blog

Biënnale Venetië 2014 van start

Architectuur

Komende week begint in Venetië de veertiende Architectuurbiënnale, met op donderdag en vrijdag de previews en op zaterdag de officiële opening. Deze biënnale is groter en ambitieuzer dan alle vorige edities. We reizen dan ook af met hooggespannen verwachtingen, zoals bij iedere Biënnale trouwens. Curator van de komende editie is Rem Koolhaas. Hij heeft aan de manifestatie de titel ‘Fundamentals’ meegegeven. Een voorbeschouwing.

1. Wat zijn de redenen om de Biënnale te bezoeken?

‘Fundamentals zal gaan over architectuur, niet over architecten’, zegt Koolhaas in een statement op de Biënnale site. ‘De nadruk zal liggen op het verleden – op de fundamentele elementen van de architectuur (de deur, de vloer, het plafond, enz.) die door iedere architect worden gebruikt, waar en in welke tijd dan ook en op de evolutie van nationale architectuurstijlen in de laatste honderd jaar. Door terug te blikken op het verleden, willen we een frisse kijk ontwikkelen op de rijkdom die de fundamentele architectuurgeschiedenis kent.’

Gezien de huidige staat van architectuur, is dit een slimme zet. Dankzij het historische perspectief kunnen wellicht thema’s worden blootgelegd die interessant en relevant zijn voor de huidige tijd.

 

2. What else?

Ook de landenpaviljoens bezoeken we dit jaar met meer dan gemiddelde belangstelling. Koolhaas heeft ze gevraagd elk op hun eigen manier te laten zien hoe de afgelopen honderd jaar nationale karakteristieken van de architectuur plaats maakten voor het meer universele moderne.

Koolhaas neemt 1914, het begin van de Eerste Wereldoorlog, als startpunt van globalisering. Waar je destijds nog kon spreken van een ‘Chinese’, ‘Zwitserse’ of ‘Indische’ architectuur, zijn de stijlen volgens de Nederlandse architect steeds meer uitwisselbaar en mondiaal geworden. ‘Nationale identiteit is schijnbaar opgeofferd aan moderniteit’, aldus Koolhaas.

Ook dat belooft wat. Het idee is dat de landenpaviljoens een globaal overzicht geven van de evolutie van de architectuur naar een eenvormige, moderne esthetiek, én tegelijkertijd laten zien hoe ondanks, of juist dankzij de globalisering, unieke nationale kenmerken en denkbeelden overleven en versterkt worden.

Bakema Lijnbaan Venetie
Lijnbaan Rotterdam, Collectie Het Nieuwe Instituut.
©Jan Vrijhof / Het Nederlands Fotomuseum

3. Hoe zit het met de Nederlanders?

De Nederlanders zijn deze editie aardig vertegenwoordigd. Op de hoofdtentoonstelling zijn installaties van Bas Princen, XML Architects en Behemoth te zien. Het Nederlandse paviljoen presenteert de tentoonstelling ‘Open: A Bakema Celebration’ die is verzorgd door Guus Beumer en Dirk van den Heuvel. Wouter Vanstiphout van Crimson architectural historians uit Rotterdam richtte samen met Sam Jacob van FAT de tentoonstelling ‘A Clockwork Jerusalem‘ in het Britse paviljoen in.

A Clockwork Jerusalem © The Artists
‘A Clockwork Jerusalem’ © The Artists

Bekkering Adams Architecten, Frank Heerema, Min2, Akmar Nijhof en TU Delft laten werk zien op de tentoonstelling ‘Time Space Existence‘, een flankerende tentoonstelling die de Global Art Affairs voor de vierde maal organiseert en die dit jaar plaats vindt in Palazzo Bembo en Palazzo Mora. De tegenwoordige in Canada wonende, Nederlandse criticus Hans Ibelings leidt op 5 en 6 juni, van 9-11 uur de tweede editie van de Greenhouse Talk, met als onderwerp de ontwikkeling van architectuur in een internationale context . En de Rotterdamse architect Alison Killing toont het project ‘Death in Venice‘ in Ludoteca Santa Maria Ausiliatrice.

Bekkering Adams
Bekkering Adams Architecten, Fundamentals: Form-ContraForm

Opvallend is wel dat vrijwel iedereen lijkt refereren aan de centrale stelling van Koolhaas of daarin stelling neemt. Het onderstreept het belang van deze Biennale.

 
Werk van Min2 tijdens de tentoonstelling ‘Time Space Existence

4. Kan het tegenvallen?

Het ziet er niet naar uit, maar je weet het nooit.

De Biënnale belooft een gigantische schat aan informatie met betrekking tot de Fudamentals van architectuur bloot te leggen en bij elkaar te brengen. Dat is wellicht ook de achilleshiel van deze editie. Want wat als de Biënnale blijft steken in een encyclopedische aanpak?

Een andere vraag is wellicht of het massale terugkijken in de geschiedenis van de architectuur de hedendaagse architectuur gaat helpen een stap verder te zetten. Zal Fundamentals een nieuw gezichtspunt op architectuur mogelijk maken?

5. Wordt vervolgd

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels