blog

De besturing van de beleving

Architectuur

In deze serie onderscheid ik twee vormen van betrokkenheid: functionaliteit (actief) en beleving (ontvankelijk). In de vorige aflevering zagen we hoe expliciete functionaliteit ongemerkt gekleurd kan worden door een impliciete beleving: door een ‘toonzetting’. In deze aflevering draaien we het om: we kijken nu naar hoe we onze expliciete beleving ongemerkt hanteren dankzij een impliciete functionaliteit: dankzij een ‘besturing’.

De besturing van de beleving

Zoals bij het nuttigen van een maaltijd, waar bestek, gereedschap, wordt gebruikt om het voedsel van het bord in hapklare brokjes te snijden en naar de mond te brengen. Gereedschap voor de functionele handelingen waarmee we de beleving besturen. 

Besturing

Gereedschap werkt dus als een soort ‘besturing’ die ons in staat stelt met de beleving te spelen. Maar pas op, als deze besturing zich naar de voorgrond dringt, gaat dat ten koste van de beleving. Een voorbeeld. Een gezelschap zit bij een kampvuur en geniet van de warmte, het knapperen van het hout en het spel van de likkende vlammetjes. Deze beleving wordt niet verstoord als iemand af en toe, en passant, een houtblok te verschuift of een nieuw blok op het vuur legt. Deze ‘besturing’ blijft impliciet en ondergeschikt aan de beleving.

 

Wordt de beleving hier impliciet bestuurd, of is hier een kampvuurmanager aan het werk?

Maar we kennen allemaal de ‘kampvuurmanager’ die met veel geruis takken in het omringende bos afbreekt en aansleept, aanwijzingen geeft betreffende de opbouw van het vuur en de aanwezigen, als hij dat nodig vindt, naar de rookvrije kant van het vuur dirigeert. Dan treedt de functionaliteit van de besturing zo op de voorgrond dat de beleving wordt verdrongen.

Gebouw, steden en landschap

Ook in huis beschikken we over vele functionele elementen om de beleving te besturen. Zoals ramen en gordijnen om zicht, licht en lucht te regelen, lichtschakelaars, de thermostaat van de cv en niet te vergeten de afstandsbediening van de tv.

Het object van onze beleving kan ook te groot zijn om het te besturen als een maaltijd, een kampvuur of een tv toestel. Als we een stad willen beleven besturen we niet het object maar onszelf. Door ons te verplaatsen kunnen we steden van alle kanten bekijken en beleven. Hetzelfde doen we als we willen genieten van de vergezichten en de intieme plekjes die landschappen ons bieden. De besturing die dit mogelijk maakt, bestaat in deze gevallen uit straten, lanen, passages, pleinen, wegen en vaak ook een voertuig dat we kunnen sturen, versnellen en vertragen.

Met een besturing van paden en wegen kunnen we het landschap op verschillende manieren beleven

Belijning

Ook een dergelijke besturing kan te functioneel worden. Bijvoorbeeld bij ‘rechtstand’, als een weg recht op zijn doel afgaat. Of bij een te strakke witte belijning. Deze werkt namelijk als een visuele balustrade, een meelopend handvat dat houvast biedt bij het volgen van de weg. Maar een handvat verwijst naar gereedschap, naar functionaliteit. Willen we de weg gebruiken voor de beleving van het landschap, dan doen we er goed aan een dergelijke nadrukkelijke verwijzingen naar de functionaliteit te vermijden.

 

Afzien van rechtstand en opvallende belijning omwille van de beleving van het landschap

In deze serie over ‘betrokkenheid’ werk ik in 20 korte bijdragen toe, naar aanbevelingen die van belang zijn voor de opgave van deze tijd, waarin gevraagd wordt duurzaam te ontwerpen voor betrokken gebruikers. Voor de haastige lezer, deze aanbevelingen zijn ook te lezen op mijn website en in mijn proefschrift, getiteld ‘Betrokkenheid’.  Inmiddels ook als ebook verkrijgbaar.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels