blog

Bioscoop Pathé in Maastricht door Powerhouse, deel 1

Architectuur

Bioscoop Pathé in Maastricht van de hand van Powerhouse heeft recent haar deuren geopend in het nieuwe Sphinxkwartier en is met zijn monumentale voorkomen een controversieel ontwerp. Architectuurcentrum Topos uit Maastricht vroeg René Boer van Failed Architecture en Harm Tilman van de Architect een beschouwing te schrijven over het ontwerp en op 11 januari in Maastricht daarover met elkaar en met Marina van den Bergen van Archined in discussie te gaan. Deel 1 van een driedelige serie over architectuurkritiek.

Bioscoop Pathé in Maastricht door Powerhouse, deel 1

Cinema’s zijn in potentie publieke gebouwen. Willen ze echter echt bijdragen aan een stad, dan moeten ze behalve een plek om te bezoeken en een film te zien, ook onderdeel zijn van het maatschappelijke ecosysteem. In de Pathé bioscoop in Maastricht van Powerhouse Company die recent zijn deuren heeft geopend, is juist hier hard aan gewerkt.

  

De entree van de nieuwe Pathé bioscoop in Maastricht, een ontwerp van Powerhouse, is open van karakter en evenwichtig. Foto Harm Tilman

Dat is opmerkelijk, want in onze tijd is een cinema vaak niet meer dan een onderdeel van het interieur van vormloze en levenloze omhulsels, vaak te vinden in de nabijheid van winkelcentra.

Cinema-ontwerp

Dat heeft te maken met een aantal trends. Aangezien de films veranderen dankzij nieuw geluid, HD en 3D technieken, moeten ook de omgevingen veranderen waarin deze films worden vertoond. De zalen worden kleiner en de hoeveelheden voedsel die tijdens een film worden vertoond juist groter. Er zijn al bioscopen die tijdens de vertoning complete maaltijden serveren, terwijl in de foyer boekwinkels, dvd- en kledingzaken zijn te vinden.

Het cinema-ontwerp is dus voortdurend aan verandering onderhevig. De nieuwe Pathé bioscoop in het noorden van Maastricht stelt opnieuw de vraag aan de orde waar het ontwerp van bioscoop zich heen beweegt.

Vraag van Topos

Ik ben door Topos gevraagd om dit complex in Maastricht te beschouwen en dit te doen vanuit mijn eigen expertise. Mij is gevraagd om deze beschouwing voorafgaand aan de avond te maken (wat ik heb gedaan) en er tijdens de avond over uit te wijden (wat ik zal doen).

Wat betreft de beschouwing: Sandra heeft me expliciet gevraagd een artikel te schrijven zoals ik dat normaliter ook zou doen voor de Architect. Dus een tekst of blog met beelden die de tekst ondersteunen.

Mij is dus gevraagd een kritiek te schrijven over het gebouw zelf, en dan met name over de architectuur en stedebouwkundige inpassing, maar onvermijdelijk kwamen bij het schrijven gedachten op over de onderwerpen die volgens Topos ook uitstaan, namelijk het belang van de architectuurkritiek in het algemeen, in het verleden en in de tegenwoordige tijd en de vorm die de kritiek vandaag de dag krijgt.

Ik zal daarom op beide onderwerpen ingaan, maar laat ik eerst vertellen hoe ik te werk ben gegaan en wat ik heb gedaan en wat niet, ter voorbereiding op deze avond.

Bezoek aan het gebouw

Wat heb ik tot nu toe ondernomen? Om te beginnen heb ik eind december tijdens een verblijf in Maastricht en Kerkrade, de bioscoop bezocht en en een voorstelling bijgewoond.

We liepen laat in de middag naar de bioscoop zoals iedereen dat zal doen, vanaf de markt door de Boschstraat. De adequate inpassing in de Boschstraat is een opmerkelijk staaltje stedebouw. Aan het naast de poort en aan de kant van de stad gelegen grand café dronken we bier. De entree van de bioscoop ligt verrassend genoeg juist verderop, aan een daar te vormen plein waar Bureau Europa zich al bevindt en in de toekomst diverse andere instellingen zullen zijn te vinden.

  

Aan het andere, het dichtst bij de stad gelegen uiteinde van de Pathé bioscoop in Maastricht is een grand café gevestigd. Foto Harm Tilman

Het gebouw zelf lijkt het basement te vormen van het grote witte, achterliggende industrieel pand en vormt daar duidelijk een contrast mee. Op maaiveld niveau zijn beide gebouwen echter helemaal los van elkaar gehouden.

  

Opengewerkte axonometrie van de Pathé bioscoop, gelegen voor het achterliggende, witte Eiffelgebouw. De reeks zalen is opgespannen tussen een grand-café (links) en de entreehal (rechts)

Minstens zo opmerkelijk is dat het gebouw een lineaire aaneenschakeling is van zes bioscoopzalen. Je doorgrondt niet direct hoe dat samenhangt met de gevel van de bioscoop, de indeling in drie delen en de afwisseling van open en gesloten delen.

Ruw industrieel materiaal

Wat direct in het oog springt is dat de bioscoop is ontworpen op basis van het ruwe, industriële materiaal dat je in de omgeving kunt vinden.

  

In de gevel van de nieuwe Pathé bioscoop in Maastricht zijn door Powerhouse de nodige referenties naar het industrielandschap verwerkt. Foto Harm Tilman 

De betonnen kaders van achterliggende Eiffelgebouw zijn door Powerhosue bijvoorbeeld vertaald in een frame van stalen kokers in de straatgevel en dat werkt fantastisch. En een echo van het industriële dakenlandschap met sheddaken dat hier ooit was, komt terug in de gevouwen gevel met open en dichte delen. Dit spel van open en dicht geeft een relatie met de straat die je doorgaans niet hebt bij bioscopen.

Later die avond zagen we in een van de zalen ‘Spectre’, de nieuwe James Bond film en de vierde met Daniel Craig. Dit was een ervaring op zich. Het interieur van de zalen is van een geheel andere orde dan het exterieur.

Volgende week

Op de vragen die dit bezoek opriep en die ik mijn beschouwing wil adresseren, zal ik in het volgende deel van deze korte reeks ingaan.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels