blog

Over betrokkenheid – Verborgen boodschappen….tegen de leegte

Architectuur

Om iets te leren over de beleving hebben postmodernistische architecten zich laten inspireren door themaparken. Daar was immers iets te beleven! Daar kon je piraat te zijn, al was het ‘voor nep’, of prinses, of cowboy! De Experience Designers van de themaparken hadden hiervoor een eenvoudig middel: decors. Dat kon je overal toepassen, ook buiten het themapark.

Over betrokkenheid – Verborgen boodschappen….tegen de leegte

 

Maar als ik ’s ochtends wakker word in het decor van een historische notariswoning, wil ik dan de rest van de dag, ‘voor nep’, een historische notaris zijn? Dan wordt m’n leven iets ‘voor nep’, een spel, en even is dat leuk, maar wat nu, als dit een gewoonte wordt, deel van onze cultuur. Volgens de Franse filosoof Jean Baudrillard is dit reeds het geval, en hij waarschuwt dat we daardoor hard op weg zijn naar een wereld waar niets nog echt betekenis heeft, naar de ‘postmodernistische leegte’.

Blog Flip Krabbendam
Als ik hier woon, wil ik dan ook, m’n hele leven, voor nep, een historische notaris zijn?

Ja maar!

Decors zijn beelden die verwijzen, associaties opwekken, en dat is essentieel voor het domein van de beleving dat verwijzingen een belangrijke rol spelen! Bijvoorbeeld naar de traditie, waardoor de gebouwde omgeving iets vertrouwds krijgt. Als verwijzende beelden worden afgeraden, hoe kunnen dan nog associaties worden gewekt met andere tijden of andere culturen, associaties die de beleving een extra dimensie geven, diepte?

Verborgen boodschappen verleiden ons

De decors van Experience Designers stellen overduidelijk een piratenschip voor, of een paleis, of een cowboydorp! Beelden van andere tijden of een andere cultuur staan hier voorop, opdringerig als een reclameboodschap. Maar reclame kan ook subtieler zijn…  bijvoorbeeld in het geval van verborgen boodschappen. Door woorden of beelden te verbergen in een film of een afbeelding, kunnen deze ongemerkt een boodschap overbrengen. Zoals in de poster van de Lion King. Verborgen beelden met een seksuele lading (aan de rechterkant zichtbaar gemaakt)moeten ons verleiden om deze film te gaan zien.    

Verborgen boodschap _ Opinie Flip Krabbendam
Verborgen boodschap zichtbaar gemaakt

In de architectuur

Geniepige manipulatie, maar we kunnen er iets van leren! Beelden uit andere tijden of culturen die in een ontwerp worden verborgen, kunnen ook een boodschap overbrengen. Een positieve toepassing van een bedenkelijke truuk uit de reclame. Hoe, dat wil ik illustreren aan de hand van een voorbeeld in Brugge, waar een nieuw pand is ingevoegd in een historische gevelwand.   
We zien een open gevel met een groot glasvlak en een dakrand met een grote overspanning, rustend op een hoge slanke kolom. Ook door de asymmetrie duidelijk een ontwerp van deze tijd. 

Opinie Flip Krabbendam
Ontwerp van deze tijd, verborgen boodschappen over vroeger

Toch zijn hier beelden aan het werk die een boodschap overbrengen, maar deze zijn verborgen. Pas bij nadere beschouwing zien we de donkere houten delen, die associaties wekken met traditionele geteerde schuren, en het kelderluik, het gebogen kelderraam, de lichtgele handgevormde bakstenen en de vierkante consoles onder de dakrand, die het ontwerp ongemerkt laten refereren aan de historische context.  
Zo zien we het verschil tussen decors, waar prominent aanwezige beelden ons er brutaalweg toe aanzetten om ‘voor nep’ te leven, op weg naar betekenisverlies en leegte, en verborgen beelden die ongemerkt boodschappen overbrengen die juist betekenissen toevoegen en de beleving een extra dimensie geven.  

In deze serie over ‘betrokkenheid’ werk ik in een aantal korte bijdragen toe naar aanbevelingen die van belang zijn voor de opgave van deze tijd, waarin gevraagd wordt duurzaam te ontwerpen voor betrokken gebruikers. Voor de haastige lezer, deze aanbevelingen zijn ook te lezen op mijn website ( www.flipkrabbendam.nl/cat1.php#Introductie promotieonderzoek) en in mijn proefschrift, getiteld ‘Betrokkenheid’ (zie http://repository.tudelft.nl)

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels