blog

Een plein voor herbestemming

Architectuur

Creatieve ideeën van architecten, aannemers en ontwikkelaars zijn nodig om een nieuwe toekomst te bedenken voor een grote – en nog groeiende – hoeveelheid leegstaand vastgoed. Dat is de gedachte achter het Transformatieplein. Op leegstaande gebouwen en complexen, kunnen inventieve bouwpartijen zich naar hartenlust uitleven.

Een plein voor herbestemming

Zo bezochten vertegenwoordigers van de architectenbureaus Van Aken en Kraaijvanger de afgelopen weken, na een kijkje op het virtuele Transformatieplein naar het leegstaande kantoorgebouw Nieuwe Boompjes in Rotterdam, ook lijfelijk dit naoorlogse gemeentelijke monument. Vijf juni weten we of hun ideeën ook leiden tot een nieuw perspectief.

Virtueel plein

Leegstaande gebouwen zijn er in grote aantallen, in allerlei soorten en maten, en nieuwe leegstand dient zich in hoog tempo aan. Talloze eigenaren wachten vergeefs op klandizie. Menig gebouw blijft vaak ten onrechte onopgemerkt. Door panden te parkeren op een virtueel plein, komt daarin verandering, is het doel van het Transformatieplein. Dat gaat dit jaar zijn tweede ronde in.

Ideeënmachine

Het project is een initiatief van de bladen Vastgoedmarkt, de Architect en Cobouw en de vastgoedbeurs Provada. Brancheorganisaties BNA en NLingenieurs zijn nauw bij de organisatie betrokken. Het virtuele ‘plein’ is een samenscholingplaats bij uitstek voor architecten, ingenieursbureaus, ontwikkelaars en andere creatieve bouwpartijen. Hun oog moet vallen op de gebouwen die er zijn geplaatst, waardoor een sterke ideeënmachine op gang kan komen. Het kan gaan om voormalige kantoren, scholen, fabrieken, kerken, en kloosters. Een breed scala aan vastgoed wordt verwelkomd.

 Het voormalige Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de Paviljoensgracht in Den Haag,  een ontwerp van Herman Hertzberger.

Ministerie

Een grote speler die deze tweede editie van zich laat horen, is het rijksvastgoedbedrijf RVOB. Dit vertoont zich onder meer met het voormalige Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, dat dateert van 1990. Dit gigantische kantoor (ruim 60.000 vierkante meter bvo) in het Haagse Bezuidenhout is gebouwd naar een spraakmakend ontwerp van architect Herman Hertzberger. Het zijn zestien achthoekige kantoortorens, op het maaiveld met elkaar verbonden door een langgerekte straat.

Schielandshuis

Reeds op het plein bekend vanaf het eerste uur is de gemeente Rotterdam. Die draagt wederom een flink aantal gebouwen aan. Een opvallende verschijning in het aanbod is het Schielandshuis. Dit 4.500 vierkante meter bvo metende monument uit 1665 komt beschikbaar door de verhuizing van het plaatselijke Historisch Museum. Het museum gaat onder een nieuwe naam verder op een andere locatie. Het Schielandshuis overleefde het bombardement in 1940 en is daarmee het enige overgebleven zeventiende-eeuwse gebouw in het centrum van Rotterdam.

Kansrijk

Vorig jaar ging het Transformatieplein van start met een eerste reeks gebouwen. Uit de reacties bleek al gauw welke meer- en welke minder kansrijk waren. Iets waarvoor niet alleen de kwaliteit van de voorstellen zelf overigens bepalend was. Ook de visie van de eigenaar bleek plannen te kunnen maken of breken. Verschillende gerenommeerde bouwpartijen kwamen met serieuze voorstellen om gebouwen een tweede leven te geven. Inclusief, essentieel om van idee tot project te komen, goed doorgerekende exploitatiemodellen.

Schielandhuis, een plein voor herbestemming. Blog Bart Mullink
Het Schielandshuis is tussen 1662 en 1665 gebouwd voor de bestuurszetel van het Hoogheemraadschap Schieland. Het gebouw is een ontwerp van de Rotterdamse lakenkoopman en historicus Jacob Lois, die nauw samenwerkte met beeldhouwer Pieter Rijckx.

Opdrachtgevers

Gebouweigenaren mogen hun eigen vastgoed aanmelden maar ook overheden zoals gemeenten kunnen de handschoen oppakken. De gemeente Rotterdam maakt zich op eigen initiatief sterk om de leegstand in zijn gebied te lijf te gaan. De indieners van gebouwen varieerden vorig jaar van deze gemeente tot het bisdom Den Bosch.

Bossche School

Dat bisdom weet zich genoodzaakt flink wat religieuze gebouwen af te stoten. De Catharinakerk in het Brabantse Heusden was bij wijze van experiment naar voren geschoven. Renium Adviseurs/A12 architectuur maakte een voorstel om hierin 36 zorgwoningen te maken. Het plan bleek ook commercieel goed haalbaar.

Gevoelige toekomst

Scoren op de markt is één, de gevoelens van leden van het bisdom wegen ook zwaar. De toekomst van kerken ligt gevoelig. Op de Provada vorig jaar klonk vanuit het bisdom al enthousiasme over het voorstel. Dezer dagen wordt de knoop definitief doorgehakt. De katholieke kerk ziet in het voorstel van een Renium en A12 een naar omstandigheden prima oplossing. Het maakt verkoop mogelijk voor een prettige nieuwe bestemming en bovendien blijft het gebouw, met zijn gewaardeerde Bossche School-architectuur, behouden.

Vrijheid

Voor de Schoeverstoren in Rotterdam maakte Van Aken Architecten vorig jaar met succes een transformatieplan. Betrokken partijen waren onder de indruk van het voorstel voor dit al jaren leegstaande monument. Voor een rendabele exploitatie komt er 800 vierkante meter nieuwbouw bij. “De statige oude dame krijgt een nieuw vehikel, waarmee ze weer een grotere vrijheid heeft gekregen”, formuleerde het Eindhovense bureau. De gebouwindeling blijft behoorlijk flexibel. Het plan behelst een variatie aan woningen, van luxeappartementen tot ruime studentenunits en op de begane grond een commerciële functie.

Onderhandelingen

De opgelaaide aandacht voor dit gebouw lijkt ook andere partijen te hebben wakker geschud. Na jaren leegstand diende zich een koper aan, met eigen ideeën. Waarmee de realisatie van het plan van Van Aken minder zeker werd. Over eveneens als veelbelovend beoordeelde plannen voor een ander ingebracht gebouw in Rotterdam, het kantoor Blaak 16, zijn de onderhandelingen met de eigenaar, naar verluidt, in volle gang.

Doorlopend initiatief

De Provada begin juni is de gelegenheid waar de ideeën worden gepresenteerd die de komende tijd kunnen worden ingezonden. Net als vorig jaar dus. De bedoeling is dat het programma daarna niet stopt. Het ‘plein’ moet, zo is de wens, zelfstandig doorgaan. De initiatiefnemers willen er een ruimte van maken waar doorlopend nieuwe gebouwen worden gepresenteerd en ook doorlopend ideeën kunnen worden ingediend. Dat het ‘plein’ virtueel is, betekent dat de ruimte hiervoor in principe onbegrensd is.

Goed in transformatie?

Alle architecten die zich in de kijker willen spelen met een transformatievoorstel, kunnen deelnemen aan het Transformatieplein. de Architect, Cobouw en Vastgoedmarkt richten dit plein voor de tweede keer in op vakbeurs Provada. Creatieve partners kunnen inschrijven op projecten als het Schielandshuis (Rotterdam), de Prinses Julianakazerne (De Haag) en het voormalig Instituut Defensie Leergangen (ook Den Haag). Beleggers en vastgoedeigenaren gaan in gesprek met de bedenkers van de meest kansrijke voorstellen. Kijk voor meer informatie op: www.transformatieplein.nl 

Actie abonnement de Architect

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels