blog

Ontwerpen in China geen onverdeeld genoegen

Architectuur

We vertrekken uit China. Voor ons stond vanaf het begin vast dat ons verblijf hier tijdelijk zou zijn. Als architect werken in China is het meest uitdagende dat we ooit hebben gedaan. Voor een deel is dit te danken aan het leven in een ander land met een andere cultuur, maar de echte uitdaging was het werk als architect. Begrijp ons niet verkeerd. We hebben aan interessante projecten gewerkt, hebben ontzettend veel ontworpen en de nodige ervaring opgedaan met het ontwerpen op grote schaal. Toch waren in ieder project altijd twee fatoren die op den duur aan ons gingen knagen.

Ontwerpen in China geen onverdeeld genoegen

Werken in China voelde vanaf het begin aan ongemakkelijk. Natuurlijk moet je aan een andere manier van werken en een andere cultuur wennen, maar elk Nederlands of westers bureau begrijpt direct wat we bedoelen. Naast de belachelijk krappe planningen, de lastige en onervaren opdrachtgevers en de tegenvallende eindresultaten, heb als je als architect in China weinig in te brengen. Opdrachtgevers, overheidsfunctionarissen en geld hebben het in China voor het zeggen. Zij plannen, ontwerpen en bouwen. De architect wordt geacht daar een plaatje bij te maken.

 Opinie Tanja en Reijer - Vertrek uit China Veel westerse architecten in China hoopten dat in de projecten meer diepgang zou komen zodra de economie wat zou afkoelen. Ze verwachtten minder projecten maar van een betere kwaliteit. We koesteren deze hoop nog steeds. Het is overal en altijd zo geweest dat een ontwerp met grote ambities op veel weerstand zal stuiten. Toch hebben we hier het gevoel echt tegen de bierkaai te vechten. De combinatie van ambitie en morele vragen in China zorgt voor een perfecte cocktail om van gedachten te veranderen en te vertrekken.

Morele twijfels

De snelle ontwikkeling in China heeft het culturele erfgoed in de steden en op het platteland bijna totaal ontwricht. Het milieu is ernstig beschadigd en het lijkt er op dat daar voorlopig geen verbetering in komt. We begrijpen dat tijdens de ontwikkeling van Europa dezelfde fouten zijn gemaakt en dat ontwikkelingslanden nu eenmaal andere prioriteiten kennen. Echter in China gebeurt alles gewoon nog een keer, maar dan op een enorme schaal. Het lijkt iedereen dezelfde fouten te maken en niks te leren van de geschiedenis.

Opinie Tanja en Reijer_Vertrek uit China
Met de ontwikkeling van China wordt ook haar groeiende invloed merkbaar in de rest van de wereld en met name in Azië. De Chinezen investeren steeds meer in de omliggende, opkomende landen. Deze landen hebben niet door, dat zij hun ziel hebben verkocht aan de duivel. De Chinese ontwikkelaars zijn keihard. Zij zijn alleen geïnteresseerd in winst en het ontbreekt hen maar al te vaak aan moraal. De Chinese stedebouw breidt zich uit over de grenzen. De omliggende landen zijn arm en hebben vaak corrupte regeringen die hun beste grond, grondstoffen en zelfs heilige gebouwen verkopen in ruil voor nieuwe winkelcentra en eindeloze Chinese woningbouw. Niemand kan ze afstoppen.

Opinie Tanja en Reijer - Vertrek uit China

Phnom Pehn

Mijn werkgever deed drie jaar geleden mee aan een prijsvraag voor een nieuw centrum in Phnom Pehn. De prijsvraag was uitgeschreven door een Chinees staatsbedrijf. Het nieuwe stadscentrum moest op de plaats van het Boeung Kak meer komen. Het meer is gedempt en de duizenden mensen die op en rond het meer woonden, zijn zonder enige vorm van compensatie op straat gezet. De bewoners organiseerden demonstraties die met harde hand zijn onderdrukt. Daarbij zijn vele gewonden en doden gevallen. Toen ik hoorde van de prijsvraag, kon ik amper geloven dat je als architect zo’ n opdracht aanneemt.

Erdos Hong Jun Investment Co. Ltd. en Yunnan International Economic and Technical Corperation zijn de Chinese staatsbedrijven die achter de financiering van het project zaten. Door de vele negatieve media-aandacht hebben zij zich officieel teruggetrokken en is het project verder uitgevoerd door de Cambodjaanse projectontwikkelaar Shukaku inc. Het meer is inmiddels veranderd in een zandvlakte en een paar maanden geleden is het bureau waar ik voor werk benaderd door een Chinese ontwikkelaar om de winnende prijsvraag inzending uit te werken.

Opinie Tanja en Reijer - Vertrek uit China 

Het project blijkt nog steeds in handen te zijn van Chinese bedrijven die de Cambodjaanse overheid volledig in hun zak hebben. Als dank voor bewezen diensten zijn voor de Cambodjaanse overheidsfunctionarissen gigantische villa’s en een golfbaan opgenomen in het project. Het plan is typisch Chinees van opzet. Er is totaal geen rekening gehouden met de Cambodjaanse cultuur of de context van de omliggende stad.

Opinie Tanja en Reijer - Vertrek uit China

Laatste blog uit China

De tijd is gekomen om afscheid te nemen van China. Als je onze blogs hebt gelezen weet je hoeveel frustrerende en uitdagende, maar ook bijzondere ervaringen we hier hebben opgedaan. Laats vroeg iemand me of we deze ervaring zouden aanbevelen. Ja natuurlijk! Als je de kans krijgt om als architect in een ontwikkelingsland te werken, moet je die met beide handen aangrijpen. Het zal niet makkelijk worden, het zal niet altijd even leuk zijn en het zal vooral overweldigend zijn. Toch weegt het werken in een andere cultuur op tegen alle frustraties.

In eerste instantie was het de bedoeling dat we zes maanden in China zouden blijven. Deze zes maanden werden een jaar en dit jaar werd drie jaar. Het leven dat we hier leiden is intensief en verslavend. Een groot avontuur. Soms lijkt het wel of we in een buitenlandse film leven zonder ondertiteling. Je probeert te raden wat aan de hand is en tot op een zekere hoogte begrijp je het ook, maar toch mis je steeds de clou.

Iedere dag is een avontuur op zich. Het begint in de ochtend. Op het moment dat je je huis verlaat dompel je jezelf onder in een andere wereld. Herrie, stank, vervuiling, eten op straat, mensen die hun tanden poetsen op de stoep, een rij voor de ‘stinky tofu’kraam (ik zal nooit begrijpen hoe iemand dat naar binnen krijgt), files, een propvolle metro, mensen die alleen naar het scherm van hun telefoon kijken (ook als ze lopen), de man die me iedere keer weer een nep Gucci tas probeert te verkopen, honden met kleren en schoenen aan, mensen in pyjama op straat, ouderen die aan tai chi doen en vooral de ongelooflijke hoeveelheid mensen, dag in dag uit.

Ondanks alles zullen we dit gaan missen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels