blog

Over betrokkenheid; functie en beleving

Architectuur

In deze serie over ‘betrokkenheid’ zal ik in een aantal korte bijdragen toewerken naar conclusies die van belang kunnen zijn voor de opgave van deze tijd, waarin gevraagd wordt duurzaam te ontwerpen voor betrokken gebruikers.

Over betrokkenheid; functie en beleving

Voor de haastige lezer, deze conclusies zijn ook te lezen op mijn website en in mijn proefschrift, getiteld ‘Betrokkenheid’.

Foutje of meevaller

Postmodernistische vormgevers zijn, na de modernistische verabsolutering van de functie, op zoek gegaan naar de beleving, maar door de nadruk op ironie en spel dreigde hier betekenisverlies en leegte. In het neo-modernisme en de organische architectuur wordt de beleving weliswaar serieus genomen, maar hier is de beleving gekoppeld aan de functie. Is dit een foutje of een onverwachte meevaller?            

Ontwikkeling

Het laatste. Dit wil ik, met Laugier in gedachten, illustreren aan de hand van een gefingeerde geschiedenis van de woning. Om zich te beschermen tegen wind en regenvlagen, een negatieve beleving, is men lang geleden begonnen met het bouwen, een functionele actie, van een afdak. Deze situatie werd enige tijd beleefd, tot men op het idee kwam om daar een extra dakvlak aan toe te voegen. Een functionele actie voor een betere beleving.  

Het begin: windscherm en afdak.

Door de wisselwerking tussen functionele acties en de daaropvolgende belevingen, kwamen er in de loop der tijd gevelvlakken bij, deuren, een vuurplaats, een schoorsteen, luiken voor licht en ventilatie, binnenwanden, kortom alles wat we in de huidige woning aantreffen. Functie en beleving zijn dus beide essentieel, tenminste als we prijs stellen op ontwikkeling…  Neo-modernisme en organische architectuur blijven dus allebei nog overeind.

Maar nu: in deze architectuurbenaderingen worden functie en beleving ondergebracht in hetzelfde idioom. Kan dat? We kijken naar de kwaliteiten waar functie en beleving het beste bij gedijen.  

Functionaliteit

Bij functionaliteit denken we aan instrumenten, gereedschap of machines, die op efficiënte wijze gerangschikt zijn, een goede verlichting en korte looplijnen. Zoals in een professionele keuken of een garage. Klassieke zuilen, timpanen, kantelen  of andere elementen die associaties wekken met de historie of met exotische plekken, daar hebben we hier geen boodschap aan.         

 

Functionaliteit door een efficiënte rangschikking van de apparatuur, licht en korte looplijnen.

Beleving

Bij beleving kunnen we denken aan de kwaliteiten die we graag op ons in laten werken, zoals comfortabele meubelen, sfeerverlichting of een open haard. Hier wordt niets gemaakt of verricht. Associaties spelen nu wel een rol. Meubelen van hout en riet wekken associaties met de natuur, bij erfstukken denk je aan familie, en bij verzamelde objecten aan een hobby. Dat speelt allemaal mee in de beleving.  

Beleving door kwaliteiten en associaties waar men op gesteld is.

Wat rest ons nog?

Als we ons realiseren dat functionaliteit en beleving om heel verschillende kwaliteiten vragen, ligt het dan niet voor de hand om deze elk een eigen domein te geven? Maar nu hebben we een probleem, zowel met het neo-modernisme als met de organische architectuur, omdat hier de beide domeinen over elkaar heen liggen of samenvallen. Hier bezwijkt ons laatste houvast. Wat rest ons nog? Zoeken naar voorbeelden van architectuur waarin functionaliteit en beleving elk in een eigen domein tot hun recht komen.  

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels