blog

Goed doen door design

Architectuur

Design thinking is een vaag begrip. Alsof ontwerpers overal een antwoord op hebben. Maar als het op ontwikkelingswerk aankomt, lijkt dat toch inderdaad het geval te zijn. Niet door uitbuiting van, maar door samenwerking met lokale ambachtslieden, worden volwaardige productieketens opgezet. Hier profiteren zowel de bevolking als de ontwerpers van. Er is geen strijkstok, dus kan er ook niks aan blijven hangen. Hieronder een tweetal voorbeelden van zulke initiatieven.

Goed doen door design

De afgelopen weken was er al volop aandacht voor de geëngageerde kant van Nederlands ontwerp. In de designbijlage van de Volkskrant stond bijvoorbeeld een uitgebreid artikel over het sociale aspect in het werk van onder andere Daan Roosegaarde, Nanne de Ru en Melle Smets. In het artikel wordt de gevleugelde uitspraak van Roosegaarde aangehaald dat hij een hippie is met een businessplan. En dat typeert inderdaad veel Nederlandse ontwerpers die zich bezig houden met het verbeteren van de wereld.

Matchmaker

Op de designweek in Milaan sprak ik met Monique Thoonen en Pepe Heykoop. Beide werken ze op hun eigen manier samen met lokale bevolking in opkomende landen. Monique Thoonen stond op Ventura Lambrate met haar bedrijf Imperfect Design. Ze werpt zich op als matchmaker tussen Nederlandse ontwerpers en groepen ambachtslieden in landen als Guatamala, Vietnam en India. Thoonen is geen liefdadigheidswerker, maar een ondernemer op zoek naar onontdekt potentieel. Ze speurt lokaal naar technieken en kansrijke ambachten waar ze vervolgens Nederlandse ontwerpers aan koppelt.

Arian Brekveld

In het geval van Arian Brekveld betekende dat in 2012 een reis naar Vietnam, waar hij in meerdere plaatsen kennismaakte met ambachtslieden die de lokale lak-techniek beheersten. Toen hij eenmaal de werkplaats had gevonden die de hoogste kwaliteit kon leveren, werden de mogelijkheden verkend. Brekveld kwam niet aan met een pak ontwerpen, maar maakte de ontwerpen in samenspraak met de ambachtslieden en met de mogelijkheden van de beschikbare technieken in het achterhoofd.

 
Saigon Lacquer Candle door Arian Brekveld voor Imperfect Design

Organische groei

Het resultaat van de samenwerking van Brekveld met meneer Niȇn en zijn collega’s resulteerde in de Saigon Lacquer collectie. Maar dat is niet alles: tijdens de reis naar Vietnam ontmoette Brekveld ook meneer Nguyen, mevrouw Coor Thi Nhom en mevrouw Phuong. Met hun ontwikkelde hij respectievelijk de Bat Trang keramiekcollectie, de Catu Fabrics collectie en de Hanoi Fabrics collectie. Bij elke collectie bouwde Brekveld ruimte in voor uitbreiding, zodat het ondernemerschap van de ambachtslieden wordt gefaciliteerd en organische groei van de activiteiten tot de mogelijkheid behoort.Een uitgebreid interview met Brekveld hierover is te lezen op Gblog.

 
De Bat Trang Ceramics serie van Arian Brekveld voor Imperfect Design

Kaasmaker

Naast Brekveld zijn ook ontwerpstudio Van Eijk Van der Lubbe en Studio Makkink en Bey betrokken bij Imperfect Design. Van Makkink en Bey werd in Milaan de Cheese Maker gepresenteerd, een bizarre stapeling van gebruiksvoorwerpen die gebruikt worden om kaas te maken. Het ontwerp mag dan niet het meest toegankelijke product in de collectie van Imperfect Design zijn, het maakt wel het meest inzichtelijk hoe de Nederlandse ontwerptraditie kan worden gelinkt aan een buitenlandse gemeenschap. Voor elk onderdeel van de kaasmaker gingen Rianne Makkink en Jurgen Bey in Jaipur op zoek naar een ambachtsgemeenschap die het kon maken.

 
De Kaasmaker door Studio Makkink Bey voor Imperfect Design, gezien in Milaan

Pepe Heykoop en Tiny Miracles Foundation

Pepe Heykoop was ook aanwezig in Milaan. Heykoop heeft met zijn Paper Vase al een paar jaar lang een bestseller op zijn naam staan. De vaas wordt gemaakt in Mumbai, India in een gemeenschap van ongeveer 120 gezinnen die zich een paar generaties geleden hebben gevestigd in het rauwe red light district. Tijdens de oprichting in 2010 van The Tiny Miracles Foundation, stelde Heykoop zich samen met zijn vriendin tot doel deze gemeenschap in 2020 uit de armoede te hebben gehaald. De voornaamste inkomstenbron van de inwoners, de Pardeshi, bestond uit het vervaardigen van bamboe vlechtwerk. Voor de producten was echter nauwelijks een markt. Heykoop besloot in het centrum van de gemeenschap een werkplaats in te richten waar bewoners een nieuw ambacht konden leren. Hij leerde de bevolking hoe ze de Paper Vase moesten produceren en organiseerde samen met de Tiny Miracles Foundation de productie en distributie.

Tegenwoordig reist Heykoop drie keer per jaar naar Mumbai. Naast de Paper Vase worden in de workshop onder andere leren lampekappen gemaakt en een aantal ontwerpen van bamboe. Een nieuw ontwerp – een lampenkap van papier – werd in Milaan gepresenteerd. De mensen in de workshop leren zo nieuwe technieken waarmee ze verzekerd zijn van werk en dus een fatsoenlijk inkomen. De doelstelling van Heykoop en The Tiny Miracles Foundation is dat de gemeenschap in 2020 zelfstandig verder kan.

 
De – nog niet uitontwikkelde –  papieren lampenkappen van Pepe Heykoop, zoals ze te zien waren in Milaan

Kwaliteit = trots = duurzaam

Bovengenoemde ontwerppraktijken zouden kunnen dienen als blauwdruk voor een nieuw soort samenwerkingsverbanden tussen ontwikkelde landen en landen in opkomst. Uiteraard zijn er meer voorbeelden van merken en bedrijven die minder bedeelde gemeenschappen helpen door het opzetten van productiefaciliteiten. Maar wat Heykoop en Thoonen uitzonderlijk maakt, is de kwaliteit die ze uit de samenwerkende gemeenschappen weten te halen. En de trots op het eindproduct is iets waardevols, wat uiteindelijk een duurzame ontwikkeling in gang kan zetten en gelijkwaardige samenwerking kan genereren.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels