blog

Warmte- en waterbeheer deel 1 – Napoleon bladerdak en watervlak

Architectuur

Om zijn troepen snel te kunnen verplaatsen heeft Napoleon veel wegen laten aanleggen. Aan weerszijden liet hij platanen planten om zijn marcherende soldaten bescherming te bieden tegen de warmte van de zon. Nu zijn deze wegen vooral een belevenis. Het ritselende bladerdak biedt op hete zomerdagen een weldadige schaduw, we kunnen genieten van de vogels die deze bomen bevolken, en als we toevallig weten dat deze wegen op last van Napoleon zijn aangelegd dan kunnen we, als we door onze wimpers kijken, misschien nog de Franse soldaten zien, en wat zij deden, twee eeuwen geleden.

Warmte- en waterbeheer deel 1 – Napoleon bladerdak en watervlak

Twee manieren van kijken

We kunnen kennelijk op twee manieren naar de wereld kijken: met een functionele blik maar we kunnen ons ook overgeven aan de beleving, aan de sfeer en de beelden of associaties die de omgeving bij ons oproept.

Beide manieren van kijken vinden we terug in de manier waarop we ontwerpen. Zo ontwerpen we een werkruimte anders dan een woonkamer. Bij de eerste staat de functionaliteit voorop, bij de tweede de beleving. Dat zie je meestal zonder moeite terug. Een slagerij is niet bedoeld voor feestjes, een woonkamer is niet bedoeld om worsten te maken.

Opinie_Flip_Krabbendam_Napoleon_bladerdak en Watervlak_Warmte en waterbeheer deel 1 

Dubbelzinnigheid

Van de Napoleonswegen kunnen we leren dat dit teruglezen van de betekenis niet altijd even vanzelfsprekend gaat. Deze van oorsprong functionele wegen kunnen we nu waarderen vanwege de belevingswaarde. Al lukt dat niet helemaal: deze wegen leiden meedogenloos recht van A naar B, waardoor de beleving van de schaduw, het gebladerte en de vogels geplaagd wordt door het gevoel te moeten voortstappen op een eindeloze weg. Landschapsarchitecten spreken hier van ‘rechtstand’ waardoor wegen niet alleen eindeloos lijken, maar ook het landschap in twee helften opknippen. Waarmee gezegd wil zijn dat functionele ingrepen niet zomaar ‘ook’ belevenswaardig zijn.

Watervlakken

Nog een voorbeeld van een functionele ingreep met een hoge belevingswaarde tref je in het polderlandschap. Onze plassengebieden dienen al eeuwen om het water uit de polders af te voeren, heel functioneel dus, maar intussen zijn deze watervlakken ook geschikt gebleken voor watersport. En daarmee zijn we op het terrein van de beleving.

Opinie_Flip_Krabbendam_Napoleon_bladerdak en Watervlak_Warmte en waterbeheer deel 1 

Ook de oude molens langs de oevers kunnen aan de beleving bijdragen, want die zijn van origine functionele installaties, maar omdat ze net als de Napoleonswegen associaties oproepen met een voorbije tijd, krijgen ze toch een belevingswaarde.

Opinie_Flip_Krabbendam_Napoleon_bladerdak en Watervlak_Warmte en waterbeheer deel 1 

Waterbergingen blijken gewild te zijn om op uit te kijken. Vanaf boulevards of pieren en vanuit hotels of woningen. Misschien vanwege de associatie met het ruime sop en de hiermee verbonden vrijheid…

Hoofd koel voeten droog

Door de opwarming van de aarde zullen we iets moeten doen tegen oververhitting in onze versteende steden, en tegen wateroverlast door zee en grote rivieren. Dit vraagt om ingrepen in stad en landschap die ons hoofd koel houden en onze voeten droog. Functionele ingrepen die rieken naar functionele civiele kunstwerken. Verprutsen we daarmee niet de belevingswaarde van onze omgeving?

Opinie_Flip_Krabbendam_Napoleon_bladerdak en Watervlak_Warmte en waterbeheer deel 1 

De wegen van Napoleon en de plassengebieden kunnen ons hier op een idee brengen: kunnen we de benodigde ingrepen niet zo ontwerpen dat ze functioneel zijn voor hoofd en voeten, en tegelijkertijd bijdragen aan de belevingswaarde van onze omgeving? Architecten, stedenbouwers en planologen kunnen zich hier laten inspireren door de ‘groenblauwe netwerken’ die bedoeld zijn om de bedreigingen van water en hitte het hoofd te bieden.

Opinie_Flip_Krabbendam_Napoleon_bladerdak en Watervlak_Warmte en waterbeheer deel 1 

Wordt vervolgd

In de volgende aflevering van deze serie blogs gaan we kijken naar wat we kunnen doen op het niveau van de woning, de straat, de buurt, de wijk en de stad.

Deze blog in zes afleveringen is geschreven op initiatief van, en in overleg met Marloes van der Kamp, afgestudeerd aan de Wageningse Universiteit, nu werkzaam als Adviseur Waterkwaliteit bij Hoogheemraadschap Rijnland.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels