blog

De koelkast en de columnist

Architectuur

Kun je een woning met een koelkast vergelijken? Jan Willem van de Groep deed het in zijn Cobouw-column. Volgens hem wordt het met de opkomst van de ‘smart industry’ mogelijk om voor grote bouwstromen gebruik te maken van ‘geheel nieuwe producten en componenten’, zonder dat dit ten koste gaat van de verschijningsvorm van een gebouw. De essentie van het ontwerpvak zou bij industriële ontwerpers en software komen te liggen.

De koelkast en de columnist

Spot was zijn deel. Een architect suggereerde dat hij zijn Twitteraccount @Greenspirator maar beter kon vervangen door het meer toepasselijke Totalisator. Een ander repte van een Middendorpje, naar aanleiding van de gewraakte column over Westerbork die Peter Middendorp gedwongen was terug te trekken uit de Volkskrant. Weer anderen begrepen er helemaal niets van.

Machine 

Het is zeker niet de eerste keer dat architectuur vergeleken wordt met techniek. De beroemde Franse architect Le Corbusier vergeleek bijvoorbeeld gebouwen met auto’s. In het verlengde hiervan vatte hij woningen als machines op. Een echt succes werd het niet. Toepassing van Le Corbusiers ideeën leidde na de Tweede Wereldoorlog tot de beruchte, monotone voorsteden met overal dezelfde woningen.

Blob architectuur

Recenter in de herinnering ligt de grote aantrekkingskracht die de introductie van de computer uitoefende op de architectuur. Het leidde zelfs tot een nieuwe, herkenbare architectuurstijl die tot aan de crisis een stevig stempel drukte op het architectuurdebat: blob architectuur. In de huidige tijd is architectuur op de vloedgolven van de zoektocht naar duurzaamheid opnieuw stevig in de greep van de techniek.

Traditie

Op al deze momenten zien we stevige reacties optreden waarbij vanuit de architectuur afstand genomen wordt van technologie en wordt teruggegrepen op traditie. Tegelijkertijd wordt vanuit het kamp van de technologie afgegeven op de architectuur. De column van Van de Groep laat zich in de laatste traditie plaatsen.

Architectuur en techniek zijn wezenlijk verschillende disciplines die niet tot elkaar zijn te herleiden. Architectuur zet zich in voor plezierige gebouwen waar mensen gelukkig worden. Doelstelling van de techniek is het terugbrengen van het energieverbruik. Het is niet de eerste of laatste keer dat de architectuur die passende omgevingen voor menselijke activiteiten ontwerpt, wordt uitgedaagd door een technologie die wetenschappelijke evidentie aanvoert ter onderbouwing van energiebesparende maatregelen.

Pleitbezorger

Het programma van de Stroomversnelling is een landelijk initiatief waarbij 4 bouwbedrijven en 6 woningcorporaties zich hebben aangesloten. Jan Willem van de Groep is de onvermoeibare pleitbezorger van dit initiatief. Het doel is bestaande huizen zo te renoveren dat ze evenveel energie opleveren als dat ze verbruiken. Bij eerste experimenten worden bekende technieken als zonnepanelen en waterpompen gecombineerd met tal van technologische innovaties.

Critici wijzen erop dat de kosten vooralsnog de pan uitstijgen. De woningen scoren dankzij de technische toepassingen weliswaar goed op het vlak van duurzaamheid, maar de architectuur spreekt niet tot de verbeelding. De projecten onderscheiden zich vooral door hun pragmatische aanpak. Ze verdienen het zorgvuldiger te worden ontworpen en gematerialiseerd.

 

Esthetiek en verbeelding

Vooralsnog ontbreekt het in de Stroomversnelling aan esthetiek en verbeelding. Een woning laat zich echter niet reduceren tot een koelkast. Wel denk ik dat de huidige ‘querelle’ tussen architectuur en techniek onze beroepsgroep uitdaagt zijn grenzen opnieuw te definiëren. Het huidige Amerikaanse debat zou daarbij behulpzaam kunnen zijn. Daarin wordt de tegenstelling van architectuur versus techniek verlaten, ten gunste van een ecologisch ontwerp dat esthetiek, vorm en representatie centraal zet.

Actie abonnement de Architect

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels