blog

Sociale interactie door architectuur

Architectuur

Sinds een half jaar woon en werk ik als architect in België. Op het kleine architectenbureau waar ik werk, hoorde ik op de Belgische radio een verkiezingsdebat. Toevallig ging het debat ondermeer over de vraag of cohousing te zien is als woonvorm voor de toekomst. Een jong stel beargumenteert dat cohousing een woonvorm is die voor hen een eigen huis betaalbaar maakt. De interviewer vergelijkt hun project met een wooncommune, maar daar willen ze niets van weten. “We delen een waskot, dan konden we betaalbare machines aankopen, maar dat heeft niets te maken met elkaars onderbroeken opvouwen.”

Sociale interactie door architectuur

Cohousing is precies het onderwerp waarvan ik een week eerder besloten had dat dit het startpunt van mijn blog zou zijn. Met cohousing als uitgangspunt wil ik schrijven over de invloed van ruimtelijk ontwerp en architectuur op de sociale interactie tussen mensen. Ik begin bij een specifiek daarvoor bedachte woonvorm, maar zal daarvan vast gaan afdwalen. Nu echter nog niet, deze blog gaat over wat cohousing is en waarom ik dat zo ontzettend interessant vind.

In een samenleving waarin sociale interactie steeds vaker indirect en bemiddeld is, denk aan What’s app en Facebook, lijkt het steeds meer nodig om het ‘echte’ contact tussen mensen bewust te organiseren. Uit allerlei initiatieven blijkt dat er grote behoefte aan is; mensen zoeken manieren om meer samen te doen en dingen met elkaar te delen. De gebouwde omgeving kan hier naar mijn idee een belangrijke rol in spelen. Sociale interactie is niet iets dat alleen kan plaatsvinden in je vriendenkring, op je werk of op de sportclub, maar juist ook rondom de basis van waaruit je leeft: je woning, je straat of je buurt. Gemeenschappelijke woonvormen stimuleren die sociale interactie.

Wandelmeent CoHousing
Wandelmeent in Hilversum

Gemeenschappelijk wonen is natuurlijk helemaal niet nieuw. Samenlevingsverbanden tussen families, groepen en stammen zijn al zo oud als de mensheid. Het lijkt er echter op dat dit op een ongemerkte manier aan het verdwijnen is waardoor de behoefte ontstaat dit op een bewuste manier terug te brengen. Cohousing is een woonvorm die precies dát doet: door een bewuste opzet spontane vormen van sociale interactie stimuleren.

Cohousing is een collectieve woonvorm die de autonomie van een privéwoning met de voordelen van gemeenschappelijke binnen- en buitenruimtes combineert. In de praktijk komt een cohousing project neer op een x-aantal woningen of appartementen, die als groep zijn ontworpen. Deze privé-woningen zijn aangevuld met gemeenschappelijke voorzieningen. Daartoe behoren in ieder geval een grote (woon)keuken en een gedeelde buitenruimte. In sommige gevallen gaat het gemeenschappelijke verder en is er een wasruimte, een kantoorruimte voor thuiswerken, logeerkamers, moestuinen, kippenhok, enzovoort.

Cohousing stimuleert het opbloeien van een woonbuurt, met een levensstijl die openstaat voor sociaal contact en met hechte onderlinge relaties tussen bewoners. Het concept cohousing is wezenlijk verschillend van dat van wooncommunes, die vaak gebaseerd zijn op een idealistisch of spiritueel doel. Cohousing gemeenschappen kennen geen gedeelde idealistische motieven. De beweegredenen om een gemeenschap te vormen zijn vaak van meer praktische of financiële aard, zoals het Vlaamse stel op de radio mooi toelichtte. De individualiteit of privacy van bewoners blijft gewaarborgd in een cohousing project.

Het bijzondere aan de projecten is dat deze ruimtelijk gezien zo opgezet zijn dat ze intentioneel sociale interactie stimuleren. Het ontwerpen daarvan richt zich op het gehele plan, zowel op de positie van de woningen ten opzichte van elkaar en ten opzichte van de gemeenschappelijke voorzieningen, als op de schaal van de woning, bijvoorbeeld de plaatsing van de keuken. Het bewuste ontwerp hiervan is precies waarom deze woonvorm mijn interesse gegrepen heeft. Door slim ruimtelijk te ontwerpen, wordt een sociaal proces in gang gezet. Vanuit een praktisch begin dat vaak gaat over geld, is cohousing uiteindelijk tóch een soort idealistische woonvorm waarin mensen sámen leven. Het ruimtelijk ontwerp, de architectuur, draagt bij aan dat sámen leven. Dat maakt het ontwerp van deze woonvorm de moeite waard om verder uit diepen. Daar zal ik volgende blogs dieper op ingaan. 

Actie abonnement de Architect

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels