blog

Wat doet de Pritzkerprijs voor de architectuur?

Architectuur

Ik was dus vorige week aanwezig bij de award ceremony van de Pritzkerprijs. Shigeru Ban ontving de prijs voor de voorbeeldige wijze waarop hij architectuur inzet in gebieden die zijn getroffen door natuurrampen. Een paar weken geleden schreef ik een enthousiaste blog over de prijs en het feit dat deze in ons land zou worden uitgereikt. Maar blijkbaar was ik vrijwel de enige Nederlander die het iets kon schelen. En op de dag van de uitreiking begon ik zelfs aan mezelf te twijfelen. Is de Pritzkerprijs wel een big deal?

Wat doet de Pritzkerprijs voor de architectuur?

Op de dag van de uitreiking was een dozijn internationale journalisten aanwezig op de persconferentie. Tijdens de ceremonie was dit groepje uitgedund tot een handjevol. De plechtigheid vond plaats in de tuin van het Rijksmuseum. Prinses Beatrix maakte haar opwachting en de genodigde gasten, een bijzondere mix van bobo’s, Pritzker familieleden met aanhang, designers en architecten, waren braaf aanwezig in smoking en avondjurk. Op de sociale media was het stil.

Speeltje

Met de nadruk van de ceremonie op deze selected few is de prijs toch vooral een speeltje voor een rijke Amerikaanse familie met een voorliefde voor architectuur. Deze liefde begon blijkbaar toen de familie haar hotel-imperium uitbreidde met een gebouw door John Portman. Deze zou vijf jaar later het Westin Bonaventure-hotel ontwerpen, door architectuurtheoretici Fredric Jameson en Edward Soja bestempeld als een vroeg voorbeeld van postmoderne of kapitalistische architectuur.

  

architectuur met maatschappelijke impact

Dit jaar vierde de prijs haar 35-jarig bestaan. Op de website van de Pritzkerprijs is per jaar te lezen aan wie de prijs werd toegekend, vergezeld van een biografie en een tekst uit het juryrapport van dat jaar. Het is een mooi tijdsdocument. De liefde voor architectuur moge bij de Pritzkers begonnen zijn bij een fraai stuk spierballenarchitectuur, maar gaandeweg is deze getransformeerd in een liefde voor architectuur met een maatschappelijke impact. In de verschillende juryrapporten is het belang van architectuur voor de omgeving en de mens een terugkerend thema. Over I.M. Pei zegt de jury dat “He has refused to limit himself to a narrow range of architectural problems. His work over the past forty years includes not only palaces of industry, government and culture, but also moderate and low-income housing.” Gordon Bunshaft wordt geëerd met de woorden “His astute perception that architecture is a joint venture between client and designer has generated mutual respect, and creative collaborations producing great building with an appropriate fusion of humanity and functionality for the people who inhabit and use his structures.”

Architectuur die verheft

In het geval van Shigeru Ban wordt het sociale aspect van zijn werk wel heel zwaar aangezet. Maar zoals jurylid Glen Murcutt motiveert, combineert Bans architectuur kwaliteit op alle vlakken met een sociale doelstelling. Je kunt vluchtelingen en slachtoffers van natuurrampen wel in een container of tent stoppen, zo stelt Murcutt, maar daarmee bevestig je alleen maar hun status als verschoppeling. Doordat Ban particuliere opdrachtgevers dezelfde behandeling geeft als hulpbehoevenden, verheft hij de laatste groep als mens en geeft ze hun waardigheid terug.

Inkrimpen om te groeien

Voor de Pritzker-jury is Ban een gedroomde winnaar. Een bescheiden man met het hart op de juiste plaats, zo viel op te tekenen uit de mond van elk jurylid. Tijdens zijn speech zei Ban dat hij de prijs ziet als een bevestiging dat hij op de goede weg is. Het prijzengeld zal hij niet in groei van zijn bureau stoppen. In tegendeel: de komende jaren zal Ban zich nog meer richten op het ontwikkelen van oplossingen voor onderkomens in rampgebieden. Hij sluit niet uit dat hij daartoe minder opdrachten zal aannemen. Als goed voorbeeld goed doet volgen, zoals de organisatie hoopt te bewerkstelligen, dan is de Pritzkerprijs wat mij betreft dit jaar geslaagd.

  

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels