blog

De verstoringen van 2014

Architectuur

Disruption (of verstoring) is hét sleutelwoord van 2014, meldde het FD onlangs. De digitale revolutie dwingt bedrijven en personen zich nog meer te richten op innovatie. Wie zich niet instelt op een toestand van voortdurende verandering, is gezien. Dat vraagt om een bereidheid in een organisatie of bij een persoon om risico’s te nemen. Daarbij is het de kunst om mogelijke aversie tegen risico’s weg te nemen en tegelijkertijd te zorgen voor voldoende stabiliteit.

De verstoringen van 2014

Naast de digitale revolutie waarin kleine ontwikkelingen in verre uithoeken ongekende inbreuken veroorzaken, benoemt het FD ook de haperende economie die heeft geleid tot de geleidelijke afbraak van de verzorgingsstaat. Technologische ontwikkelingen creëren robots die banen overnemen, terwijl vaste betrekkingen bij een bedrijf of instelling steeds minder waarschijnlijk zijn.

Transformatief

Beide ontwikkelingen laten ook de architectuur niet onberoerd. Wel vraag ik me af of hier de verschuiving niet eerder transformatief dan disruptief is. In het FD wordt interessant genoeg ook Naomi Klein genoemd, auteur van het prachtboek ‘No Time’. Zij beweert dat we de werkelijkheid niet langer moeten compartimenteren, maar totaaloplossingen moeten bedenken. Je zou de ambitie moeten hebben om zaken aan elkaar te knopen en naar het geheel te durven kijken.

Wat dat betreft lijkt de Nederlandse architectuur van afgelopen jaar Klein op haar wenken te bedienen. We zien deze “durf naar het geheel te kijken” terug in tal van gebouwen die in 2014 zijn opgeleverd. Uit deze onwaarschijnlijke verzameling van projecten koos ik een markthal, een station, een fabriek en een broedplaats als mijn favorieten.

Kracht stedelijke samenleving

De nieuwe Markthal in Rotterdam door MVRDV lijkt op geen enkel gebouw in de omgeving ervan (of in welke andere stad dan ook), maar toch voegt het zich naadloos in het Rotterdamse Laurenskwartier. De Markthal combineert de kracht van een stedelijke samenleving met de vastberadenheid van de gemeente, ze moedigt nieuwe ontwikkelingen aan dankzij een geweldig ontwerp en ze geeft het Laurenskwartier door de verbinding met de Binnenrotte en de Nieuwe Maas een eigen centrum.

Dat is knap, maar het lijkt ook een goede beschrijving te zijn van de getemperde ambities die stedelijke projecten tegenwoordig najagen. De Markthal maakt deel uit van een nieuwe generatie hybride gebouwen, waartoe ook Rotterdam CS, de Kaasmakerij in de Beemster en De Ceuvel in Amsterdam behoren.

Zo is de Rotterdam Architectuurprijs 2014 dit jaar toegekend aan het nieuwe Centraal Station in Rotterdam, een ontwerp van Benthem Crouwel, MVST en West8. De vakjury noemde het nieuwe treinstation ‘een gebouw met zeggingskracht en architectonische kwaliteit dat bijdraagt aan het straatleven van Rotterdam’ en vindt dat de kwaliteit ervan door iedereen wordt ervaren.

 

Op de uitreiking van de ARC14 Architectuurprijs aan de Kaasmakerij in de Beemster van Bastiaan Jongerius is enthousiast gereageerd. Zo schreven Tanja en Reijer mij: “We zagen de uitslag van de ARC14 Awards op jullie website. We zijn erg verheugd om het ontwerp van Bastiaan Jongerius te zien als winnaar. Fijn om te zien dat industrie weer wordt vormgegeven en een actieve rol speelt in het landschap. Ik heb het ontwerp van de fabriek ernaast ook altijd bewonderd.”

En op de plek van voormalige scheepswerf in Amsterdam Noord is op basis van een ontwerp van spacematter De Ceuvel gerealiseerd. Op het land geplaatste woonboten, verbonden door een meanderende steiger, vormen een tijdelijke, sociale en creatieve broedplaats in Buiksloterham. De Ceuvel is een innovatief experiment op het gebied van duurzaam bouwen en bodemsanering en verdient het opgepakt en verder gebracht te worden.

Deze nieuwe gebouwen zijn in alle opzichten hybride complexen. Ze vormen geen grootschalige instituties zoals de musea vanaf de jaren tachtig dat waren, maar zijn stedelijke spelers bij uitstek. Ze worden gebouwd op plekken die niet noodzakelijk bekend staan vanwege hun architectuur. Ze openen nieuwe wegen in bestaande steden en landschappen en ze bieden nieuwe aanknopingspunten voor welke zaken nu succesvol kunnen zijn en welke locaties daar het meest voor in aanmerking komen.

Het is een ontwikkeling waardoor ik vol vertrouwen het nieuwe jaar inga.

Actie abonnement de Architect

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels