blog

Waarom een prijs voor innovatie?

Architectuur

Experiment en vernieuwing kenmerken de Nederlandse architectuur. Zij heeft het vermogen zich iedere keer succesvol aan te passen aan de nieuwe realiteit. Met de ARC15 Innovatie willen we veelbelovende ideeën stimuleren die vernieuwend èn haalbaar zijn en die relevant zijn voor de opgaven van transformatie en herbestemming. Doel van de prijs is het versterken van het draagvlak onder innovatie en het stimuleren van vernieuwende projecten.

Samenwerking wordt steeds belangrijker in het proces van totstandkoming van de gebouwde omgeving. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk Team CS dat Rotterdam Centraal op tijd en binnen budget creëerde, en de gelegenheidscombinatie van Mecanoo en Benthem Crouwel bij Station Delft.

Baukuh, Casa della Memoria, Milano

Tegelijkertijd zien we een grotere verschuiving optreden. De trend in de architectuur is niet langer meer gericht op discrete iconische gebouwen. Dit heeft ook gevolgen voor het bouwproces. Het is niet meer zo dat de architect een plan maakt en dat dit plan vervolgens wordt doorgegeven aan andere partijen.

Open discipline

Renovatie en transformatie is een complexe opgave. Om deze opgave tot een goed einde te brengen is creatief samenwerken in een stedelijke omgeving een belangrijke uitgangspunt. Markt en overheid moeten het samen oppakken, maar ook architecten en aannemers bijvoorbeeld. Vanzelfsprekend gebeurt dit in steeds vroegere fase van het bouwproces.

Alle partijen in het bouwproces, en dus ook van architecten, ontwikkelen om deze reden benaderingen die meer open en naar buiten gericht zijn. De kunst is nu deze opening vanuit de architectuur zelf te maken.

Innovatie en traditie

Innovatie is een kern van deze nieuwe open architectuur. Onderzocht wordt of vanwege de huidige verschuivingen in de samenleving nieuwe producten op het gebied van wonen, gezondheid, industrialisatie en circulaire economie nodig zijn. De vraag is bovendien of je dat op zo’n manier kunt doen dat ze ook gewild zijn? Is het mogelijk een gedifferentieerd productaanbod te ontwikkelen?

We zien niet alleen heel veel innovatie, we zien ook dat wat een experiment of innovatie is, aan vernieuwing toe is. Onlangs vertelde Rem Koolhaas in de Rotterdamse Kunsthal over zijn eerste tien jaar als architect. Toen hij het veld instapte, waren de Russische en Amerikaanse modernisten zijn belangrijkste referenties. Al die tien jaar had hij zich ingespannen om hiervan los te komen, zij het niet meer dan noodzakelijk was.

  

Aldo Rossi, Kop van Zuid, Rotterdam

Vandaag de dag is het precies andersom. In de transformatie- en renovatieopgave is de vraag steeds meer op welke manier je precedenten op het spoor kunt komen en wat je daar van vervolgens kunt realiseren in het kader van het ontwerp. De nadruk ligt niet meer op de oorspronkelijkheid of het bijzondere vermogen van een architect, maar op de collectieve aard van de architectuur.

Verschillende modellen

Zo ontstaat een nieuw beeld van innovatie. Een interessant boek is in dit opzicht is The Experimenters van Eva Diaz, waarin verschillende modellen van innovatie worden geschetst.

 

Josef Albers, Hommage aan het vierkant

In het eerste model testen ontwerpers verschillende materialen en constructies om zo nieuwe esthetische ervaringen te ontwerpen. Diaz brengt dit model in verband met de ideeën die door de ontwerpers van het Bauhaus zijn ontwikkeld en die ook in Nederland tot op de dag van vandaag hebben geleid tot experimenten met materiaal en vorm.

 

Partituur van John Cage

In een tweede geval spitst innovatie zich toe op een exploratie hoe je toevallige processen zo kunt organiseren dat ze tot verrassende uitkomsten leiden. Diaz analyseert hier het werk van de componist John Cage die de traditie van Satie, Duchamp en Artaud doortrekt en waarin het experiment een zaak is van gewaagde hypothesen en onverwachte uitkomsten. Deze manier van werken blijkt in onzekere condities met onbepaalde uitkomsten keer en op keer een zeer waardevolle te zijn.

 

Richard Buckminster Fuller

Tot slot kan een omvattende, anticiperende ontwerpdiscipline traditionele architectonische vormen testen om zo uit te komen bij de opvatting van een duurzame architectuur. Dit denken van de Amerikaanse architect Richard Buckminster Fuller blijkt een vruchtbare voedingsbodem te zijn voor ontwerpexperimenten. In deze lijn worden verschijning en structuur van een gebouw gekoppeld aan het idee van een efficiënte en effectieve allocatie van middelen.

Innovatie en experiment

In de architectuur staat het experiment voor een onderzoeksproces dat wordt gedeeld door velen. Door te experimenteren wordt enerzijds aansluiting gezocht bij de traditie maar start men tegelijkertijd een zoektocht naar innovatieve oplossingen. Dit is een werkwijze die een architect deelt met anderen, zij het dat iedere uitkomst anders kan zijn.

Voor de ARC15 Innovatie Award kan nog worden ingezonden tot en met vrijdag 25 september 2015.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels