blog

Blog – Hoe kunst in het museum weer telt

Architectuur

Museum Voorlinden in Wassenaar laat maar weer eens zien dat goede architectuur voor minstens de helft is gebaat bij een goede opdrachtgever. Blikvanger van het afgelopen maand geopende museum is het Elsworth Kelly retrospectief, alsmede de dromerige ‘Full Moon” tentoonstelling. De geëxposeerde werken komen in dit museum optimaal tot hun recht, niet in met minst door de prachtige dienstbare architectuur die Dirkjan Postel het museum heeft gegeven.

Blog – Hoe kunst in het museum weer telt

Museum Voorlinden maakt deel uit van een landgoed dat publiek toegankelijk is. Het gebouw is een kwart slag gedraaid ten opzichte van het riante landhuis dat hier aan het begin van de vorige eeuw in de duinen is aangelegd. Museum en buitenruimte zijn integraal ontworpen. Zowel de overgang van duinlandschap naar veenweidegebied, als de door Piet Oudolf ingerichte tuin spelen door de manier waarop het museum is georganiseerd, in het interieur een grote rol. Omgekeerd opent dit interieur zich naar het landschap en gaat er een sterke relatie mee aan.

 

Landgoed en tuin zijn beeldbepalend voor het museum

Gebouw

Het expositiegebouw is ontworpen door Dirkjan Postel van Kraaijvanger architecten. Blikvanger is het grote dak dat bestaat uit 115.000 schuine, elliptische cilinders die het noorderlicht vangen. Het dak wordt ondersteund door 45 dubbele, witmetalen kolommen. Onder het dak liggen de museumzalen, voorzien van glazen en gesloten puien. De licht hellende, glazen daken zijn voorzien van velums die het noorderlicht in de zalen verder temperen. Omdat de zalen niet raken aan het dak, ontstaat het beeld van een enorme luifel waaronder losjes de tuinpaviljoens zijn geplaatst.

 

Het dak functioneert als luifel, maar tempert ook het licht in de ondergelegen museumzalen  

Collectie

Museum Voorlinden heeft een totale oppervlakte van 6000 m2 waar van de helft aan tentoonstellingen is gewijd. Het museum herbergt de collectie hedendaagse kunst van Joop van Caldenborgh, die tot de belangrijkste van het land behoort en ongeveer 8.000 werken omvat. Hiervan maken zowel ‘Open ended’ van Richard Sera, als het ‘Couple Under An Umbrella’ van Ron Munck deel uit.

  

Richard Serra’s ‘Open Ended’ neemt een gehele zaal in beslag

Opvallend

De publieksingang bevindt zich aan de lange zijde en geeft toegang tot een hal die zich bevindt tussen de twee tentoonstellingsgedeelten die het museum rijk is. Naast de ruimtes voor kunst bevat het museum een museumwinkel en bibliotheek, alsmede enkele ateliers en een auditorium. Terwijl in veel publieke musea de winkel en het restaurant de meest prominente plek innemen, zijn deze in Voorlinden juist heel terughoudend behandeld. Het restaurant is zelfs buiten het museum geplaatst, in het naburige landhuis.

 

Entreehal van Museum Voorlinden met kassa

Hoge afwerking

Uit alles straalt dat opdrachtgever Joop van Caldenborgh een gebouw wilde dat dienend is aan de kunst. Ook de architectuur stelt zich dienstbaar op. Niets mag afleiden van de ervaring van de kunstwerken. Zaken als stopcontacten, camera’s of rookmelders zijn aan het zicht onttrokken. De bordjes bijvoorbeeld, die de weg wijzen naar de nooduitgang, zijn weggewerkt in de witte wanden en lichten alleen op als er brand is. Ook zaken als roosters, stopcontacten en datapunten krijg je als bezoeker niet te zien.

  

Private musea

Voorlinden maakt deel uit van een groeiend aantal private musea. Deze zijn meestal niet in de grote steden gevestigd, waar de belemmeringen nu eenmaal groter zijn, maar in de periferie waarin bovendien meer groene ruimte is. Louisiana ten noorden van Kopenhagen is een van de oudste en bekendste voorbeelden. Vergelijkbare particuliere musea in Nederland zijn het Kröller-Müller in Otterlo en De Pont in Tilburg. Het zijn musea die de avant-garde van die tijd omarmden en nog altijd vieren.

 

Louisiana in de nabijheid van Kopenhagen, Denemarken 

Sterke toename

Sinds de eeuwwisseling is het aantal private musea in de wereld sterk toegenomen. Van de 317 private musea voor hedendaagse kunst op dit moment, is volgens cijfers van NRC-H 70 procent na 2000 opgericht. De helft hiervan bevindt zich in Europa. Tot de bekendste behoren de Fondation Prada in Milaan, het Louis Vuitton Museum van Bernard Arnault in Parijs en de Garage van Abramovitsj in Moskou. Andere voorbeelden van recente private musea de Menil Collection in Houston, Naoshima in Japan en het Broad Museum in Los Angeles.

 

Fondation Prada in Milaan, ontwerp OMA-Rem Koolhaas 

Kunst: amusement of kennis

Op veel publieke musea is de kritiek geklommen dat de architectuur de kunst overstemt, soms op zachte, dan weer op luide wijze. Dat heeft niet in de laatste plaats te maken met de opvatting dat kunst als amusement het beste in een aparte omgeving kan worden aangeboden. Voorlinden lijkt zich juist te richten op de presentatie van kunst onder ideale ruimtelijke, llichttechnische en atmosferische omstandigheden. De schitterend belichte tentoonstellingsruimten vormen het middelpunt van het museum. Het maakt Voorlinden tot een nuchter en ook poëtisch laboratorium voor het beleven en ondervinden van kunst.

  

 Museum Voorlinden te Wassenaar

  

Plattegrond van Museum Voorlinden in Wassenaar door Kraaijvanger Architecten 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels