blog

Volgende generatie architectuur

Architectuur

Wat is de volgende generatie architectuur? Hoe ziet de architectuur van de nieuwe generatie eruit? Dit zijn enkele van de vragen waarop we antwoorden zoeken tijdens het eerste ARC15 Lab dat we op 19 november 2015 in Dordrecht organiseren. Architecten en deskundigen zullen zich samen met de deelnemers aan het Lab buigen over onderwerpen als nieuwe woonproducten, gezondheid, industrialisatie en circulaire economie.

Volgende generatie architectuur

De kwestie van de techniek zal bij het beantwoorden van deze vragen ongetwijfeld een grote rol spelen. In de architectuur leeft nog altijd de verwachting dat de opkomst van nieuwe bouwtechnieken zal leiden tot vernieuwing. De Franse architect Le Corbusier meende bijvoorbeeld dat de uitvinding van gewapend beton de architectuur haar bandvenster heeft geschonken. Dit materiaal maakte in zijn ogen de weg vrij voor nieuwe constructieve mogelijkheden.

Villa Savoye door Le Corbusier Villa Savoye door Le Corbusier

Geloof in techniek

Hoe kan het dat de architectuur zo’ n vertrouwen in techniek stelt? Twee opvattingen strijden hier met elkaar. Sommigen denken dat de verwachtingen die we van de techniek hebben religieus zijn gefundeerd. Anderen menen dat de technologische uitdaging een sublieme ervaring inhoudt. Interessant is echter ook dat techniek bemiddelt tussen individu en publiek.

In het vertrouwen in de techniek en de technologische vooruitgang zijn volgens David Noble de nodige religieuze ondertonen te bespeuren. Techniek en religie verschillen niet wezenlijk van elkaar, beweert hij. “Techniek roept religieuze emoties van almacht, devotie en ontzag op. Ze is een nieuwe seculiere religie in en van zichzelf geworden, met zijn eigen kaste, geheime rituelen en geloofsartikelen.”

Maar ook voor de opvatting dat de technologie ons betovert en meevoert naar het domein van het sublieme, valt wat te zeggen. Het gaat daarbij om bruggen en wolkenkrabbers, maar ook om bijvoorbeeld de eerste vlucht naar de maan. Zo biedt de wereld transcendentale macht, intensiteit, verbazing en schittering, maar ook het tegendeel hiervan zoals terreur. Het etaleren van de beschikbare productiemiddelen kan een sociale gebeurtenis zijn en het gemeenschapsgevoel versterken.

Individuele eenheden en publiek ruimte

Vooral in de jaren zestig van de vorige eeuw was sprake van een innig verbond tussen architectuur en techniek. Architecten ontwikkelden neutrale, technologische raamwerken waarin gebruikers zelf hun invullingen konden inschuiven of ophangen. Ook werden interactieve constructies ontwikkeld waarbinnen totale klimaatbeheersing bestaat. Daarnaast dachten architecten constructiesystemen uit die ze opbouwden uit gestandaardiseerde en geprefabriceerde elementen.

 Yona Friedman_Opinie_Volgende_generatie_Architectuur
Een spaceframe van Yona Friedman

Het geloof dat de techniek aanleiding kan zijn voor een nieuwe architectuur met een grote rijkdom en diversiteit is in deze tijd opnieuw springlevend. Critici vragen zich af waarom nu zou lukken wat toen niet is gelukt? Het antwoord is dat de techniek inmiddels verder is voortgeschreden en dat het mogelijk moet zijn de juiste setting te ontwikkelen en tegelijkertijd de elementen waarmee iedereen zijn eigen ruimte kan maken en inrichten.

Afgaande op de nieuwe woonproducten die nu op de markt komen, kunnen we in ieder geval concluderen dat de mogelijkheden hiervan worden onderzocht. WeBuildHomes bestaat bijvoorbeeld uit een online bibliotheek van duurzame huizen, voor een betaalbare prijs en met een lage energierekening. Daarnaast worden modulaire bouwmodellen aangeboden waarin klanten hun huizen zelf ontwerpen op basis van een gemeenschappelijk grid. Ook aannemers ontwikkelen productlijnen die zijn afgestemd op de wensen van beleggers en huurders. 

Innovatief woonconcept DDacha

Architecten blijven bepaald niet achter. Een van de leukste woonconcepten van dit moment is het innovatieve woonconcept DDacha dat Marx Steketee architecten uit Eindhoven ontwikkelde in samenwerking met architect Frank van Winden van stek architecten. De naam verwijst naar de houten vakantieverblijven die je in Oost Europa tegenkomt.

Opmerkelijk aan dit concept is de combinatie van prefab en context. Het geprefabriceerde casco van DDacha is volledig uit massief hout opgebouwd en vormt tevens de afwerking van het interieur. Deze houten woning is snel en in verschillende grootten en typen te bouwen. De prefab elementen zijn in de fabriek gemaakt en worden op de bouwplaats geassembleerd.

Ddacha van Marx & Steketee architecten uit Eindhoven 

De woning is biobased en Cradle2cradle ontworpen. Gezonde bouwmaterialen worden gecombineerd met een aangename woonervaring waarin alle zintuigen worden aangesproken. De woning draagt zo bij aan de gezondheid en het welbevinden van de bewoners.

Tegelijkertijd richt ze zich sterk op de natuur en de omliggende omgeving. De woning is afgestemd op het klimaat in Noord Europa. Rond een erf in het landschap of de polder kunnen kleine gemeenschappen ontstaan, die op termijn zelfvoorzienend zijn. De woningen laten zich immers gemakkelijk schakelen en zijn voor alle gebruikers te combineren.

De kleinste module van dit systeem is intussen weggezet op een kavel in Almere. Starters-, vakantie- en mantelzorg woningen zijn in aantocht. De producenten verwachten later dit jaar in Almere zelfs te kunnen starten met de bouw van een daadwerkelijk zelfvoorzienende gemeenschap.

Kleine verbeteringen versus baanbrekende innovaties

Met behulp van dergelijke woonproducten kunnen gebruikers ruimtelijke sferen van verschillende omvang creëren. Om te kunnen voldoen aan de eisen en wensen van de gebruikers en de samenleving, zijn innovaties van groot belang. Hoe ver gaan deze? Woningbouw kenmerkt zich immers door stap voor stap verbeteringen. Zijn vanwege de huidige verschuivingen in de samenleving meer baanbrekende innovaties nodig? Kun je deze op zo’n manier ontwikkelen dat ze ook gewild zijn? Op welke manier kun je een gedifferentieerd productaanbod ontwikkelen?

We gaan het zien op 19 november tijdens het ARC15 Lab.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels