blog

Mies van der Rohe prijs legt dilemma Europese architectuur bloot

Architectuur

De Filharmonie van Szczecin is winnaar van de tweejaarlijkse Europese Unie prijs voor Hedendaagse Architectuur, beter bekend als de Mies van der Rohe Award2015. Afgelopen week werd in BOZAR in Brussel een boeiende tentoonstelling geopend van winnaars en finalisten. Het tijdens deze opening gehouden debat schetste fraai de dilemma’s van de Europese architectuur.

Mies van der Rohe prijs legt dilemma Europese architectuur bloot

De Mies van de Rohe Prijs is volgens Giovanna Carnevali, de jonge directeur van Fundació Mies van der Rohe, in haar 26 jarig bestaan uitgegroeid tot een overtuigende database met honderden, erkende architecten. Dit netwerk kan worden ingezet door instituties die geld hebben maar niet weten hoe dat in te zetten, te koppelen aan professionals. “Wij kunnen publieke besturen helpen door meer zichtbaarheid te geven aan hun projecten en we kunnen workshops en studies voor ze organiseren op ieder schaalniveau, van de stad tot het gebouw,” aldus Carnevali.

Nederlandse kanshebbers

Aan de editie van 2015 deden 420 projecten mee die vervolgens zijn teruggebracht tot een lijst met veertig projecten. Voor Nederland dongen het Rijksmuseum (Cruz Y Ortiz Arquitectos), het Onderwijscentrum Erasmus MC (Kaan Architecten), De Rotterdam (OMA) en De Rozet (Neutelings Riedijk Architects) mee. Zij wisten echter niet door te dringen tot de finale.

  

De Mies van der Rohe prijs 2015 is toegekend aan de Filharmonie (Filharmonia Szczecinska) in Szczecin (Polen), een ontwerp van de architect Barozzi / Veiga uit Barcelona. © Simon M

Icoongebouw winnaar

Uit de vijf finalisten wees de jury onder leiding van de Italiaanse architect Cino Zucchi de Filharmonie in Szczecin als winnaar aan, een ontwerp van architectenbureau Barozzi / Veiga uit Barcelona. Volgens de jury heeft de architect een overtuigende formele en ruimtelijke strategie uitgewerkt voor deze Poolse stad. “Het stimuleert een hedendaags stadsleven en versterkt tegelijkertijd de persoonlijke, historische identiteit van de stad met een modern monument”, aldus de jury.

  

Het warme interieur van de Filharmonie (Filharmonia Szczecinska) in Szczecin (Polen), contrasteert sterk met de witte buitenkant. © Simon M

Een omweg waard

Het winnende project maakt deel uit van de tentoonstelling ‘Mies van der Rohe Awards 2015’ die op 15 september 2015 is geopend in BOZAR te Brussel. De expositie is een mooi geheel en is zeker een bezoek waard.

  

Beeld van de expositie Foto Marc Dubois

Uitlopend debat

De opening van de tentoonstelling werd opgewacht met een conferentie, genaamd ‘Shaping European Cities. How can policymakers and architects make cities more attractive?’. In drie panels presenteerden steeds drie sprekers hun verhaal gevolgd door vragen voor de sprekers en debat met de zaal. Omdat geen van de sprekers zich aan de tijd hield, liep het debat flink uit en was voor vragen uit het publiek al snel geen tijd meer. Dat neemt niet weg dat in de panels zeer interessante bijdragen te vermelden zijn.

Rol architecten

Europese beleidsmakers wezen op de toenemende rol van architectuur in het proces van de stedelijke ontwikkeling. Kom daar in Nederland nog maar eens om. Martine Reicherts, de Europese Directeur-generaal voor Onderwijs en Cultuur, wees op het belang van een goede dialoog tussen beleidsmakers en architecten. Anna Lisa Boni, de Secretaris-generaal van Eurocities, schetste vijf grote uitdagingen en betoogde dat binnen de door Reicherts bepleite dialoog stedelijke architecten kunnen bijdragen aan oplossingen hiervan.

Huis voor het volk

Het thema van het debat was: ‘Kan architectuur de stad redden’. Twee uitgesproken bijdragen stonden hier wat mij betreft tegenover elkaar. Halldór Guðmundsson vertelde dat de Harpa, winnaar van de vorige Mies van der Rohe prijs, in 2008 voor de helft klaar was, toen de economische crisis uitbrak. Om zuiver economische redenen is toen besloten het af te bouwen. Stoppen zou simpelweg veel duurder zijn. Dit besluit was gezien de grote werkloosheid moeilijk te verkopen. Het kon alleen door Harpa neer te zetten als een ‘huis voor het volk’, aldus Guðmundsson. Op vragen naar exploitatie en onderhoud van dit iconische gebouw ging hij echter niet in.

  

Het muziekgebouw Harpa (ontwerp Henning Larsen en Olafur Eliasson) ligt in de haven van Reykjavik en is winnaar van de vorige editie van de Mies van der Roheprijs. Foto Harm Tilman

Arm en rijk

Paola Viganò, partner en compagnon van stedebouwkundige Bernardo Secchi, vroeg zich af wat de rol van ruimte kan zijn in het verbeteren van de leefcondities en het bereiken van sociale rechtvaardigheid. Zij wees erop dat naast de stad van de rijken, ook de stad van de armen bestaat. Architectuur zou in het tweede geval eveneens relevantie kunnen krijgen, aldus Vigano. Zij riep dan ook op op het stedelijke project opnieuw te doordenken en definiëren.

  

Ontwerp Val du Durance, ontwerp Secchi Viganò

Nieuwe prijs

In zijn slottoespraak gaf Tibor Navracsics, de Europese Commissaris voor Onderwijs, Cultuur, Jeugd Sport, aan dat bij de volgende editie (dus in 2017) een nieuwe prijs zal worden uitgereikt aan het beste project van een master student, naast die voor het beste gebouw en die voor een jonge architect. De Mies van der Rohe prijs zal zo nog relevanter worden. Het maakt immers de weg vrij voor de beloning van architecten die minder geïnteresseerd zijn in iconische projecten en juist aan stedelijke problemen en stedelijke massa willen werken.

De tentoonstelling ‘Mies van der Rohe award 2015. Europese Unie prijs voor hedendaagse architectuur’ is nog te zien tot en met zondag 1 november 2015, dinsdag – zondag van 10 tot 18 uur. Gesloten op maandag. Plaats: BOZAR Paleis voor Schone Kunsten, Ravensteinstraat 23, 1000 Brussel. Toegang is gratis. Websites: www.bozar.be, www.miesarch.com

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels