blog

De stad als boom

Architectuur

Drop studenten die overwegen stedebouw te gaan studeren bij wijze van eerste kennismaking in een willekeurige nieuwbouwwijk. Zonder gps. Vraag ze dan om op eigen kracht terug te keren naar de faculteit of hogeschool. Gegarandeerd dat ze zullen verdwalen. Hun eerste leerzame ervaring op het vakgebied dat ze betreden. In deze serie van 9 korte bijdragen zal ik toewerken naar een aantal aanbevelingen die van belang kunnen zijn voor de betrokkenheid van bewoners op hun stad.

De stad als boom

Voor onze betrokkenheid op de stad is het verhelderend als we onze eigen plek kunnen plaatsen in een grotere context. Je huis in de context van de straat. Je straat in de context van de buurt. Zo voortredenerend ontstaat een reeks van schaalniveaus die samen een boomstructuur vormen.

Opinie Flip Krabbendam Een boom als stad
Schets van Jaap Bakema uit de jaren vijftig. Ze laat zien dat het plan voor de Alexanderpolder (Rotterdam) is gebaseerd op een boomstructuur.

Opinie Flip Krabbendam Een boom als stad

Plan Emmerhout (Emmen) van De Boer en De Jong, uit de jaren zestig. 

We zien in rood de ‘stam’ van de boom, die is gesplitst in twee rijbanen, met ertussen en erlangs de voorzieningen voor de wijk. In het onderste, zuidelijke, deel van het plan, zien we hoe de ‘zijtakken’ de buurten ontsluiten. Hieraan ontspruiten weer ‘takjken’, de verschillende woonerven, met daaraan, als ‘blaadjes’, de woningen.

Centrale en perifere ontsluiting

Nu zal het autoverkeer op de ‘zijtakken’ en de ‘takken’ niet erg intensief zijn, maar misschien verschilden De Boer en De Jong hierover ook wel van mening. Dat kan verklaren waarom het noordelijke deel van de wijk wordt ontsloten door een ‘perifere’ ontsluitingsweg waaraan de woonerven voor de auto liggen. Hier is de boomvormige ‘centrale’ ontsluiting gehandhaafd maar deze bestaat nu uit veilige wandel- en fietspaden die de woonerven met de wijkvoorzieningen verbindt.
Op het schaalniveau van de wijk is ook een ‘perifere’ ontsluiting toegevoegd, weer in blauw aangegeven, terwijl de ‘centrale’ ontsluiting, de ‘stam’, de wijk aan de linkerkant verbindt met het centrum van Emmen.

Het kan beter

Zo kan het dus, een centrale ontsluiting die de schaalniveaus volgt, met waar nodig een perifere ontsluitingsweg in verband met de veiligheid. Als we dit als concept aanhouden, en we kijken nog eens goed naar Emmerhout, dan zien we dat hier iets te verbeteren is. Want in de boomvormige, centrale ontsluitingsweg missen we op het niveau van de ‘zijtakken’ een volwaardige schaalniveau. Grasbermen bieden geen volwaardig schaalniveau dat als context kan dienen voor de de woonerven.

Dit niveau is niet meer dan een grasstrook met bomen aan weerszijden van de weg.
En als we kijken naar de zijtakken, de woonerven, dan kunnen we ons opnieuw afvragen of deze wel als context dienen voor de aanliggende woningen, de blaadjes. De woningen zijn er vrijwel allemaal vanaf gekeerd.

Opnie Flip Krabbendam Een boom als stad

Een woonerf, de ‘tak’ dat die de woningen (de ’ blaadjes’) van een context voorziet. Lukt dat laatste, als de woningen zich hier vanaf keren? 

Hoe verder?

In de volgende afleveringen laat ik voorbeelden zien van een reeks schaalniveaus die wel iets te betekenen heeft. Tevens kijken opnieuw naar ‘centrale’ en ‘perifere’ ontsluitingen.

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels