blog

Zestien essentials voor stedebouwers

Architectuur

Drop studenten die overwegen stedebouw te gaan studeren bij wijze van eerste kennismaking zonder gps in een willekeurige nieuwbouwwijk. Vraag ze op eigen kracht terug te keren naar de faculteit of hogeschool. Gegarandeerd dat ze zullen verdwalen. Het is hun eerste leerzame ervaring op het vakgebied dat ze betreden. In deze aflevering doe ik aanbevelingen voor de betrokkenheid van bewoners op hun stad. Ze komen voort uit een serie van 9 bijdragen die ik voor www.deArchitect.nl schreef over stedebouw en betrokkenheid.

Zestien essentials voor stedebouwers
MINOLTA DIGITAL CAMERA

Boomstructuur voor bewoners

Voor de betrokkenheid op de gebouwde omgeving is het van belang dat bewoners hun woning kunnen herkennen in een context, die weer herkenbaar is in een grotere context, die weer herkenbaar is in een nog grotere context… Zo ontstaat een boomstructuur waarin elk niveau van de reeks herkenbaar is in de context van een hoger niveau.

Boomstructuur voor bezoekers en buitenstaanders

Deze boomstructuur is van belang voor de betrokkenheid van bezoekers en buitenstaanders, omdat zij op elk niveau van de reeks lagere niveaus kunnen herkennen, waardoor zij houvast hebben op weg naar een bepaalde plek.

Stempel en context

Voor de betrokkenheid is het belangrijk dat bewoners hun eigen stempel op de verschillende schaalniveaus van de boom kunnen drukken. Dat bevordert het gevoel ‘thuis’ te zijn en het maakt dat de schaalniveaus beter herkenbaar zijn in de context van de reeks.

Centrale ontsluiting

De reeks van schaalniveaus gaat samen met een ‘centrale ontsluiting’ die de niveaus verbindt en de samenhang in de reeks verheldert. Laat de ontsluiting hand in hand gaan met schaalniveaus die een eigen identiteit hebben.

Opinie Flip Krabbendam
Centrale ontsluiting (rood) en perifere ontsluiting (blauw)

Perifere ontsluiting

Ter bevordering van de openheid naar de buitenwereld kan de boomstructuur van de centrale ontsluiting worden aangevuld met een ‘perifere ontsluiting’. Een dergelijke ontsluiting kan er tevens voor zorgen dat gemotoriseerd verkeer ‘buitenom’ naar de laagste niveaus wordt geleid.

Context voor de perifere ontsluiting

Om te voorkomen dat men op de perifere ontsluiting verdwaalt omdat deze ‘in de lucht hangt’, is het aan te bevelen deze ontsluiting in een context te plaatsen, namelijk in de context van de centrale ontsluiting.

Opinie Flip Krabbendam

Dit maar niet

Tussendeuren

Voor contacten met een buitenwereld die wat dichterbij is, kunnen we gebruik maken van ‘tussendeuren’, verbindingen tussen nevengeschikte niveaus

Centrale Boom - opinie Flip Krabbendam

 Centrale boom(rood) met tussendeuren (rode stippellijnen)

Grid

In een grid kan zowel een centrale, boomvormige structuur, als tussendeuren en een perifere ontsluiting worden ingepast.

Opinie Flip Krabbendam

Stedebouwkundige studie met centrale boom, tussendeuren en perifere ontsluiting

Bestaand netwerk

Herinterpretatie van een bestaand netwerk van wegen en bestaande verkavelingen kunnen problemen geven. Bekijk deze problemen als een uitdaging die tot nieuwe oplossingen leiden.

Ruimtelijke en sociale betrokkenheid

Betrokkenheid heeft een ruimtelijk en een sociale kant. Dit betekent dat alle schaalniveaus ook belangrijk zijn als sociale context.

Openbare privéruimten en een gespreksaanleiding

Om contacten op de hogere niveaus van de reeks te faciliteren kan gebruik worden gemaakt van openbare privéruimten waarvan het uitzicht aanleiding tot een gesprek kan vormen.

Opinie Flip Krabbendam

Openbare privéruimten

Flaneren

Er zijn drie vormen in deze ‘terloopse contacten’ te onderscheiden. De formele variant vinden we bij het flaneren dat in de regel plaats vindt in de meer representatieve delen van de gebouwde omgeving. Hiervoor kunnen speciale flaneergelegenheden worden aangeboden.

Wandelgangen

De informele variant vinden we meestal in de wandelgangen van de gebouwde omgeving, vaak margegebieden waar alternatieve bedrijfjes en starters zich hebben gevestigd. Dit is het terrein van ‘bottom up’, de tegenhanger van de formele ‘top down’ wereld waar we het flaneren aantreffen.

Buitenstaanders

Tussen de sferen van het ‘bottom-up’ en het ‘top-down’ kunnen gemakkelijk fricties ontstaan. Hier kunnen contacten met buitenstaanders uitkomst bieden. Hun belangeloos commentaar kan hier als smeerolie dienen.

Opinie Flip Krabbendam

 Smeerolie?

Drempels

Een schaalniveau kan op het grensvlak met een hoger schaalniveau worden voorzien van een drempelgebied, een soort ‘veranda’ die uitzicht biedt op het hogere schaalniveau. Omgekeerd heeft men dan vanaf het hogere schaalniveau zicht op deze drempelgebieden van de lagere schaalniveaus. Dit kan de samenhang ondersteunen in de boomstructuur die wordt gevormd door de reeks van schaalniveaus.

Werk

Op elk schaalniveaus moet werk worden gedaan, zoals onderhoudswerk. De bijbehorende voorzieningen daarvoor, zoals werkplaatsen en opslagruimten, kunnen worden gedecentraliseerd en zichtbaar gemaakt. Ook kunnen we nieuwe, decentrale voorzieningen toevoegen (voor duurzame energieopwekking of stadslandbouw). Dit kan weer een uitnodiging zijn voor betrokkenheid op de fysieke en de sociale kant van de gebouwde omgeving.

Opinie Flip Krabbendam

Stadslandbouw

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels