blog

Centraal Station zet meer op de kaart dan Rotterdam

Architectuur

Centraal Station, herhaalde mijn vriendin peinzend nadat ik haar had verteld daar dit keer over te willen bloggen. Wat moet je daar nu nog over schrijven? Een goede vraag, want over het station is al heel veel verteld. Het is een architectonisch pronkstuk, is de teneur van de meeste commentaren, maar ook is het op tijd en binnen budget gebouwd. Dat laatste is gezien de turbulente bouwgeschiedenis een klein wonder te noemen. De toegevoegde waarde van architectuur in dit project bleef tot nu toe echter onbesproken. Wat zou die zijn?

Centraal Station zet meer op de kaart dan Rotterdam

Afgelopen week opende Koning Willem-Alexander officieel het nieuwe Centraal Station van Rotterdam. Ik kon daar niet bij zijn, maar toevallig stapte ik die zelfde ochtend op dit station op de trein. Mij viel op hoe apetrots iedereen daar is op dit gebouw. Dat is des te opmerkelijker aangezien op dit moment veel nieuwe gebouwen in Rotterdam het nodige commentaar krijgen. Van de schitterende Rotterdam van Rem Koolhaas tot de glimmende Bloempot van Winy Maas: er zijn heftige voor- en tegenstanders. Dat is bij dit station niet of nauwelijks het geval. Hoe zou dat komen?

Weergaloze ode of vreemd hoekig geval?

de Volkskrant van afgelopen week inventariseerde de meningen over Rotterdam Centraal Station. De architectuurrecensent van de Volkskrant, Hilde de Haan, gaf drie sterren. CS is een geoliede reizigersmachine, maar is volgens haar ook een vreemd hoekig geval. Bernhard Hulsman van NRC Handelsblad beschouwt het nieuwe station als een weergaloze ode aan het oude. Het station maakt reizen weer leuk en helpt de stad vooruit, aldus Hulsman die het dan ook vijf sterren gaf.

Naar aanleiding daarvan schreef ik op Twitter een kleine enquête uit: “Rotterdam CS is af: ‘weergaloze ode aan het oude station’ (NRC) of ‘vreemd hoekig geval’ (de Volkskrant). Wat vinden jullie?”

Brug tussen stad en infrastructuur

Nog voordat iemand had kunnen antwoorden, vroeg Kavander me wat ik er eigenlijk zelf van vond. Ik antwoordde: “Ha Kees, ik ben zeer onder de indruk van het station en de geleverde teamprestatie: overkapping, overgang perron-passage, route naar stad”. Kavander gaf aan het daarmee eens te zijn en vertelde het station later deze week zelf te zullen bezoeken. Niet veel later twitterde Tycho Saariste: “Eindelijk een gebouw dat brug slaat tussen infrastructuur en stedelijke ruimte”.

Met dit laatste ben ik het voor honderd procent eens. De ontmoeting tussen infrastructuur en stedelijke ruimte is vaak een moeizame aangelegenheid. Ongetwijfeld kan iedereen zich nog de geforceerde aansluiting herinneren die bijvoorbeeld Utrecht CS had met de stad Utrecht. Het zal spannend zijn om te zien hoe dat in Utrecht straks na de verbouwing uitpakt.

 Jannes Linders Foto Jannes Linders

Toegevoegde waarde architectuur

In ieder geval is deze ontmoeting in Rotterdam heel goed geregeld. De ruimtelijke sequenties van de perrons waar de treinen komen, naar de passage onder de sporen en de voorhal naar de stad is op meesterlijke wijze gelukt gelukt. Het is voor mij een perfect voorbeeld van wat architectuur vermag te doen. Maar er zijn nog drie andere zaken die ik in dit verband niet onvermeld wil laten. Uiteraard kunnen we die niet louter op het conto van architectuur schrijven, maar ze maken iets duidelijk over de toegevoegde waarde van architectuur.

Samenbindend proces

Deze bevindt zich in de eerste plaats in het proces van totstandkoming. Het station kwam tot stand onder verantwoordelijkheid van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, de gemeente Rotterdam, de Stadsregio Rotterdam, ProRail en NS. Dit leidde tot een proces met (te) veel betrokkenen, agenda’s en uitvoerders. Het had gemakkelijk uit de hand kunnen lopen. Dat dit niet is gebeurd heeft voor een belangrijk deel te maken met de rol die de architecten in dit proces hebben gespeeld. Zij brachten de verschillende belangen op een lijn door te wijzen op de internationale betekenis van Rotterdam CS als een van de hoofdentrees van Nederland.

Verschuiving zwaartepunt

Daarnaast heeft dit station een merkbaar effect op de geografie van Nederland. De Zuidas ligt nu plotseling niet meer in Amsterdam maar vinden we in het gebied rond Rotterdam Centraal. Dat is best verrassend te noemen. Rondom het station is volgens makelaars een gebied verrezen dat de vergelijking met de Amsterdamse Zuidas moeiteloos kan doorstaan. Met ondermeer Shell, Unilever, Nationale Nederlanden en Robeco beschikt het bovendien over de internationale ondernemingen waarop de Amsterdamse kantorenstrook zich ook richt. De opening van het nieuwe station maakt alle verschil, aldus DTZ Zadelhoff.

Marketing openbaar vervoer

Ten slotte speelt het verhaal dat het station vertelt, in potentie een grote rol in de marketing van Rotterdam. Nergens anders in de wereld is een station als dit te vinden. Rotterdam is dan ook in de top tien lijstjes van de New York Times en de Rough Guide terecht gekomen. Het ontwerp van Team CS (Benthem Crouwel Architekten, MVSA Meyer en Van Schooten Architecten en West 8 Urban Design Landscape Architecture) kan bovendien ook de openbaar vervoercultuur in dit land versterken. Rotterdam CS is immers onderdeel van de ervaringen die reizigers in het openbaar vervoer opdoen. Zo kunnen ze de voordelen van het openbaar vervoer ten volle leren waarderen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels