blog

Toekomst Nederlandse architectuur. Bioscoop Pathé in Maastricht door Powerhouse, deel 3

Architectuur

Wie benieuwd is naar de toekomst van de Nederlandse architectuur, kan het beste de trein nemen (als die ten minste rijdt) en afreizen naar Maastricht waar het Rotterdamse architectuurbureau Powerhouse Company in opdracht van Pathé in het noordelijke Sfinx kwartier een bioscoop realiseerde.

Toekomst Nederlandse architectuur. Bioscoop Pathé in Maastricht door Powerhouse, deel 3

Geheel tegen de heersende trend in, is de Pathé bioscoop in Maastricht niet een dichte doos, al dan niet uitgerust met een billboard, maar een gebouw dat opgenomen is in de stad. Dat is knap te noemen gezien de geringe speelruimte die de architect als esthetisch adviseur binnen deze opdracht had. Het bioscoopconcern, marktleider in Nederland, werkte met een gedelegeerde opdrachtgever en een vaste adviseur voor het interieur.

De nieuwe Pathé bioscoop is gebouwd tussen Boschstraat en Eiffelgebouw en staat in sterk contrast met het laatste gebouw.

Stap voor stap

Wat de nieuwe Pathé bioscoop ook laat zien is dat de verhoudingen tussen gemeente en ontwikkelaar sterk zijn veranderd. In de huidige gefragmenteerde stad kan de gemeente niet meer via een masterplan een stedelijke ontwikkeling afdwingen. Dergelijke masterplannen bleken immers in veel gevallen te leiden tot drastische kostenoverschrijdingen. Reden dat men nu veel meer de weg van incrementele ingrepen bewandelt, waarbij stap voor stap wordt bekeken wat men gaat doen.

Luchtfoto van de Sphinxfabrieken in beter tijden, met het Eiffelgebouw te midden van een wirwar van gebouwen, loodsen en barakken.

Sphinxterrein in de toekomst: aan het bassin ligt onder andere de entree van de Pathé bioscoop.

Ontwerpstudies

Beide thematieken komen samen in de gevel die Powerhouse Company voor de Pathé bioscoop ontwierp. Aan het ontwerp liggen stevige studies ten grondslag naar het ritme van de gevel, de verhouding tussen open en dichte delen en de hoogte van de colonnade waarin de gevel is gevat. Deze studies boden de architect houvast in een situatie waarin sprake was van permanente programmatische instabiliteit.

De door Powerhouse Company uitgewerkte organisatie van de bioscoop.

Stepping stones

Op beide uiteinden van het gebouw zijn twee ‘stepping stones’ geprojecteerd die het gebouw verankeren in het gebied en waarvan de driedeling in het gebouw het gevolg is. Het repeterende gebouw is opgespannen tussen het Grand Cafe aan de Boschstraat en de bioscoop entree die bij het Bassin is gemaakt, het toekomstige stadsplein waar in de toekomst meer stedelijke voorzieningen komen.

Entree van de Pathé bioscoop aan het Bassin. Beeld Harm Tilman

Wisselend contact

Het stalen frame in de gevel heeft een stramienmaat van 9,60 meter die telkens is ingevuld met drie gedraaide penanten. Halverwege het gebouw keert de richting van de penanten om. Dit zorgt ervoor dat bezoekers na binnenkomst de Boschstraat kunnen inkijken, maar na afloop zicht hebben op het bassin, als ze de bioscoop verlaten.

Gevel van de bioscoop langs de Boschstraat in Maastricht. Beeld Harm Tilman

Open bouwwerk

Waar eens een dichte loods stond, bevindt zich nu een open bouwwerk, in sterk contrast met het achterliggende Eiffel gebouw. Op de golven van een nieuwe stedelijke cultuur waarin het buitenleven aan belang wint, wist Powerhouse Company de architectuur een plaats te geven in de functionaliteit van de cinema.

Historische poort en Grand Café. Beeld Harm Tilman

Architect in the lead

Het openwerken van de bioscoop vond echter plaats in condities waarin de positie van de architect sterk is veranderd. Mogelijk valt deze conditie te verbeteren wanneer de architect na de afronding van het ontwerp meer ‘in the lead’ is en niet meer afhankelijk is van de adviseurs van de ontwikkelaar.

Pathé bioscoop: balans tussen commercie en architectuur. Beeld Harm Tilman

Rol ontwikkelaar

Dit biedt nieuwe kansen voor architecten die de rol van ontwikkelaar op zich willen nemen. Ze moet dat natuurlijk ook kunnen, reden waarom in het architectuur onderwijs het nodige zou moeten veranderen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels