blog

Eureka! … Maar wacht. Essay stedenbouw en betrokkenheid 6

Architectuur

In deze aflevering onderzoeken we verder hoe een halfrooster er uit kan zien. Hoe we kunnen de centrale ontsluiting combineren met een perifeer grid?

Eureka! … Maar wacht. Essay stedenbouw en betrokkenheid 6

Het grid van Milton Keynes zou als perifere ontsluiting kunnen dienen, als we (sorry) wat bomen kappen voor het zicht op de stad, de context, belemmeren. Voor een halfrooster moeten we dan nog een centrale ontsluiting toevoegen. In Houten zou dat gemakkelijk zijn, maar hier zou de boomstructuur van deze ontsluiting het grid op vele plaatsen kruisen. Misschien geen probleem, gezien de verhoogde aanleg van het grid, maar dan: hoe verbinden we nu beide ontsluitingen? En kan het schaakbordpatroon van geïsoleerde deelplannen worden getransformeerd in een heldere opeenvolging van schaalniveaus?

Als het grid inderdaad zo adaptief is als voorstanders beweren, kunnen we de combinatie van grid en boom misschien ook anders aanpakken, namelijk door de boom in het grid op te nemen. Dit zou er als volgt uit kunnen zien:

Opinie Flip Krabbendam
De boom van de centrale ontsluiting opgenomen in een grid

Met (rode) blokjes zijn de voorzieningen aangegeven die de opeenvolgende schaalniveaus inhoud geven. Het kleinste stelt een woonerf voor. De middelgrote blokjes zouden een speelplek kunnen zijn met een klimrek, brug en glijbaan, en misschien een barbecue plek. Het centrale blokje zou een buurtparkje kunnen zijn, met een container voor het uitlenen van speelgoed en een skatebaan.

Tussendeuren

Voordat we naar de mogelijkheden van de perifere ontsluiting gaan kijken, kunnen opmerken dat de ingetekende centrale ontsluiting ook al mogelijkheden biedt voor laterale verbindingen met de buitenwereld. Deze zijn aangegeven door de stippellijnen die als ‘tussendeuren’ niveaus van een gelijk schaalniveau met elkaar verbinden. Voor een praktisch voorbeeld, zie onderstaande illustraties.

Tanthof Delft

Voorbeeld uit de ’Tanthof’ in Delft: woonerven’ A’,’ B’ en’ C’ worden ontsloten door een tak van de centrale ontsluiting, een ‘Straat’ en ze zijn onderling verbonden door’ tussendeuren’ aangegeven met een ’t’.

Het woonerf ‘A’ met op de achtergrond de ‘tussendeur’ Het woonerf ‘A’ met op de achtergrond de ‘tussendeur’

.Fractals

Als we boomstructuren aan fractals denken, dan valt op dat bovenstaande structuur veel gelijkenis vertoont met de ‘Spons van Menger’.

Spons van Menger

De Spons van Menger is misschien een weinig inspirerend voorbeeld. Maar we kunnen ook voorbeelden vinden die meer inspiratie bieden, zoals de fractal ‘city plan’ van Manny Lorenzo. Maar dit terzijde.

 Manny Lorenzo_Opinie_FLip Krabbendam Fractal ‘city plan’ van Manny Lorenzo

Perifere ontsluiting in grid

Als we nu een perifere ontsluiting in het grid intekenen, dan kunnen we beginnen met een ‘omweg’ die de centrale ontsluiting ontlast van autoverkeer, waar deze bestaat uit enkele en de dubbele lijnen, de ontsluiting van de woonerven of straten. Deze is in blauw aangegeven op onderstaande illustratie. 

 Woonerven_Flip_Opinie_Flip_Krabbendam

Woonerven in één kwadrant perifeer ontsloten

Als laterale verbinding verbindt deze omweg alleen de ‘achterdeuren’ van naburige woonerven of straten. Als we nu ook de andere kwadranten van de boom van zo’n perifere ontsluiting voorzien dan ontstaat een perifere ontsluiting die ook de drievoudige lijnen van de centrale ontsluiting kan ontsluiten, zie onderstaande illustratie, en dan zijn alle schaalniveaus met de buitenwereld verbonden, en wel zover het grid strekt!

Hiermee hebben we een versie van het halfrooster gevonden met een centrale ontsluiting die hand in hand met een reeks van schaalniveaus, bewoners kan helpen zich op hun eigen omgeving te betrekken, en een perifere ontsluiting die deze bewoners verbindt met de buitenwereld.

 Opinie Flip Krabbendam_Grid

Alle niveaus perifeer ontsloten, de perifere ontsluiting strekt zich nu uit over het hele grid

Eureka… maar wacht!

Eureka! Dit is de ontdekking van een halfrooster! Goed om te weten bij het plannen van nieuwe gedeelten van de stad. Hieronder een stedenbouwkundige studie met een boomstructuur (van geel, via groen en rood naar blauw). De blauwe stroken vertegenwoordigen de perifere ontsluiting, de rode strips geven de ‘tussendeuren’ aan.

Blog Krabbendam BoomstructuurBoomstructuur met perifere ontsluiting vanaf de buitenkant (de blauwe stroken). En zijdeuren (kleine rode strips).

Maar wacht… wat nu als we te maken hebben met bestaande situaties. Kan een stedelijk netwerk dat door de eeuwen heen is gegroeid worden geherinterpreteerd als een halfrooster met een centrale en een perifere ontsluiting? Dat onderzoeken we in de volgende aflevering.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels