blog

In hetzelfde schuitje

Architectuur

Over de architectuurkritiek is veel te doen. Ofschoon er critici zijn die geen cent meer geven voor de toekomst van hun vak, is er paradoxaal meer architectuurkritiek dan ooit. Feit is dat niet alleen de architectuurkritiek maar ook de architectuur en de bouw in hetzelfde schuitje zitten van onderbetaling, ongezonde competitie en lange werkdagen. Maar er gloort hoop.

In hetzelfde schuitje

 

 

 

Afgelopen week lekte uit dat Time Incoporated, een van Amerika’s grootste en meest gerespecteerde mediabedrijven, haar redacteuren zou beoordelen op basis van de mate waarop hun artikelen “vriendelijk zijn voor adverteerders”. De traditionele scheiding tussen verkoop en redactie van deze uitgeverij dreigt zodoende te vervagen. De Amerikaanse criticus Alexandra Lange twitterde direct: “Dit is hoe de kritiek als professie uitsterft. Zijn wij immers niet het minst vriendelijk voor adverteerders?”

Minder dan ooit

Volgens Lange is er meer kritiek dan ooit, maar tegelijkertijd minder betaling dan ooit. Dit laatste maakt het voor een criticus moeilijker om over een langere tijd de carrière van een architect te volgen, thema’s te analyseren en projecten te bezoeken. Lange betreurt dat op deze wijze de gebouwbespreking gaat verdwijnen en vervangen wordt door een portfolio van beelden waarvoor de architect betaalt. Critici promoten verhalen maar niet noodzakelijk betere gebouwen.

Onderbetaling

Het is opvallend dat de crisis van de kritiek samenhang vertoont met de crisis waarin de architectuur als professie al geruime tijd verkeert. In de beroepsuitoefening is onderbetaling een veel voorkomend fenomeen. De professie komt er pas weer bovenop als architecten voor hun werkzaamheden worden betaald, geen slecht betaalde prijsvragen of aanbestedingen meer hoeven te doen of krankzinnig lang moeten werken tegen een dan minder dan minimaal uurtarief.

Verliezen in de bouw

Terwijl de economie langzaam aantrekt, wil het in de bouw maar niet vlotten. De meeste grote bouwbedrijven lijden verlies. De gehele bouwsector heeft nog altijd last van het beperkte aantal bouwopdrachten. Om toch opdrachten binnen te halen, schrijven bouwbedrijven te laag in waardoor ze als het misgaat, grote risico’s lopen.

Wie kan het zich permitteren?

Zo bezien zitten ontwerpkritiek, architectuur en bouw in hetzelfde schuitje. Voor alle drie geldt: wie kan het zich nog permitteren? Alle drie activiteiten lijken in de huidige tijd een luxe te zijn geworden. We hebben meer opvattingen, meningen en opinies dan ooit, maar feitelijk krijgen we op dit moment steeds minder voor elkaar.

Sociale relevantie

Het is vast niet toevallig dat in een recente discussie op de website van Metroplis Magazine over architectuurkritiek, de critici die ertoe doen, een fervent pleidooi houden voor een hernieuwde sociale relevantie van het vak. Critici moeten zich focussen op de “echte wereld om ons heen” (Oliver Wainwright) en een “proactieve houding” (Sam Jacob) aannemen. Blijkbaar heeft de huidige, digitale meningsvorming zich te ver verwijderd van de waarde van alledaagse objecten en ruimtes.

Vragen stellen

Voor de kritiek betekent dit bijvoorbeeld niet louter een ademloze bewondering van nieuwe technieken, maar de vraag hoe technieken kunnen worden ingezet om de klimaatverandering te bestrijden, of het gebruik van energiebronnen terug te brengen. Niet langer instemmen met verticale boerderijen als oplossing van de problemen in de landbouw, maar de vraag hoe technologie kan bijdragen aan de transformatie van de industriële landbouw.

Successen en limieten

En zoals Allison Arieff opmerkt in de discussie op Metropolis, loont het de moeite de maatschappelijke successen van het ontwerp te vieren, maar is het ook verfrissend om de limieten ervan op een open manier te bespreken. Wat dit betekent, is mooi samengevat in het gedicht dat criticus Michael Sorkin inzond:

Let us now pile on Zaha, who,
Although it’s uncouth, has spoken the truth:
Architects don’t really matter,
Nor does our critical chatter,
Unless folks are affected,
And the planet protected.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels