blog

Gebrek aan context

Architectuur

Veel Chinese architecten gebruiken letterlijke metaforen ter inspiratie voor hun ontwerpen. Ze grijpen nauwelijks terug op de historische bouwkunst die hun land toch ook rijk is. Nieuwe steden worden gebouwd en oude worden afgebroken. De mooie oude levendige wijken in de grote steden maken plaats voor eindeloze rijen flatgebouwen.

Gebrek aan context
SAMSUNG

In onze ogen is deze destructie/constructie te betreuren, maar voor de meeste Chinezen is dit juist een stap voorwaarts. Ze kijken niet om naar het verleden, de blik is op de toekomst gericht. Dit is niet zo verwonderlijk als je bedenkt dat de recente geschiedenis van China niet bepaald een periode is geweest om trots op terug te kijken.

 Hongkou_Tanja_Reijers 

Als westerse architecten in Shanghai zijn we voortdurend op zoek naar verrassende aanknopingspunten uit het verleden. Omdat we vaak moeten ontwerpen zonder context of zonder restricties, zoeken we naarstig naar andere parameters die ons houvast kunnen bieden in het ontwerpproces. Gelukkig zijn er ondanks de expansiedrang en het sloopgedrag in Shanghai nog de nodige parels te vinden tussen de uitdijende grauwe betonmassa.

 Hongkou_Tanja_Reijers

Hongkou

Toen ik (Reijer) net was gaan werken bij een groot Chinees architectenbureau, was ik met mijn collega’s altijd op zoek naar goede plekken om te lunchen. Normaal gesproken is dit geen probleem in Sjanghai, maar het bureau had een kantoor in het Hongkou district. Dit deel van de stad is op dit moment de grootste bouwput van de stad. Tussen de half afgebroken, oude buurten en de bouwplaatsen zochten we voortdurend naar nieuwe lunchmogelijkheden. Op deze manier leerde ik de wijk beter kennen en begon ik ook de schoonheden tussen het bouwstof te herkennen. Ik kwam er achter dat Hongkou een interessante geschiedenis en prachtige verborgen architectonische schatten kent.

 Slaughterhouse_Tanja_Reijers 

Slaugther house 1933

Tijdens een van mijn omzwervingen door de wijk, stuitte ik op een vreemd betonnen gebouw. De Art Deco ramen trokken mijn aandacht en ik besloot naar binnen te gaan. Het gebouw heeft een binnenplaats waarop in het midden een toren staat. Deze toren is door middel van luchtbruggen verbonden met de buitenste ring van het gebouw. Al snel kwam ik er achter dat het om een abattoir uit 1933 gaat, ontworpen door Britse architecten en gebouwd door Chinese ontwikkelaars. Sinds de sluiting van het slachthuis heeft het nog een tijdje dienst gedaan als medicijnenfabriek en koelhuis.

 Slaughterhouse_Tanja_Reijers 

Tegenwoordig is het een broedplaats voor de creatieve industrie en heet het eenvoudig ‘slaughter house 1933’. Zijn unieke uiterlijk heeft het gebouw te danken aan zijn eerste functie, namelijk het slachten van vee. Het vee werd via hellingbanen in de buitenste ring van het gebouw naar boven gebracht en vervolgens via luchtbruggen naar de toren in het midden geleid waar het werd geslacht. Een web aan trappen, hellingbanen, gangen en luchtbruggen zorgde ervoor dat honderden arbeiders en duizenden koeien elke dag hun weg konden vinden.

 Slaughterhouse_Tanja_Reijers 

De muren zijn een halve meter dik en hol. Dit zorgt ervoor dat het gebouw ook in de zomer relatief koel blijft. De ramen zijn ontworpen om een goede ventilatie te garanderen en de stank van het slachtafval tot een minimum te beperken. Naast pure efficiëntie is het gebouw prachtig gedecoreerd met ornamenten. In 1998 is het abattoir grondig gerenoveerd. Nieuwe toevoegingen zijn tot een minimum beperkt. Hierdoor komt het ruwe karakter van het gebouw volledig tot zijn recht. Het is een prachtig voorbeeld van herbestemming tot cultureel erfgoed. Vooral voor een stad als Shanghai waar men wel heel snel naar de sloophamer grijpt.

Bouwkunst geschiedenis

Na de lunch vertelde ik mijn collega’s over mijn ontdekking. Tot mijn grote verbazing hadden zij nog nooit van het gebouw gehoord en waren zij ook niet op de hoogte van de culturele evenementen die er worden georganiseerd. Ik liet ze foto’s zien, maar enthousiaste reacties bleven uit. Ze vonden het een oud en saai gebouw. Terwijl ik tijdens mijn studie uitgebreid bouwkunstgeschiedenis te verstouwen kreeg, is er hier tijdens de opleiding weinig aandacht voor. De meeste architectuurstudenten krijgen wat bouwgeschiedenis mee, maar dat beperkt zich tot de traditionele houten constructies van tempels en pagoda’s.

 Slaughterhouse_Tanja_Reijers

Van Le Corbusier, Oscar Niemeyer of Frank Loyd Wright hebben de meesten van mijn collega’s nooit gehoord. De universiteiten hebben in hun curriculum vaak maar één semester waar geschiedenis aan de orde komt. Tijdens deze periode leren de studenten een nieuwbouwproject te ontwerpen met traditionele Chinese stijlelemenenten. Het Westen wordt nog steeds gezien als het voorbeeld en daarom kopieert men liever trendy architecten als Zaha Hadid, dan naar het verleden te kijken en daar inspiratie uit te putten.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels