blog

Verkiezing lelijkste gebouw pure tijdverspilling?

Architectuur

Een uitverkiezing van het lelijkste bouwwerk van Nederland is pure tijdverspilling, fulmineerde een lezer naar aanleiding van de poll die het dagblad Cobouw twee weken geleden uitschreef. Toch werd er massaal aan meegedaan en verschenen tot in de landelijke media toe berichten over deze omgekeerde ‘beauty contest’. Blijkbaar is meer aan de hand. De vraag is alleen wat?

Verkiezing lelijkste gebouw pure tijdverspilling?

Het stadhuis in Almelo door Kraaijvanger, het gemeentehuis in Hardenberg door de Cie, het Paleis van Justitie in Amsterdam door Claus en Kaan Architecten: ze schijnen allemaal in aanmerking te komen voor het predicaat het lelijkste bouwwerk van Nederland.

  

Storm van reacties

Martjan Kuit, redacteur van Cobouw, vroeg zich twee weken geleden hardop af in zijn populaire blog op Cobouw wat het lelijkste gebouw van Nederland is en oogstte een storm van reacties. Van alle kanten werden kantoren, gemeentehuizen, scholen en woningen voorgedragen. En tot aan de landelijke media toe werd gretig meegedaan met dit gezelschapsspel.

 

Kop van Jut

Nu is Cobouw een krant voor de gemiddelde aannemer, zoals bekend niet altijd de beste vriend van een architect. Tot een verkiezing van de grootste prutser in hun eigen branche zal het ongetwijfeld nooit komen. De architect als de bekende kop van jut derhalve.

 

Wat is lelijk?

Ook de aannemerswoning waaraan in de regel geen architect te pas komt, werd door Kuit niet tot de short list toegelaten. De enorme weerklank die Kuits initiatief in de landelijke media had, doet echter vermoeden dat meer aan de hand is. Wat maakt dat mensen een gebouw zo lelijk vinden?

Gebrek aan voorkennis

Opvallend is het enorme gemak waarmee gebouwen tot lelijk worden bestempeld. Het mag natuurlijk, maar enige onderbouwing en voorkennis zouden prettig zijn. Het gemis van goed onderbouwde architectuurkritiek in de landelijke media doet zich voelen. Waarom wordt in DWDD bijvoorbeeld wel iedere maand het boek van de maand verkozen, maar niet het beste gebouw? Waarom schuift bijvoorbeeld Wim Pijbes niet eens per maand aan om met het zelfde enthousiasme over de architectuur van die maand te praten als onlangs over de architectuur van zijn eigen Rijksmuseum?

Het slechtste boek? Ondenkbaar

Het publiek hoef je niets wijs te maken, maar kritieken helpen wel. Neem de literatuur. Wekelijks schrijven critici als Arjan Peters en Arjen Fortuin over recent verschenen boeken en ze verschaffen hun lezers wel degelijk een oriëntatie in die wereld. De uitverkiezing van het slechtste boek is dan ook ondenkbaar in die kringen.

Alledaagse lelijkheid

Opvallend is verder dat echt lelijke gebouwen de lijst niet halen. Het zijn alleen beeldbepalende gebouwen, steevast en modieus aangeduid als iconisch, die een kans maken. Doodgewone, alledaagse lelijke gebouwen vallen nu eenmaal niet op. In de veelgeprezen Zomergasten uitzending laakte Adriaan Geuze bijvoorbeeld de stuitende lelijkheid van de snelweg bebouwing bij Hoofddorp. Je zag de presentator denken, waar heeft die man het over. We rijden er het liefst met zijn allen 120 km/uur (en liefst nog sneller) aan voorbij.

 

Generaal pardon

Daarom zou ik er wel voor zijn om de lelijkheid te omarmen in plaats van te verkiezen en te veroordelen. Een generaal pardon voor de gebouwde omgeving is op zijn plaats. Het zou ons bevrijden van alle gemoraliseer over architectuur en de mogelijkheid bieden om na te denken hoe we met de beperkte middelen die ons tegenwoordig ten diensten staan, het leven in en met behulp van al die lelijkheid weer ruimte kunnen geven.

Nationaal erfgoed

En laten we niet vergeten dat de lelijkste gebouwen toe behoren aan ons nationale erfgoed. De lelijkerds van vandaag zijn immers, zo leert de ervaring, de allermooisten van morgen en overmorgen. Het is dan ook zaak daar vooral zorgvuldig mee om te gaan.

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels