blog

Halfrooster in stedelijk wegennet. Essay stedenbouw en betrokkenheid Deel 7

Architectuur

Het grid kan een centrale en een perifere ontsluiting in zich opnemen, zodat een halfrooster ontstaat. Kan dit ook in andere netwerken, bijvoorbeeld in het stedelijk wegennet van een bestaande stad?

Halfrooster in stedelijk wegennet. Essay stedenbouw en betrokkenheid Deel 7

Laten we kijken naar een fictieve stad die is gelegen aan een weg langs een rivier, een weg die we kunnen interpreteren als de ‘stam’ van de centrale ontsluiting. Deze is op de onderstaande illustratie in rood aangegeven. Vanuit het centrale plein (het rechthoekige gebied tegenover de brug), worden vier wijken ontsloten door vier (radiale) hoofdstraten, ook in rood aangegeven. Aan deze ‘zijtakken’ bevinden zich de voorzieningen voor deze wijken, schematisch aangegeven met rode blokjes, waardoor deze ontsluiting hand in hand gaat met een schaalniveaus die een eigen identiteit hebben. In de rechter illustratie is een deel van het stratennetwerk geïnterpreteerd als perifere ontsluiting van de wijken. Het oude centrum is hier van een (tangentiale) perifere ontsluiting voorzien, ook in blauw aangegeven. Ziehier de aanzet tot een halfrooster in een willekeurig netwerk van wegen.

  Links: de centrale ontsluiting, rechts: de perifere ontsluiting toegevoegd.

Nu is de ‘stam’ van de boomvormige ontsluiting, de weg langs de rivier, verbonden met de uiteinden van twee ‘zijtakken’, de twee noordelijke hoofdstraten. Dit is een gevolg van het feit dat we een gegeven situatie opnieuw interpreteren door er een ‘stam’ en ‘zijtakken’ van de boomvormige centrale ontsluiting in te zien. Een ander gevolg is dat voor de perifere ontsluiting van de noordelijke en de zuidelijke wijk een ventweg langs de ‘stam’ gewenst is. Ook hier wordt duidelijk dat het opnieuw interpreteren van een bestaand netwerk van wegen niet automatisch tot heldere oplossingen leidt.

 

De buurten

Op de illustraties hieronder zijn een aantal woonblokken aangegeven die buurtjes vormen binnen de perifere ontsluiting van de noordelijke en zuidelijke wijk. Op de rechter illustratie zijn daar de centrale ontsluitingen met de voorzieningen voor deze buurtjes aan toegevoegd: woonstraten met speelplekjes voor kinderen, verblijfsgebieden voor ouders en ouderen en wat groenvoorzieningen.. In de zuidelijke wijk zijn de meeste woonblokken slechts aan één zijde georiënteerd op deze voorzieningen. De andere zijden van deze blokken zijn georiënteerd op een perifere ontsluiting, wat aan de ligging van de individuele woningen een zekere ongelijkheid geeft. Ook een consequentie van het feit dat hier een bestaande situatie opnieuw wordt geïnterpreteerd.Woonblokken ontsloten door woonstraten (zuiden) of vanuit de binnenhoven (noorden)

Op de rechter illustratie zien we dat de centrale ontsluiting bij de noordelijke woonblokken aansluit op de gemeenschappelijke binnenhoven van deze blokken. Nu zijn de woningen op een gelijkwaardige manier georiënteerd op de centrale ontsluiting en de bijbehorende voorzieningen. Een ander voordeel van deze oplossing is dat de ontsluiting en de voorzieningen ruimtelijk beter herkenbaar zijn dan wanneer zij zich in een straat tussen de woonblokken bevinden. Nu zijn binnenhoven niet altijd gemeenschappelijk, maar door de achtertuinen op de binnenterreinen (gedeeltelijk) samen te voegen kan hier wel voor gezorgd worden.

In deze situatie kan de perifere ontsluiting niet voor laterale verbindingen tussen de binnenhoven zorgen, maar hier kunnen wel ‘tussendeuren’ worden toegepast. (zie de rode stippellijnen.)

  Ontsluiting vanaf gemeenschappelijk binnenhof

Ook tussen de hoofdstraten van de wijken zijn ‘tussendeuren’ denkbaar, maar hier lijken zij overbodig omdat hier nu juist de perifere ontsluitingen voor de nodige laterale verbindingen kunnen zorgen.

Ontwerpopgave

‘Zijtakken’ waarvan de uiteinden verbonden zijn met de ‘stam’, de noodzaak van extra ventwegen, ongelijke oriëntatie van woningen op de centrale ontsluiting en bijbehorende voorzieningen: we zien dat een bestaand netwerk van wegen, met een bebouwing en voorzieningen die in de loop van de tijd zijn ontstaan, niet altijd even gemakkelijk is te interpreteren als een reeks van schaalniveaus ontsloten door een halfrooster. Maar juist de geschiedenis kan van de interpretatie een uitdagende ontwerpopgave maken waarin oude situaties kunnen zorgen voor nieuwe ontwerpoplossingen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels