Typerend voor het gevoel van die tijd is het boek ‘The 100 Mile City’ door Deyan Sudjic, nu directeur van het Design Museum London. Hij zegt daarin: “Face it, the urban center cannot hold.” In dat boek veegt Sudjic de vloer aan met al die mensen die begonnen te dwepen met het stedelijke verleden en de “mythe van de gemeenschap” en die gingen strijden voor het behoud van historische gebouwen. Dat hoorde volgens hem niet thuis in een stad die in zijn ogen grenzeloos was geworden.

 Opinie Harm Tilman Tijdelijk wonen in Amsterdam een recht?

Eerste Big Brother uitzending in 1999

Intieme schaal

Tegenover dit gevoel van de 100 mijl stad, dus van de stad die nergens begint of ophoudt, werd aan de andere kant vanaf die tijd de schaal van de intimiteit steeds belangrijker. Het verklaart het succes van TV programma’s als Big Brother, of waarom Amerikaanse presidentskandidaten elkaar met de meest banale zaken om de oren slaan. Mensen worden steeds meer aangesproken op hun eigen gedrag en worden geacht hun eigen probleem op te kunnen lossen.

 Opinie Harm Tilman Tijdelijk wonen in Amsterdam een recht? 

Nu anders

Anders dan in de jaren tachtig, is de druk op de steden al maar verder toegenomen. Dit betekent dat pijnlijke keuzes dienen te worden gemaakt. In veel steden bijvoorbeeld verschijnen woonvisies, Rotterdam en Delft voorop, waarin gewezen wordt op de overdaad aan sociale woningen. Deze gemeenten kiezen er voor om de sociale voorraad terug te brengen om zo plaats te maken voor woningen ten behoeve van de hogere inkomens. Het mes snijdt daarbij aan twee kanten: meer inkomsten en minder uitgaven aan uitkeringen en zorg.

Kantelpunt

Amsterdam zit met een omgekeerd probleem. Sociaal geograaf Carla Hoffschulte zei onlangs in het Parool dat de stad zich op een kantelpunt bevindt. ‘Buurtbewoners voelen zich [als gevolg van het opkomende toerisme] steeds minder thuis, winkeliers die snel geld willen verdienen rukken op en zijn niet geïnteresseerd in de buurt. [Sociale] binding interesseert ze niets, ze willen broodjes verkopen.’

 Ada Calau_Burgemeester Barcelona - Opinie Harm Tilman Tijdelijk wonen in Amsterdam een recht? Ada Colau, de eerste vrouwelijke burgemeester van Barcelona

Samenwerking en netwerken

We leven nu in een wereld, zegt Ada Colau, de eerste vrouwelijke burgemeester van Barcelona, die functioneert door middel van samenwerking en netwerken. Tussen steden en landen worden steeds sneller en meer behendig contacten gelegd. Een volmaakte stad bestaat niet, aldus Colau, een democratische stad kent permanent conflicten en is voortdurend in opbouw. Je zult volgens haar dan ook een open houding moeten innemen, blijven innoveren en goed kijken naar de verbeteringen die andere steden doorvoeren.

Recht op de stad

Architecten die nu het vak instromen, worden geconfronteerd met de vraag een stad te maken die niet alleen duurzaam is in energetisch, maar ook in sociaal en cultureel opzicht. Het doel is een stad te maken waaraan iedereen veel plezier kan beleven. Maar zegt Colau, je kunt pas praten over een duurzame of inclusieve stad als je tegelijkertijd het recht op de stad erkent, dus een stedelijk ontwikkelingsmodel dat alle burgers beslaat.

 Opinie Harm Tilman Tijdelijk wonen in Amsterdam een recht? Mini-appartement Kith Kin

Mini-appartement

Terug naar mijn tijdelijk verblijf in Amsterdam. ‘We zijn jouw Kith Kin – je vrienden en familie- in het hart van Amsterdam’, belooft de website. ‘Onze vier zelf-voorzienende appartementen combineren het comfort dat je van thuis kent, met de stijl en service van een boutique hotel.’ Daarmee is niets te veel gezegd. Feitelijk verblijf je in een mini-appartement. Het interieur is door de eigenaars zelf ingericht, in nauwe samenwerking met hun ‘preferred suppliers’. Maar daarover de volgende keer meer.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels