blog

Shigeru Ban in Nederland: wat gaan we doen?

Architectuur

Wat gaan we doen als de ogen van de architectuurwereld op Nederland zijn gericht? Deze vraag kwam in me op toen ik las dat de uitreiking van de Pritzkerprijs aan Shigeru Ban binnenkort plaatsvindt in… jawel, het Rijksmuseum. Al het weer het toelaat kan publiek buiten participeren in de festiviteiten, valt te lezen op de website van de organisatie. Een Museumplein vol architecten, een prikkelende gedachte. En een uitgelezen kans?

Shigeru Ban in Nederland: wat gaan we doen?

Pritzker, Shigeru Ban, Rijksmuseum, Nederland: met deze woorden als uitgangspunt kun je een verhaal schrijven over de veranderingen die de laatste jaren in het architectenvak hebben plaatsgevonden. Van de Pritzkerprijs kun je zeggen dat ze altijd haarfijn de tijdgeest aanvoelt. Zo waren de uitreikingen in 2010 aan de oprichters van SANAA en in 2012 aan Wang Zhu een erkenning van zowel de opkomst van een nieuwe generatie geëngageerde architecten in Aziatische landen als het einde van de westerse obsessie met haar eigen cultuurproductie.

Publiekslieveling

Met Shigeru Ban heeft de organisatie van de Pritzkerprijs een publiekslieveling in handen. De Japanse architect combineert de realisatie van iconische gebouwen met een actieve betrokkenheid bij maatschappelijke opgaven en noodhulp aan getroffen gebieden. Daarmee haakt de prijstoekenning aan Ban ongewild aan bij een actuele discussie over de wenselijkheid van politiek engagement in architectuur. Zoals Harm Tilman in zijn blog van afgelopen maandag uiteenzet, ageert Patrik Schumacher (Partner bij ZHA) tegen de oprukkende politieke correctheid in de discipline. Op zijn Facebook-pagina scandeert hij “ARCHITECTURE is – NOT ART – NOT POLITICS – NOT SCIENCE – NOT ENGINEERING – it is the DESIGN of communicative spatial FORM” Hij heeft het dan ook moeilijk met het feliciteren van Ban. Op zijn pagina schrijft hij “I am afraid that if criteria shift towards political correctness great iconoclast-innovators like Wolf Prix or Peter Eisenman wont ever stand a chance to be recognized here.” Hij noemt nog net zichzelf niet in dat rijtje.

Vorm en relevantie

De volwaardige positie die de tijdelijke onderkomens voor mensen in nood innemen in zijn werk, moge duidelijk maken hoe Ban over deze kwestie denkt. Verschijningsvorm en relevantie zijn niet van elkaar losgezongen, maar gaan een relatie aan. Zijn laatste ontwerp voor een tijdelijke woning voor getroffenen van een aardbeving is mooi en praktisch. Het extrapoleert de eigenschappen die architectuur idealiter moet hebben: constructief, relevant, duurzaam, esthetisch.


Shigeru Ban, Nine Square Grid House

Agenderende kracht

Daarmee brengt het werk van Shigeru Ban balans in een architectuurwereld die door de crisis flink uit het lood geslagen was. Het toont de agenderende kracht van architectuur en de rol die de verschijningsvorm daarin speelt. Ik zou graag willen zeggen dat analoog aan het werk van Ban, ook de architectuur in Nederland zijn trots heeft hervonden. Daarmee zou de link met het werk van Shigeru Ban snel gelegd zijn. Wellicht is dat iets te voorbarig, maar er zijn tekenen dat we op de goede weg zijn.

Wat gaan we doen?

De uitreiking van de Pritzkerprijs is natuurlijk in de eerste plaats bedoeld om Shigeru Ban te eren. Maar kan het feit dat tijdens het evenement de ogen van de wereld op Nederland zijn gericht, aangegrepen worden om de ontwerpcompetenties en de architectuurproductie van ons land voor het voetlicht te brengen? Het bezoek van Ban aan Nederland zal voor een groot deel volgend een vooraf vastgesteld script verlopen. Welke punten zouden in het programma moeten worden opgenomen om de wereld te laten zien wat Nederlandse architectuur vermag? Zouden we ervoor kunnen lobbyen dat Ban landt op Rotterdam Airport om vervolgens via de markthal naar Rotterdam Centraal te gaan? Als hij daar de trein pakt en in Amsterdam Centraal het pontje over het IJ, kan hij even langs DUS Architects om over het 3D-geprinte grachtenpand te praten en vervolgens bij de Noorderparkbar koffie te drinken. Als hij daar vervolgens nog behoefte aan heeft, mag hij het Stedelijk bezoeken alvorens hij naar het Rijksmuseum loopt.

Laten we er in ieder geval voor zorgen dat Shigeru Ban tijdens de officiële foto-gelegenheden niet zoals Obama poseert met de Nachtwacht op de achtergrond, maar met een bijzonder stuk architectuur. Deze kans moeten we grijpen!

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels