blog

Modernisten bedankt!

Architectuur

Waar is het architectuurdebat! Na het modernisme, de participatiegolf en een aantal postmodernistische varianten, is er een stilte gevallen. Architecten nemen genoegen met een laf soort architectuur: strakke vormen, dat is modern, maar dan leuk aangekleed met hout of kleuren, voor de beleving. Of ze zijn aan de zwier met curves. Omdat het kan?

Modernisten bedankt!

Is dit de stilte voor de storm? Dat hoop ik, want de architectuuropgave is vernieuwd: gevraagd wordt duurzaam te ontwerpen voor betrokken gebruikers. Maar zijn onze opvattingen en benaderingen daar al aan toe? 

Omwille van de discussie zal ik in deze serie telkens een architectuurbenadering opvoeren en voorzien van kritische kanttekeningen of loftuigingen. Zo zal ik stap voor stap toewerken naar een aantal conclusies. Voor de haastige lezer, deze zijn ook te vinden in mijn proefschrift, getiteld Betrokkenheid.

Modernisme functioneel?

Als eerste benadering: het modernisme, kampioen van de functie. Grote naam: Le Corbusier.
Een paar van zijn programmapunten:

  • Een gebouw moet geplaatst worden op kolommen, ‘pilotis’. Maar zo ontstaat er een verloren zone onder het gebouw waar ook geen gras wil groeien! Is dat functioneel?
  • Benut het platte dak. Daarom heeft Le Corbusier zijn ‘Unité d’habitation’ in Marseille voorzien van een daktuin met collectieve voorzieningen. Maar denk eens aan de routing. Je moet er apart voor met de lift. Als er dan niemand is, of als het te hard waait, dan kun je onverrichter zake weer naar huis. Niet erg functioneel.
  • Volumes moeten rechthoekig zijn en strak, en wit of grijs. Maar is rechthoekigheid hetzelfde als  functionaliteit? Vliegtuigbouwers en verkeerskundigen weten wel beter. En wat is er functioneel aan witte of grijze buitenmuren?

Nu kun je de eerste twee programmapunten op rekening van Le Corbusier schrijven, daarmee is ‘het modernisme’ nog niet ‘onfunctioneel’ te noemen. Maar het derde punt werd breed gedragen. Het was het kenmerk van het modernisme.

Beeldmerk

Waarom waren Le Corbusier en de modernisten zo dominant terwijl zij zich niet aan hun woord hielden? Welnu, juist daarom! Zij maakten bij wijle onaards mooie gebouwen, composities zoals nooit vertoond, strak en rechthoekig, ruimtelijk en blinkend in de zon.

Compositie in Villa la Roche van Le Corbusier

Dit had dan wel niets met functionaliteit van doen, maar als beeldmerk was deze architectuur wel functioneel. Hun ontwerpen werkten als reclame voor het moderne, dus functionele leven.

Alles nog eens nalopen

En dat ging verder dan het wonen. Wie modern was dacht ook aan de functionaliteit van het eigen lichaam en gebruikte parken, dakterrassen en balkons om de spieren, hart en longen te trainen. 

 

Het trainen van lichaamsfuncties

Maar vanwaar die nadruk op functionaliteit? Wat deed men uiteindelijk met een goed functionerend  lichaam in een goed functionerende woning? Alles nog maar eens nalopen, en zien hoe goed het allemaal functioneert? En wat dan? Modernisten u wordt bedankt!

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels